Thực tế cho thấy, nhờ vững niềm tin cách mạng và tinh thần đoàn kết vượt khó khăn gian khổ, hơn 30 năm đổi mới vừa qua, dưới sự lãnh đạo của Đảng, nhân dân ta đã thu được nhiều thành tựu quan trọng mà nổi bật là đời sống kinh tế được nâng lên, xã hội ổn định, phát triển, quốc phòng an ninh được giữ vững và tăng cường; ngoại giao không ngừng được mở rộng, hợp tác đa phương, song phương ngày càng mở rộng, đi vào chiều sâu, khẳng định vị thế của Việt Nam trên trường quốc tế. Ví dụ như ở thành phố Hà Nội, nhờ xây dựng được tinh thần đoàn kết tự chủ mà các mặt kinh tế, xã hội ngày càng củng cố, phát triển. Trong năm 2018, tổng thu ngân sách nhà nước của Hà Nội đạt 100,2% dự toán (tăng 12,5% so với cùng kỳ). Tống sản phẩm trên địa bàn (GRDP) ước tăng 7,37% (cao hơn năm 2017 là 0,06%). Quy mô GRDP năm 2018 ước đạt 904.460 tỷ đồng (tương đương với 39,324 tỷ USD) theo cách tính mới; GRDP/người đạt 116 triệu đồng, tương đương với 4.910 USD ⁽¹⁾.

Tuy nhiên, hiện nay, vấn đề đoàn kết nội bộ và trong cơ quan, đơn vị và tổ chức Đảng ở nhiều nơi bị chi phối bởi nhiều yếu tố, bị biến tướng, trở thành cái vỏ, cái cớ và là bình phong để một số người có chức, có quyền và bộ phận thân tín củng cố quyền lực, thu vén lợi ích cá nhân. Hậu quả của căn bệnh mất đoàn kết hết sức nguy hiểm, không chỉ làm suy yếu tổ chức đảng, làm suy giảm niềm tin của nhân dân đối với Đảng, chính quyền mà còn làm chậm quá trình phát triển kinh tế-xã hội của địa phương, ngành và đặc biệt là gây ra hiện tượng mất ổn định cơ quan, đơn vị và xã hội. Đây được xem là một trong những nguyên nhân và là “mảnh đất” màu mỡ để hiện tượng “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” trong nội bộ bùng phát, gây mất niềm tin với nhân dân.

Nghị quyết Trung ương 4, khóa XII về tăng cường xây dựng, chỉnh đốn Đảng; ngăn chặn, đẩy lùi sự suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, những biểu hiện "tự diễn biến", "tự chuyển hóa" trong nội bộ đã nhận định: “Tình hình mâu thuẫn, mất đoàn kết nội bộ không chỉ ở cấp cơ sở mà ở cả một số cơ quan Trung ương, tập đoàn kinh tế, tổng công ty”. Tiếp đó, Nghị quyết cũng chỉ ra 9 biểu hiệu suy thoái đạo đức, lối sống, trong đó hết sức đáng chú ý là nội dung “... gây mất đoàn kết nội bộ; đoàn kết xuôi chiều, dân chủ hình thức; cục bộ, bè phái, kèn cựa địa vị, tranh chức, tranh quyền...”.

Những nhận định của Nghị quyết Trung ương 4 dẫn ở trên đã cho thấy vấn đề đoàn kết nội bộ, đoàn kết trong tổ chức Đảng đang ngày càng có nguy cơ xuống cấp và bị mỏng đi theo thời gian nếu không được chấn chỉnh và củng cố kịp thời. Xin nói thêm là, mặc dù đã nhận ra sự thật về hiện tượng mất đoàn kết như đã nói ở trên nhưng điều đáng buồn là việc củng cố đoàn kết thì chẳng được bao nhiêu. Thực trạng “mũ ni che tai” ở nhiều cán bộ, đảng viên cơ sở trước những vấn đề ngang tai trái mắt, làm sai quy định pháp luật và thầm quyền hoặc thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng cũng được xem là một trong những nguyên nhân giảm đi sức mạnh đoàn kết. Dường như tư tưởng “im lặng là vàng”, an phận với vị trí hiện tại để có cơ hội “vớt vát lộc trời” đã làm lu mờ tinh thần đấu tranh của các cán bộ, đảng viên. Thế là trong tổ chức và các cơ quan đơn vị xuất hiện hiện tượng “đoàn kết nửa vời”, “đoàn kết xuôi chiều”, “đoàn kết giả tạo”, “đoàn kết hình thức”. Một số chuyên gia gọi đó là hiện tượng “đoàn kết trên giấy” và “đoàn kết trên báo cáo”.

Như đã biết, đoàn kết là vấn đề vô cùng quan trọng, quyết định sự thành, bại trong lãnh đạo cách mạng của Đảng. Trong Di chúc, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nhắn nhủ với thế hệ sau rằng: “Đoàn kết là một truyền thống cực kỳ quý báu của Đảng và của dân ta. Các đồng chí từ Trung ương đến các chi bộ cần giữ gìn sự đoàn kết nhất trí của Đảng như giữ gìn con ngươi của mắt mình”.

Trong thực tế, sau khi phân tích các vụ việc xảy ra, nhận thấy có 4 nguyên nhân chính dẫn đến mất đoàn kết nội bộ, gồm: Mâu thuẫn về lợi ích; lề lối, phong cách làm việc của cá nhân lãnh đạo và cơ quan, đơn vị thiếu nền nếp, khoa học; do thiếu dân chủ, công khai, minh bạch, nhất là các vấn đề liên quan đến kinh tế, chế độ, chính sách, công tác cán bộ; do bố trí, sử dụng cán bộ không đảm bảo tiêu chuẩn.

Để hạn chế mất đoàn kết nội bộ và để không còn tình trạng “đoàn kết hình thức” hay “đoàn kết trên giấy” và “đoàn kết trên báo cáo” thì vấn đề quan trọng là cần có các giải pháp hữu hiệu. Trước nhất cần thường xuyên giáo dục nâng cao nhận thức, tính đảng cho các tổ chức Đảng và cán bộ, đảng viên, luôn coi trọng củng cố, xây dựng khối đoàn kết thống nhất trong nội bộ. Các cấp ủy đảng, cán bộ chủ trì cần nêu gương và làm việc theo tinh thần “dĩ công vi thượng”, qua đó quy tụ sức mạnh tập thể nhằm xây dựng khối đoàn kết thống nhất. Ngoài việc giáo dục nâng cao nhận thức cho cán bộ, đảng viên, cấp ủy cần chỉ đạo, kiểm tra để kịp thời phát hiện nguyên nhân tiềm ẩn gây mất đoàn kết.

Tăng cường mở rộng dân chủ, nâng cao chất lượng tự phê bình và phê bình trong cơ quan đơn vị và tổ chức Đảng, đẩy mạnh chống chủ nghĩa cá nhân và chủ nghĩa cơ hội là một phương pháp căn bản để tăng cường đoàn kết thống nhất. Lưu ý là cần quán phương châm “ráo riết, triệt để, thật thà, không nể nang, không thêm bớt” nhưng phải thấm đượm tính nhân văn trong phê bình và tự phê bình thì mới phát huy tác dụng.

Tiếp tục hoàn thiện quy chế lãnh đạo để xác định rõ quyền hạn, trách nhiệm của người lãnh đạo. Chỉ khi nào lượng hóa cụ thể công việc và phân công, phân nhiệm rõ ràng mới khắc phục sự chồng chéo về chức năng, nhiệm vụ và có cơ sở để thực hiện tốt nhiệm vụ chính trị. 

Tăng cường kiểm tra, giám sát, chỉ đạo của tổ chức Đảng cấp trên, nhất là chủ động phát hiện sớm những hiện tượng có biểu hiện mất đoàn kết để giáo dục, ngăn chặn kịp thời; không để vụ việc nhỏ trở thành mất đoàn kết nghiêm trọng. Đặc biệt phải coi trọng phát hiện những mâu thuẫn “quay lưng” với nhau ở các chức danh chủ chốt, bởi sự rạn nứt, mất đoàn kết ở các chức danh này thường tác hại rất lớn.

Đoàn kết liên quan trực tiếp đến tính ổn định của cơ quan, đơn vị và tổ chức Đảng các cấp, là cơ sở để hạn chế các “nút thắt”, “điểm tắc” trong triển khai nhiệm vụ. Việc xác định mức độ mất đoàn kết trong cơ quan, đơn vị, tổ chức Đảng là trách nhiệm của cấp ủy và người đứng đầu. Nếu không kịp thời gỡ các mâu thuẫn, nếu đội ngũ cán bộ, đảng viên không đồng lòng nhìn về một hướng thông qua nhiệm vụ và chấp hành triệt để nguyên tắc hoạt động thì khó lòng có được tinh thần đoàn kết nguyên nghĩa, mà đó chỉ là đoàn kết hình thức, trên giấy và trên báo cáo.

Thế nên, nếu đoàn kết nội bộ như một cái cây thì rất cần phải chăm bón kỹ lưỡng, thường xuyên cắt lá, tỉa cành, chăm chỉ bắt sâu, phòng bệnh thì cây mới tươi tốt, tỏa bóng mát cho đời mãi mãi.

Đức Tâm

⁽¹⁾. http://thoibaotaichinhvietnam.vn/pages/nhip-song-tai-chinh/2018-12-31/nam-2018-tong-thu-ngan-sach-nha-nuoc-vuot-du-toan-hon-7-66142.aspx