Còn nhiều băn khoăn

Bày tỏ sự đồng tình, nhất trí cao với báo cáo của Chính phủ về kết quả phát triển kinh tế - xã hội năm 2019, song các đại biểu Quốc hội đoàn Hà Nội chỉ rõ những tồn tại, hạn chế cần sớm khắc phục để đưa đất nước phát triển theo hướng bền vững. Đại biểu Vũ Thị Lưu Mai cho rằng: “Để người dân có niềm tin vững chắc vào sự phát triển kinh tế - xã hội thì trong báo cáo của Chính phủ nên có minh hoạ rõ nét hơn các kết quả đã đạt được”.

Đại biểu Vũ Thị Lưu Mai phân tích, thu ngân sách năm 2019 đã vượt ước 46.000 tỷ đồng; nhưng tính bền vững chắc chắn của các khoản thu ngân sách chưa được thể hiện. Trên thực tế nguồn thu chính vẫn từ đất và khoáng sản, trong khi đó thu từ 3 khối doanh nghiệp Nhà nước, doanh nghiệp tư nhân và doanh nghiệp FDI đều sụt giảm.

Đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Hà Nội thảo luận tại tổ chiều 22-10

Đồng quan điểm, đại biểu Nguyễn Quốc Bình cho rằng, cần nhìn vào cơ cấu con số để thấy rõ hơn sự phát triển này. Thực tế là thu ngân sách của các doanh nghiệp không hiệu quả, khối doanh nghiệp tư nhân và Nhà nước đều giảm. Doanh thu của doanh nghiệp giảm, hiệu quả, lợi tức giảm, nghĩa là doanh nghiệp không phát triển.

“Thu ngân sách chỉ ổn định khi sản xuất kinh doanh phát triển. Chính phủ cần những chính sách thực chất để thúc đẩy sản xuất, kinh doanh; như hiện nay là chưa bền vững” - đại biểu Nguyễn Quốc Bình nhấn mạnh.

Bên cạnh đó, đại biểu Nguyễn Quốc Bình cũng đề cập đến tiến trình cổ phần hoá, thoái vốn doanh nghiệp Nhà nước 3 năm nay còn rất chậm, gây thiệt hại cho ngân sách; trong khi Chính phủ chưa đưa ra giải pháp nào đột phá cho vấn đề này.

Trước đây có quy định, khi cổ phần hóa chậm thì người đứng đầu các doanh nghiệp phải chịu trách nhiệm, nghị quyết của Đảng cũng quy định như vậy. Vì vậy cần xác định lại, có chính sách mới tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong quá trình cổ phần hóa doanh nghiệp Nhà nước.

Về khai thác khoáng sản và tài nguyên nước, rất cần thiết phải xây dựng, đưa ra nghị quyết về vấn đề này. Tại báo cáo thẩm tra đã nêu rõ, nguyên nhân chính là đưa ra quy định chậm, gây thất thoát, thiệt hại khoảng 5.000 tỷ đồng, thực tế không biết đến mức nào. Cần phải có rà soát, kiểm điểm để giải thích cho cử tri được rõ.

Bày tỏ sự thống nhất với báo cáo của Chính phủ song đại biểu Nguyễn Thị Bích Ngọc, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch HĐND, Phó Trưởng đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Hà Nội phân tích, báo cáo của Chính phủ đã cho thấy tỷ lệ doanh nghiệp rút khỏi thị trường có xu hướng tăng. Đặc biệt, tỷ lệ này lại tăng cao ở những khu vực có lợi thế như Đồng bằng Sông Cửu Long và Đồng bằng Sông Hồng.

Đại biểu Nguyễn Thị Bích Ngọc đề xuất: “Kết quả này cho thấy, Chính phủ và các bộ, ngành cần xem xét lại cơ chế chính sách với doanh nghiệp để xem hiệu quả từ việc tháo gỡ khó khăn đến đâu, chính sách đã đủ hỗ trợ doanh nghiệp chưa và những chính sách này có đi vào cuộc sống hay không?”.

Phân tích hai số liệu về tỷ lệ hộ nghèo tại một số khu vực ở mức cao và tỷ lệ thanh niên tốt nghiệp đại học, cao đẳng thất nghiệp gia tăng, đại biểu Nguyễn Thị Bích Ngọc cũng cho rằng, cần có những phân tích chuyên sâu nhằm chỉ rõ nguyên nhân của những tồn tại này do bất cập của cơ chế chính sách hay khó khăn xuất phát từ bộ, ngành nào để sớm rà soát tháo gỡ.

Gỡ khó cho lĩnh vực đầu tư công

Dù đã đạt nhiều thành tựu quan trọng trong phát triển kinh tế - xã hội, nhưng năm 2019, tỷ lệ giải ngân vốn đầu tư công của cả nước lại giảm mạnh, thấp nhất trong nhiều năm (chỉ đạt 49,1%).

Nhiều ý kiến cho rằng, nguyên nhân chính là hệ thống pháp luật. Nhưng chưa hẳn đã là như vậy. Ở đây có nguyên nhân từ việc tổ chức thực hiện các dự án chưa tốt.

Về dự toán chi đầu tư phát triển chưa cụ thể theo yêu cầu của quy định tại Luật đầu tư công, khó đảm bảo đánh giá tính hợp lý. Đại biểu Vũ Thị Lưu Mai đánh giá nêu ý kiến: “Cần xem xét lại phương án phân bổ vốn đầu tư công khi mà dự án thì quá nhiều (trên 10.000 dự án) nhưng mang tầm quốc gia thì còn ít. 10 năm qua chỉ có 2 công trình: Sân bay Long Thành, cao tốc Bắc – Nam, còn lại là các dự án nhỏ lẻ”.  

Đại biểu Hoàng Văn Cường phân tích, nguồn vốn đầu tư công có vai trò hết sức quan trọng để phát triển hạ tầng nhưng các công trình sử dụng nguồn vốn này lại thực hiện rất chậm.

Trong khi đó, các công trình có sử dụng nguồn vốn tư nhân lại phát triển nhanh. Có thể thấy còn nhiều khó khăn trong lĩnh vực đầu tư, đặc biệt phải gỡ nút thắt trong đầu tư công bằng những phương pháp sáng tạo, đổi mới.

“Đổi mới sáng tạo phải bắt đầu từ khu vực quản lý Nhà nước, phải dám nghĩ, dám làm để mang lại hiệu quả. Đã đến lúc đưa tiêu chuẩn đánh giá là hiệu quả công tác chứ không phải tuân thủ quy định” – đại biểu Hoàng Văn Cường đề xuất.

Tại phiên thảo luận, các đại biểu cũng đóng góp nhiều ý kiến vào dự thảo Nghị quyết xoá nợ thuế cho các doanh nghiệp. Việc xoá nợ thuế cho các doanh nghiệp không có khả năng trả là cần thiết, tuy nhiên cần cân nhắc các chi tiết cũng như thực hiện minh bạch, chặt chẽ để hạn chế các đối tượng lợi dụng chính sách trục lợi riêng. Theo chương trình của kỳ họp, Quốc hội sẽ giành thời gian để tiếp tục thảo luận tại hội trường về kết quả phát triển kinh tế - xã hội năm 2019. 

Hoàng Lan – Hoàng Mai