1. Thực tế cho thấy, ở thời nào cũng vậy, bên cạnh những cán bộ lấy cống hiến làm trọng, luôn đề cao sự trong sạch, liêm khiết, hết lòng, hết sức phục vụ Tổ quốc, phụng sự Nhân dân thì trong bộ máy Nhà nước cũng tồn tại những cán bộ mang nặng tư tưởng chủ nghĩa cá nhân, cơ hội và vụ lợi. Tùy từng thời điểm, hoàn cảnh, cương vị công tác, bằng nhiều cách khác nhau họ đã lợi dụng vị trí, quyền lực để thu lợi cho cá nhân, gia đình, “cánh hẩu”, để hưởng thụ cuộc sống đầy đủ, an nhàn hơn nhiều người. Các hành vi vụ lợi của họ được thể hiện qua những quyết định trong văn bản hoặc không thành văn bản có biểu hiện vi phạm pháp luật, quy định của Đảng. Ấy nhưng, điều trái ngược là, khi bị phê bình, kiểm điểm trong tổ chức đảng và chính quyền thì nhiều cán bộ tỏ ra thờ ơ, bất mãn, tìm mọi lý lẽ để bao biện và thậm chí còn kích động mâu thuẫn, chia rẽ, gây mất đoàn kết.

Nghị quyết Trung ương 4 (khóa XII) ngày 30-10-2016 “Về tăng cường xây dựng, chỉnh đốn Đảng; ngăn chặn, đẩy lùi sự suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, những biểu hiện "tự diễn biến", "tự chuyển hóa" trong nội bộ” đã chỉ rõ: “... một số cán bộ, đảng viên thiếu tự giác nhận khuyết điểm và trách nhiệm của mình trong công việc được giao”. Nhấn mạnh vấn đề này, ngày 15-10 vừa qua, khi tiếp xúc cử tri quận Ba Đình, Hoàn Kiếm, Tây Hồ (Hà Nội) Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Nguyễn Phú Trọng đã nói về thái độ của những cán bộ vi phạm quy định của Đảng, vi phạm pháp luật và bị xử lý rằng: “Lúc đầu cãi ghê lắm chứ có nhận lỗi đâu”.

Xét xử gian lận thi cử ở Hà Giang.

Để làm rõ nhận định trên xin đưa ra một ví dụ mà điển hình đó là sự gian dối, đổ vấy trách nhiệm và cố tình chối tội của Trịnh Xuân Thanh. Ngay sau khi có biểu hiện sẽ bị xem xét kỷ luật, Trịnh Xuân Thanh đã rời bỏ Việt Nam để ra nước ngoài hòng trốn tránh, trối bỏ trách nhiệm đồng thời viết đơn xin ra khỏi Đảng gửi tới các cơ quan chức năng và nhờ cơ quan ngôn luận đăng tải với vì lý do "không tin vào sự chỉ đạo của đồng chí Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng". Sau khi có thông tin này, các phương tiện truyền thông quốc tế vốn thù ghét Việt Nam có những bài viết phân tích, bình luận nhằm ý đồ xấu, họ khẳng định Trịnh Xuân Thanh là nạn nhân của sự đấu đá phe phái, thanh trừng trong nội bộ lãnh đạo Đảng.

Theo dõi các phiên tòa xét xử vi phạm pháp luật gần đây mà bị cáo là những cá nhân đã từng có nhiều năm làm việc trong các cơ quan Nhà nước, từng giữ các cương vị và trọng trách của cơ quan, đơn vị, địa phương nhận thấy việc quanh co, chối tội, đổ vấy trách nhiệm không còn là hiếm. Vụ việc xét xử gian lận thi cử ở Hà Giang đang diễn ra hiện nay là một ví dụ điển hình.  

Thực tế là trong bộ máy của Đảng, Nhà nước ta đang tồn tại những cán bộ, đảng viên tìm mọi cách để lợi dụng đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước để mưu cầu lợi ích riêng. Đó là những cán bộ có vị trí, có chức, có quyền tự luôn coi mình là người có học, hiểu biết. Họ tỏ ra nổi trội, muốn đưa ra “phát kiến” mới kể cả “phá rào”, vi phạm pháp luật, rồi lôi kéo, gây thanh thế nhằm đạt mục đích có lợi ích kinh tế lớn hơn.

Điều hết sức đáng lưu ý là, khi mục đích không đạt được, khi “phát kiến” không được chấp nhận, hoặc mối quan hệ kinh tế không trong sáng bị phát hiện, ngăn chặn thì họ lợi dụng xu thế dân chủ hóa, mạng xã hội, tranh thủ sự hậu thuẫn của các thế lực thù địch ở nước ngoài dưới các chiêu bài dân chủ, nhân quyền, ráo riết tập hợp lực lượng, từng bước công khai hóa tổ chức chính trị đối lập dưới hình thức hội, nhóm để thực hiện mưu đồ xóa bỏ vai trò lãnh đạo của Đảng, xóa bỏ chế độ xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam.

Thế nên không lạ khi Đảng ta đã “quy hoạch”, chỉ đích danh những lĩnh vực, những công việc có nguy cơ tham nhũng, tiêu cực cao: Đất đai, xây dựng cơ bản, ngân hàng, tài chính, kiểm tra, kiểm toán, thuế, hải quan... và Nghị quyết Trung ương 4 (khóa XII) nhận định về đối tượng tham nhũng: “... tham nhũng, lãng phí, tiêu cực vẫn còn nghiêm trọng, tập trung vào số đảng viên có chức vụ trong bộ máy nhà nước”.

2. Khi bàn về vai trò của cán bộ trong sự nghiệp cách mạng, Chủ tịch Hồ Chí Minh từng dạy: "Cán bộ là cái gốc của mọi công việc". Theo quan niệm của Chủ tịch Hồ Chí Minh, cây thì phải có gốc, không có gốc thì cây héo, sông thì phải có nguồn, không có nguồn thì sông cạn. Vì vậy, trong mọi việc mà không có cán bộ thì không thể hoàn thành. Ấy nhưng, trong thực tế bộ máy công quyền từ Trung ương tới địa phương ở nước ta hiện nay đang tồn tại những “cái gốc” bị sâu mọt và mục ruỗng. Những đối tượng này chính là rào cản gây ra hiện tượng mất ổn định trong cơ quan, đơn vị và tổ chức, nguy cơ cao dẫn đến “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” trong nội bộ.

Cán bộ vốn được xem là “của quý” trong những tài sản quý của mỗi cơ quan, đơn vị, địa phương, của Đảng, của đất nước và dân tộc. Quý bởi lẽ cán bộ là những người có ý chí, học thức, trình độ, năng lực, phẩm chất chính trị, đạo đức... đáp ứng các yêu cầu được Đảng, Nhà nước tuyển dụng vào bộ máy từ Trung ương tới địa phương. Ở mỗi cương vị công tác khác nhau, cán bộ có chức trách, nhiệm vụ khác nhau nhưng tựu chung lại đều nhằm mục đích truyền bá và tổ chức thực hiện chủ trương, đường lối của Đảng, phục vụ mục tiêu “dân giàu, nước mạnh, xã hội dân chủ, công bằng, văn minh”. Quá trình công tác, do nhiều nguyên nhân, nhiều cán bộ, đảng viên có chức quyền đã không giữ được tâm sáng mà vụ lợi rồi bị “ngã ngựa”, trở thành “của ôi thiu”. Vừa qua, trong Hội nghị Trung ương 11, Ban Chấp hành Trung ương đã quyết định thi hành kỷ luật hình thức khai trừ ra khỏi Đảng đối với ông Nguyễn Bắc Son và ông Trương Minh Tuấn. Đây được xem là những trường hợp rất điển hình về hiện tượng cán bộ “ôi thiu”.

Để phát hiện, xử lý những cán bộ, đảng viên có biểu hiện và dấu hiệu “ôi thiu”, thời gian qua, Đảng ta đã có nhiều chủ trương, giải pháp hết sức mạnh mẽ và quyết liệt, nhận được sự đồng tình, ủng hộ lớn của Nhân dân. Nổi bật là Quy định số 205-QĐ/TƯ, ngày 23-9-2019 “Về việc kiểm soát quyền lực trong công tác cán bộ và chống chạy chức, chạy quyền”. Theo đó, quy định này được xem như phương tiện ngăn chặn kịp thời nạn chạy chức, chạy quyền. Việc ngăn chặn ấy không chỉ từ trong quy hoạch, điều động, đề bạt, bổ nhiệm cán bộ các cấp mà còn cả trong nhận xét, đánh giá cán bộ. Đáng chú ý là Quy định 205 đã chỉ rõ và xử lý kiên quyết những biểu hiện thông đồng giữa cá nhân trong cơ quan tổ chức cán bộ với những cán bộ ham quyền, ham chức, có biểu hiện đút lót nhằm chạy chức, chạy quyền. Quy định 205 cũng cho phép MTTQ, tổ chức chính trị - xã hội và Nhân dân được quyền dám sát về công tác cán bộ.

Trung ương kiên quyết chống tham nhũng, chống chạy chức, chạy quyền, quyết liệt loại trừ “của ôi thiu”, làm trong sạch bộ máy, được dư luận đồng tình, ủng hộ. Tuy nhiên, điều đáng nói là nhiều tổ chức cơ sở đảng vẫn chưa thật mặn mà, chưa thực sự vào cuộc như tinh thần chỉ đạo của Trung ương. Những ý kiến cử tri với đại biểu Quốc hội gần đây về tình trạng cán bộ sợ trách nhiệm, không chủ động làm việc và phải chờ xin ý kiến lãnh đạo hoặc tình trạng dân kiện chính quyền vì ban hành quyết định vi phạm pháp luật ở các địa phương mà chưa được giải quyết thấu đáo, triệt để đã cho thấy trong bộ máy chính quyền cơ sở còn những “con lươn, con chạch” đang lẩn khuất, chờ thời.

Trước thềm Đại hội Đảng các cấp tiến tới Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII của Đảng, vấn đề dư luận đặc biệt quan tâm là lựa chọn chính xác những cán bộ đức tài, có tầm và có tâm trong sáng. Để làm được điều đó, các cấp ủy cần làm tốt công tác chuẩn bị nhân sự khóa mới trên cơ sở giám sát chặt chẽ của đảng viên, MTTQ và các tổ chức chính trị - xã hội cũng như công khai với dư luận. Đây chính là một trong những biện pháp tốt nhất để không còn những “cái gốc” mục ruỗng, để không phải bận tâm xử lý “sâu, mọt, lươn, chạch” trong những năm tiếp theo.

Tâm Đức