Khi đọc bài viết này, người chưa quen dễ bị đánh lừa vì những số liệu, căn cứ mà tác giả đưa ra có vẻ tự nhiên, khách quan. Nhưng càng về cuối, với cách đưa thông tin mập mờ, họ muốn gieo vào người đọc những nghi ngờ, qua đó làm lung lay niềm tin về mối quan hệ hữu nghị, thắm tình đoàn giữa Đảng, nhà nước, Nhân dân hai nước Việt Nam - Lào trong suốt chiều dài lịch sử.

Trước hết, cần khẳng định, mối quan hệ đặc biệt Việt Nam và Lào được hình thành và xây đắp trên cơ sở Chủ nghĩa Mác-Lênin và chủ nghĩa quốc tế vô sản, tạo nên sức mạn tinh thần và chật chất, giúp Đảng, nhà nước, Nhân dân hai nước luôn đoàn kết, nhận rõ bản chất, tâm địa thâm độc của các thế lực thù địch, kề vai sát cánh giành độc lập, tự do và phối hợp xây dựng, bảo vệ vững chắc Tổ quốc.

Mối quan hệ đặc biệt Việt Nam - Lào, Lào - Việt Nam vốn đã được chuẩn bị từ trước tháng 8-1945. Bằng chứng là trong thời kỳ kháng chiến chống thực dân Pháp đã có nhiều nhà lãnh đạo xuất sắc của cách mạng Việt Nam và cách mạng Lào cùng học tập tại Trường Bưởi (nay là Trường Chu Văn An) và trường Đại học Luật Hà Nội (1935-1945), như đồng chí Kaysone Phomvihane được kết nạp vào Đoàn Thanh niên Cứu quốc năm 1944. Cuộc gặp gỡ thân tình giữa Chủ tịch Hồ Chí Minh và Hoàng thân Xuphanuvông diễn ra gần trọn tháng 9-1945, tại Hà Nội đã đặt nền móng cho quan hệ đặc biệt Lào - Việt Nam sau này phát triển bền vững.

Ngày 30-10-1949, Ban Thường vụ Trung ương Đảng Cộng sản Đông Dương quyết định cử các lực lượng quân sự của Việt Nam chiến đấu và công tác giúp Lào tổ chức thành hệ thống riêng và lấy danh nghĩa là quân tình nguyện. Đây được xem là mốc lịch sử đánh dấu bước phát triển và trưởng thành của các lực lượng quân sự trên chiến trường Lào, khẳng định đường lối, quan điểm đúng đắn của Đảng ta trong thực hiện nghĩa vụ quốc tế. Điều này cũng thể hiện tính tất yếu của liên minh chiến đấu Việt Nam - Lào trên bán đảo Đông Dương.

Tại Hội nghị Trung ương 8 của Đảng Cộng sản Đông Dương, tháng 5-1941, khi đề cập mối quan hệ gắn bó, thủy chung giữa hai dân tộc Việt Nam - Lào, Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định: “Sự thật là chưa tìm ra chữ gì thay thế chữ giúp, chứ thực ra không phải là giúp mà là nghĩa vụ quốc tế, giúp Nhân dân nước bạn là tự giúp mình”. Người nhấn mạnh: “Nước Lào có được giải phóng thì Việt Nam mới được giải phóng”. Theo tư tưởng chỉ đạo của Chủ tịch Hồ Chí Minh, từ ngày thành lập Đảng, những người cộng sản Việt Nam, cũng như những người cộng sản Lào đã được rèn luyện về vai trò tiên phong và nghĩa vụ quốc tế với cách mạng hai nước. Sau khi Đảng Cộng sản Đông Dương ra đời, cuộc đấu tranh của Nhân dân Việt Nam và đấu tranh của Nhân dân Lào thực sự gắn bó với nhau và ngày càng phát triển.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Nguyễn Phú Trọng tiếp Tổng bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đảng Nhân dân cách mạng Lào, Chủ tịch nước CHDCND Lào Bounnhang Vorachith

Người đã căn dặn quân tình nguyện: “Cán bộ Việt Nam sang công tác ở Lào phải hoàn toàn ở dưới sự lãnh đạo của Chính phủ Trung ương Lào, nhất là của Thủ tướng Xuphanuvông. Tuyệt đối không được tự cao, tự đại, không được bao biện...”[1]. Về phía Lào, Chủ tịch Cayxỏn Phômvihản nhấn mạnh: “Sự nghiệp cách mạng của nhân dân ta phải do Nhân dân ta tự làm lấy. Đảng ta là một Đảng lãnh đạo cách mạng thực sự, do đó phải giữ vững nguyên tắc độc lập, tự chủ”[2].

Chủ tịch Hồ Chí Minh nhắc nhở: “Mong cán bộ Việt Nam làm việc ở Lào thành khẩn, thật thà tự phê bình và mong các đồng chí Lào cũng phê bình anh em Việt Nam thật thà không nể nả... Vì cách mạng, vì đoàn kết ba dân tộc mà phê bình”[3].

Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, kéo dài gần 20 năm, mối quan hệ gắn bó Việt Nam và Lào tiếp tục được củng cố thông qua những việc làm chí nghĩa, chí tình ở các cấp. Có thể khẳng định, từ đầu cho đến tận khi kết thúc thắng lợi cuộc kháng chiến, cho dù đế quốc Mỹ và tay sai đã sử dụng mọi biện pháp tàn bạo và thâm độc nhất nhằm ngăn chặn, hủy diệt, cắt đứt tuyến đường Hồ Chí Minh trên đất Lào dài hơn 1.000km, nhưng được sự che chở của Đảng, Nhà nước, Nhân dân các bộ tộc Lào, tuyến đường ấy đã mang lại sức mạnh giải phóng hoàn toàn miền Nam, thống nhất đất nước. Trung tướng Nguyễn Quốc Thước, nguyên Ủy viên Trung ương Đảng, nguyên Tư lệnh Quân khu 4 đã từng nhận định rằng trong một tọa đàm gần đây rằng, trong kháng chiến chống Mỹ xâm lược tại Lào, không có địa bàn nào diễn ra ác liệt, lâu dài như chiến trường Trung Lào, nơi lực lượng vũ trang Quân khu 4 là đơn vị liên minh chiến đấu với lực lượng vũ trang Lào, nhất là ở những thời điểm quyết định, có sự tăng cường mạnh mẽ của cả đơn vị chủ lực Việt Nam tại khu vực Đường 9 - Nam Lào và khu vực Xiengkhoang Huaphanh. Những thắng lợi ở hai chiến trường này có ý nghĩa quyết định đến thắng lợi của cuộc kháng chiến chống Mỹ của Nhân dân Lào, đồng thời tác động mạnh mẽ đến cuộc kháng chiến chống Mỹ trên chiến trường miền Nam Việt Nam.

Thật khó có thể nói hết những đóng góp to lớn của Đảng, Chính phủ, Nhân dân và lực lượng vũ trang cách mạng Lào đối với sự sống còn của tuyến chi viện chiến lược Trường Sơn. Chính sự tồn tại và phát triển của con đường lịch sử là một minh chứng sinh động về mối quan hệ đặc biệt Việt - Lào. Đó không phải là hiện tượng nhất thời mà đã có tiền đề tự nhiên, lịch sử, có cơ sở xã hội vững chắc.

Tại cuộc Hội đàm ngày 9-7-1961, hai đoàn đại biểu cấp cao của Đảng Lao động Việt Nam và Đảng Nhân dân Lào bàn thảo và nhất trí với phương pháp quan hệ công tác của hai Đảng do đồng chí Lê Duẩn đề xuất: “Cách mạng Lào do đồng chí Lào lãnh đạo. Đường lối, chủ trương do Đảng Lào đề ra, Việt Nam góp ý kiến. Cũng có lúc Việt Nam thấy vấn đề trước thì Việt Nam sẽ đề xuất ý kiến trước nhưng quyền quyết định vẫn do Đảng Lào”[4].

Về quan hệ giữa hai nước, hai Chính phủ, đồng chí Lê Duẩn cho rằng: "Những vấn đề lớn trong quan hệ giữa hai Chính phủ thì hai Đảng cũng cần có sự trao đổi ý kiến trước với nhau”[5].

Phát huy tình cảm hữu nghị gắn bó trong chiến tranh, nhiều năm qua, đặc biệt là trong giai đoạn hiện nay, tình đoàn kết hữu nghị hai nước Việt Nam - Lào vẫn được duy trì, phát triển trên tất cả lĩnh vực, cả chính trị, quân sự, kinh tế, ngoại giao đến văn hóa, y tế, giáo dục... Trong Tuyên bố chung Việt Nam - Lào ngày 25-2-2019 có đoạn: Hai bên nhấn mạnh mối quan hệ hữu nghị vĩ đại, đoàn kết đặc biệt và sự hợp tác toàn diện Việt Nam - Lào, Lào - Việt Nam, do Chủ tịch Hồ Chí Minh vĩ đại và Chủ tịch Kaysone Phomvihane, Chủ tịch Souphanouvong kính yêu gây dựng, được các thế hệ lãnh đạo của hai Đảng, hai Nhà nước và Nhân dân hai nước dày công vun đắp đã trở thành tài sản chung vô giá của hai Đảng, hai dân tộc, nhân tố bảo đảm sự tồn tại và phát triển của hai nước.

Tại Lễ kỷ niệm 55 năm Ngày thiết lập quan hệ ngoại giao và 40 năm Ngày ký Hiệp ước Hữu nghị và Hợp tác Việt Nam - Lào, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Nguyễn Phú Trọng đã phát biểu: “Dù khó khăn gian khổ đến đâu, chúng ta cũng nguyện giữ gìn, bảo vệ mối quan hệ Việt-Lào như giữ gìn con ngươi của mắt mình, để mối quan hệ Việt - Lào mãi mãi vững bền hơn núi hơn sông như lời khẳng định của Chủ tịch Kaysone Phomvihane”.

Trong thời gian qua, Việt Nam và Lào thường xuyên phối hợp chặt chẽ, hiệu quả, ủng hộ lẫn nhau trong các vấn đề quốc tế và khu vực, góp phần giữ vững hòa bình, ổn định, hợp tác, phát triển ở khu vực và trên thế giới. Việt Nam tiếp tục giữ vững vị trí là nhà đầu tư nước ngoài lớn thứ 3 tại Lào, với 411 dự án có tổng vốn đăng ký hơn 4 tỷ USD. Việt Nam luôn dành cho nước bạn Lào sự quan tâm đặc biệt. Nhiều công trình được Chính phủ Việt Nam đầu tư xây dựng với nguồn vốn ưu tiên. Mới đây, công trình tòa nhà Quốc hội mới của Lào là món quà ý nghĩa của Đảng, Nhà nước và Nhân dân Việt Nam dành tặng Đảng, Nhà nước và Nhân dân Lào. Sau hơn một năm Binh đoàn 11 (Bộ Quốc phòng) thi công, với hàng loạt thành tựu khoa học công nghệ xây dựng tiên tiến, đến nay nhiều hạng mục của tòa nhà bắt đầu bước vào giai đoạn hoàn thiện.

Hai bên cũng đặc biệt quan tâm đến việc nâng cao chất lượng, hiệu quả hợp tác trong các lĩnh vực giáo dục - đào tạo, phát triển nguồn nhân lực, giao thông vận tải, khoa học công nghệ… Hai bên cũng đã phối hợp thực hiện có hiệu quả các nghị định thư và kế hoạch hợp tác về quốc phòng, an ninh…

Từ lâu, Việt Nam đã là trọng điểm chống phá của các thế lực thù địch trong và ngoài nước, trên tất cả các lĩnh vực. Chia rẽ, cô lập Việt Nam với bạn bè quốc tế, nhất là trong các mối quan hệ đoàn kết với các nước Đông Dương là một trong những thủ đoạn không mới, nhưng không thể chủ quan và xem nhẹ. Bởi đối tượng mà họ hướng tới là giới trẻ, những người chưa có nhiều trải nghiệm và dễ có những nhận thức, hành động lệch lạc, đi ngược lại với lợi ích của hai Đảng, Nhà nước và hai dân tộc.

Tuyên truyền mạnh mẽ để thanh niên có nhận thức và hành động đúng để kiên quyết đấu tranh, ngăn chặn, không cho những luận điệu vu khống, xuyên tạc mối quan hệ đặc biệt Việt - Lào bị mai một là trách nhiệm cao cả của các thế hệ đời sau.  Chỉ có bằng hành động cụ thể, thiết thực thì tình đoàn kết Việt - Lào mới như “cây hữu nghị” mãi mãi xanh tươi và đời đời bền vững.

Tâm Đức 

[1]. Hồ Chí Minh: Lời phát biểu tại Hội nghị cán bộ Liên minh nhân dân Việt - Miên - Lào lần thứ nhất tháng 9-1952. Tài liệu lưu tại Viện Lịch sử Đảng, Học viện Chính trị-Hành chính quốc gia Hồ Chí Minh.

[2]. Kayxỏn Phômvihản: Bài nói tại Hội nghị cán bộ toàn quốc ngày 13-5-1974. Tài liệu lưu tại Viện Lịch sử Đảng, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh.

[3] . Hồ Chí Minh: Lời phát biểu tại Hội nghị cán bộ Liên minh nhân dân Việt – Miên – Lào. TL đã dẫn.

[4]. Tổng cục Chính trị, Đảng lãnh đạo quân tình nguyện và chuyên gia quân sự Việt Nam làm nhiệm vụ quốc tế, Nxb Quân đội nhân dân, H. 2008, tr. 317-318.

[5]. Tổng cục Chính trị, Đảng lãnh đạo quân tình nguyện và chuyên gia quân sự Việt Nam làm nhiệm vụ quốc tế, Nxb Quân đội nhân dân, H. 2008, tr. 318.