Ý nghĩa tốt đẹp của văn học nghệ thuật luôn được xã hội, con người tôn trọng, chào đón. Tuy nhiên, trong thời dịch Covid-19 hiện nay, nhiều người tự phong là nhạc sĩ, ca sĩ, nhà văn, nhà thơ... đi ngược với quan điểm gốc này mà sáng tác ra các “rác phẩm” dưới dạng thơ, ca, hò, vè, tranh biếm họa... Họ phê phán quan điểm của Đảng, Nhà nước, cổ súy cho đấu tranh bất bạo động và tự do, nhân quyền. Trong thời điểm này, họ tập trung sáng tác những “rác phẩm” phê phán phương pháp tiến hành phòng, chống dịch của Nhà nước, của chính quyền các địa phương. Có thể nói, họ lợi dụng khiếm khuyết của một số cán bộ để bới móc, quy chụp trách nhiệm cho Đảng, Nhà nước và Chính phủ.

Ví dụ vào ngày 3-10, sau khi công nhân và người ở trọ tại các tỉnh lân cận thành phố Hồ Chí Minh và tỉnh Bình Dương, Đồng Nai tổ chức thông chốt, bỏ về quê thì ngay lập tức tài khoản facebook có tên L.H.N đăng tải video clip bài hát “Bản năng của quỷ đỏ”, do T.H sáng tác và P.N trình bày. Cả hai nhân vật này đều là thành viên của nhóm Du ca Việt Nam - Sài Gòn. Nội dung ca từ bài hát chỉ là những oán thán, trách móc và gán ghép thiếu niềm tin về “họ”, dưới nền nhạc du dương rất đặc trưng của nhạc Trịnh Công Sơn. Có thể nói, lời bài hát là thứ văn xuôi lùng củng không vần điệu, được gắn thêm nhạc điệu cho có vẻ trở thành nhạc phẩm.

Nhóm Du ca Việt Nam - Sài Gòn thành lập khá lâu gồm nhiều thành viên, trong đó hai nhân vật chính của nhóm này là N.Đ.Q, Đ.H. Họ sáng tác và biểu diễn nhiều ca khúc không lành mạnh, hướng vào kêu than, thúc dục đấu tranh tự do dân chủ. Tiêu biểu là ca khúc “Không phải là lúc” của N.Đ.Q trong đó có đoạn: “Công bằng nhân ái không phải là những điều nói hoài. Mà tự trời cao vội vàng bay ngay tới. Để tìm cho ra cho đường thương mến nhau, ngang bằng nhau. Hãy bước ngay vô trong gian nan, trong khổ đau. Dân chủ tự quyết không phải là phép tiên. Đem ra rêu rao bốn năm ngày là ta có liền.... Thế giới này sống không toàn lý thuyết. Bằng lời phẩm bình miệng tranh đấu suông. Trong ca khúc “Đêm bình minh” của H.T.S và lời mới của Đ.H có đoạn “Nuôi kiến thức dân chủ tự do/Đưa đất nước thoát cơn bể dâu/Vì tương lai núi sông ngàn sau. Đêm thôi khóc đời lầm than... Tay siết tay tình con dân Việt. Ai chưa biết thương đời nhọc nhằn. Xin lên tiếng cho người lầm than. Mang công lý đắp xây tự do. Cùng chung tay giúp đêm bình minh. Gần đây nhất, trước cảnh người dân ở thành phố Hồ Chí Minh bỏ về quê vì dịch Covid-109, nhóm này đưa ngay ca khúc “Chuyện quê ta” của N.Đ.Q với những ca từ hình ảnh cắt ghép đầy lam lũ, khổ ải và ủy mị đến lỗi không thể sến sẩm hơn, đặc biệt đoạn: Chẳng chờ ai trong lúc gian nan, kéo nhau ta như kiến đông từng đàn, xuôi về quê che mái lều hoang, cho ruộng sâu lên mùa trong gió hoang”. Ở ca khúc “Chuyện Việt Nam” có các ca từ bi ai đáng chú ý “Mấy ngàn năm chưa thấy vẻ vang, trên đường đi vẫn đầy bóng tối tăm”. Ca khúc “Dìu nhau” của N.M.T được mở đầu là những hình ảnh tang thương thời Covid: “Dìu nhau chạy chốn khổ đau. Dìu nhau quên đau thương này, xin dìu nhau qua khổ đau, xin dìu nhau trong dài lâu”. Đặc biệt, trong ca khúc “Miền Trung đau khổ” được sáng tác năm 2016 có hơn 1,5 triệu người nghe do nhóm này sáng tác có những câu từ rên rỉ, kích động không thể chấp nhận: “Miền Trung Việt Nam bao đời bơ vơ. Ruộng đồng ngô khoai không còn trong tay. Mái tranh quê mẹ chẳng còn che nắng che mưa... Đường tới tương lai quá mịt mờ, bởi bao đời cách mạng khổ đau”...

Việc sáng tác những ca khúc để chống phá Đảng, Nhà nước, Nhân dân không phải là mới. Trước đây đã có những người tự xưng là nhạc sĩ, ca sĩ sáng tác các “rác phẩm" chống phá bị xử lý. Điển hình là hồi năm 2012, Tòa án Nhân dân thành phố Hồ Chí Minh đã tuyên phạt Trần Vũ Anh Bình (38 tuổi, nhạc sĩ tự do) mức án 6 năm tù, Võ Minh Trí (34 tuổi, nhạc công) 4 năm tù cùng về tội Tuyên truyền chống phá Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Ngoài ra, các bị cáo còn phải chịu quản thúc 2 năm sau khi mãn hạn tù. Theo cơ quan công tố, hai tên này đã tham gia nhóm "Tuổi trẻ yêu nước" do một đối tượng ở Mỹ thành lập. Chúng đã đưa lên trang web "Tuoitreyeunuoc.com" và một số blog cá nhân những nhiều bài viết, tác phẩm tự sáng tác với nội dung chống phá nhà nước. Cơ quan chức năng đã thu giữ 14 tác phẩm âm nhạc của Bình và Trí. Trong đó có 2 bài hát của Minh Trí với nghệ danh Việt Khang đã được phát tán rộng rãi trên nhiều trang mạng. Ngoài ra, một thành viên khác là Trần Thành có 5 tác phẩm mang nội dung tương tự.

Trước đó, trên mạng xã hội tồn tại nhiều sản phẩm đội lốt tác phẩm văn học nghệ thuật để đả kích, chia rẽ đoàn kết dân tộc... Ví dụ như sau vụ cô gái trẻ thông tin sai sự thật về việc mình được tiêm vắc xin phòng Covid-19, nhạc sĩ T.K liền viết một chuỗi bài công kích về cái gọi là “đặc quyền, đặc lợi” trong các bệnh viện, rồi phát đi lời kêu gọi thành lập “Hội những người không có ông ngoại”. Hay sau sự việc 30 lao động nghèo đi bộ từ tỉnh Bình Định về Quảng Ngãi ngày 20-7, đã được lực lượng phòng, chống dịch hỗ trợ lương thực, thực phẩm kịp thời và dùng xe ô tô đưa về tận nhà, nhưng nhà văn T.T.C lấy ảnh đưa lên trang Faceboook cá nhân kèm những thông tin mập mờ xuyên tạc rồi “lên giọng” cho rằng đó là “lỗi hệ thống” của chế độ...

Nghị quyết Trung ương 4 (khóa XII) về “Tăng cường xây dựng, chỉnh đốn Đảng; ngăn chặn, đẩy lùi sự suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, những biểu hiện "tự diễn biến", "tự chuyển hóa" trong nội bộ” đã chỉ ra những biểu hiện suy thoái trong lĩnh vực văn học nghệ thuật, đó là “sáng tác, quảng bá những tác phẩm văn hóa, nghệ thuật lệch lạc, bóp méo lịch sử, hạ thấp uy tín của Đảng”.

Thực tế cho thấy, những văn nghệ sĩ sáng tác các “rác phẩm” luôn có đặc điểm chung là lợi dụng tự do ngôn luận, tỏ ra là những người có sứ mệnh định hướng xã hội, đứng trên xã hội. Với một vài văn nghệ sĩ là cán bộ, đảng viên đã “tự diễn biến", "tự chuyển hóa” thì một số hạn chế trong tổ chức phòng, chống dịch Covid-19 chính là cái cớ để họ khoét sâu và thể hiện quan điểm cá nhân. Với một số khác thì “bôi đen”, “bóp méo”, kích động dư luận chỉ để thỏa mãn “cái tôi”, “cá tính” của họ. Thế nên, khi đọc, nghe, xem những gì họ sáng tạo ra có thể thấy, đó là những tác phẩm không nhằm hướng vào xây dựng tinh thần đoàn kết, cổ vũ người dân chống dịch mà chỉ là “những anh hùng bàn phím” để khích bác, xuyên tạc chế độ. Thậm chí, có người sáng tạo những tác phẩm nghệ thuật ám chỉ cuộc chiến phòng, chống dịch Covid-19 của đất nước một cách bi thảm qua tâm trạng, góc nhìn cá nhân... như đã ví dụ ở trên.

Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII của Đảng xác định: “Khơi dậy khát vọng phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc; phát huy giá trị văn hóa, sức mạnh con người Việt Nam trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc” là nhiệm vụ trọng tâm. Đây là chủ trương đúng đắn và góp phần rất lớn để tạo ra sức mạnh tinh thần cho xã hội. Muốn làm được điều đó thì vấn đề cốt lõi là mỗi chúng ta cần phải có suy nghĩ và hành động đúng đắn.

Hiện nay, sử dụng internet và mạng xã hội đã trở thành một trong những nhu cầu quan trọng của xã hội. Bên cạnh những người biết sử dụng một cách sáng suốt, hiệu quả với tinh thần xây dựng thì có không ít người sử dụng nó để thể hiện “cá tính”, nhằm thỏa mãn động cơ, lợi ích cá nhân, thậm chí “dựng thông tin”, gây dư luận xấu, đi ngược với chủ trương, biện pháp xây dựng xã hội tốt đẹp của Đảng, Nhà nước và các cơ quan, đơn vị, địa phương. Thế nên, các cơ quan chức năng cần tăng cường kiểm tra, phát hiện và xử lý theo đúng pháp luật, nhất là những cá nhân cố tình lợi dụng tự do ngôn luận, đưa ra những “rác phẩm” độc hại, có nguy cơ ảnh hưởng đến nhận thức xã hội, nhất là nhận thức của lớp trẻ. Nhà nước, cơ quan chức năng cần đầu tư, thúc đẩy văn hóa đọc trong xã hội, tăng cường đưa các tác phẩm văn học nghệ thuật có giá trị thẩm mỹ cao, hướng tới các giá trị chân - thiện - mỹ lên internet, xây dựng lực lượng để đấu tranh, kịp thời loại bỏ các “rác phẩm” ra khỏi cộng đồng, giúp người dân hiểu và tránh xa những sản phẩm văn hóa xấu độc, thấp hèn.

Trong đời sống hằng ngày, mỗi cán bộ, đảng viên cần nêu cao tinh thần tiên phong gương mẫu, giữ nghiêm kỷ luật Đảng, tích cực nâng cao trình độ lý luận, trình độ thưởng thức các giá trị tốt đẹp của văn học nghệ thuật. Đồng thời, động viên, khuyến khích người thân trong gia đình, những người xung quanh tìm hiểu những giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp của dân tộc để học hỏi, phát huy. Ngành văn hóa từ Trung ương tới địa phương cần có phương cách tập hợp, tạo sân chơi cho nghệ sĩ sáng tác theo các đơn đặt hàng. Tăng cường bồi dưỡng, giáo dục ý thức tư tưởng chính trị thường xuyên, liên tục cho các văn nghệ sĩ và đội ngũ những người làm công tác văn học nghệ thuật bằng những giải pháp hiệu quả hơn.

Thực tế cho thấy, dân tộc, quốc gia nào có nhiều sản phẩm văn học nghệ thuật được lưu truyền rộng rãi qua thời gian và được nhiều dân tộc khác, quốc gia khác chào đón thì chứng tỏ nơi ấy có đời sống văn hóa tinh thần phong phú, con người được đề cao và kinh tế - xã hội cũng phát triển tương xứng. Nghèo văn hóa sẽ dễ bị lôi kéo, dẫn dắt bởi những "rác phẩm", nhanh bước tới con đường “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” trong tư tưởng, nhận thức. Cần thấm nhuần lời dạy của Bác Hồ "Văn hóa soi đường cho quốc dân đi" để đầu tư, phát triển văn học nghệ thuật, bảo vệ văn hóa lành mạnh, tạo đề kháng và đẩy lui những thứ văn học nghệ thuật đội lốt, giả hiệu...

Mạnh Thắng