Quyền con người là một trong những vấn đề mà những kẻ bất đồng chính kiến ở trong nước và nước ngoài thường tập trung công kích. Hằng ngày, trên không gian mạng và mạng xã hội xuất hiện nhan nhản những thông tin bịa đặt, vu khống chính quyền các địa phương, Đảng, Nhà nước Việt Nam. Nổi bật nhất là phê phán Nhà nước Việt Nam đàn áp những cá nhân là “tù nhân lương tâm”, “nhà dân chủ”, “nhà báo tự do”, “dân oan”... Một trong những quan điểm mà họ đưa ra bảo vệ cho những kẻ bị tòa án Việt Nam xét xử về tội tuyên truyền chống nhà nước là luật pháp của Việt Nam không rõ ràng, trái với thông lệ các quốc gia trên thế giới và những người đấu tranh ấy chỉ là phản biện, chưa để lại hậu quả với xã hội nên không thể quy chụp, khép tội.

Một trong những động thái, biện pháp mà họ thường sử dụng trong đấu tranh về nhân quyền ở Việt Nam là lợi dụng các sự kiện, các vụ việc xảy ra để phân tích, bình luận rồi đổ vạ cho các cấp chính quyền và nhà nước Việt Nam. Điển hình là ngay sau sự việc lực lượng chức năng và chính quyền phường Mai Dịch đưa công an đến giải tỏa điểm bán hàng nông sản tự phát trong chương trình kêu gọi giải cứu nông sản giúp bà con xã Liên Mạc, Thanh Hà, Hải Dương, trên đường Trần Vỹ thì những kẻ bất đồng chính kiến đã lu loa rằng, đây là hành động đàn áp, thiếu tôn trọng truyền thống quý báu tương thân tương ái của người Việt Nam. Hay trước khi kỷ niệm 111 năm Ngày Quốc tế phụ nữ (8-3-2021), các trang web tiếng Việt ở nước ngoài thi nhau ca ngợi Phạm Đoan Trang, Cấn Thị Thêu và nhiều nhân vật là “nữ tù nhân lương tâm” khác ở Việt Nam.   

Để tỏ rõ quyết tâm vu cáo chính quyền, Nhà nước Việt Nam thiếu trách nhiệm trong bảo đảm quyền con người, họ đã tự tổ chức thành lập các quỹ có các tên gọi khác nhau như “quỹ tù nhân lương tâm”, “quỹ 50K”... rồi đẩy mạnh các hoạt động truyền thông, tác động vào tâm lý nhân dân, để vận động, quyên góp, giúp đỡ, hỗ trợ những kẻ “xả thân vì nghĩa lớn”. Gần đây nhất, vào ngày 13-1-2021, Tổ chức theo dõi nhân quyền (HRW), một tổ chức phi chính phủ nghiên cứu và cổ vũ cho nhân quyền có trụ sở tại Thành phố New York, Hoa Kỳ đã công bố “Phúc trình toàn cầu 2021” đề cập tình hình nhân quyền của 100 nước trên thế giới. Trong đó Việt Nam bị lên án là 1 trong 83 nước “tiếp tục vi phạm một cách có hệ thống các quyền dân sự và chính trị căn bản của người dân trong năm 2020”.

Dịch Covid-19 được ví như “sát thủ giấu mặt” đang làm mưa, làm gió khắp các châu lục, khiến nhân dân thế giới lo sợ và nó cũng là “liều thuốc thử” với nhiều quốc gia, vùng lãnh thổ, là thách thức với chính quyền nhà nước, chế độ chính trị ở nhiều quốc gia trên khắp châu lục. Chưa khi nào việc bảo đảm quyền con người trong đại dịch Covid-19 lại trở lên khó khăn như hiện nay. Thế nhưng, trong khi nhiều quốc gia có tiềm lực kinh tế và luôn được ca ngợi hết lời về các thành tựu phát huy dân chủ, bảo đảm quyền con người đang loay hoay, gặp khó khăn với việc “lo cho dân” thì Việt Nam đã trở thành “ngôi sao” trong phòng, chống dịch Covid-19. Điều đó cũng có nghĩa là, quyền con người ở Việt Nam được bảo đảm ngày càng tốt hơn, với những mục tiêu hết sức cụ thể, mang ý nghĩa thiết thực.

Nói về quyền con người trong thời đại dịch, phát biểu tại Khóa họp thường kỳ lần thứ 46 của Hội đồng nhân quyền Liên hợp quốc (LHQ), ông Antonio Guterres, Tổng thư ký tổ chức đa phương lớn nhất toàn cầu cảnh báo đại dịch đã khiến các thách thức về quyền con người trở nên trầm trọng hơn, ảnh hưởng nặng nề tới các nhóm yếu thế. Còn bà Michelle Bachelet, Cao ủy nhân quyền LHQ, thì nhấn mạnh các giải pháp ứng phó với đại dịch phải dựa trên cơ sở bảo đảm các quyền con người.

Hơn một năm qua, thế giới sống trong bầu không khí lo lắng bởi sức tàn phá khủng khiếp của dịch bệnh. Không chỉ gây ra thảm họa y tế toàn cầu, đại dịch còn đặt ra thách thức với các quốc gia, cả về chính trị, kinh tế và xã hội. Kinh tế suy giảm, thương mại đình trệ, hệ thống y tế quá tải... đã khiến đời sống và việc thụ hưởng các quyền cơ bản của con người chịu nhiều tác động tiêu cực.

Trước hết là quyền về sức khỏe. Dịch bệnh đã cướp đi sinh mệnh của hơn 2,5 triệu người và ảnh hưởng đến sức khoẻ của hàng trăm triệu người trên toàn cầu. Trong bối cảnh đại dịch vẫn diễn biến phức tạp và số người thiệt mạng còn chưa dừng lại, giá trị cao nhất với con người là quyền được sống, được bảo vệ sinh mạng càng trở nên quan trọng hơn bao giờ hết. Covid-19 đã trở thành phép thử với việc bảo đảm quyền con người, đúng như nhận xét của bà Michelle Bachelet: “Không còn nghi ngờ gì nữa, virus Corona là một phép thử đối với các nguyên tắc, giá trị và tính nhân văn”.

Uỷ viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thành uỷ, Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Chu Ngọc Anh kiểm tra công tác phòng, chống dịch Covid-19 tại Bệnh viện đa khoa Đức Giang

Chính vì thế, không có gì cường điệu khi nói rằng, nỗ lực phòng, chống Covid-19 là thước đo chính xác nhất với mỗi quốc gia trong việc bảo đảm quyền sống, quyền được bảo vệ và chăm sóc sức khỏe cho con người. Vượt qua phép thử này không phải là điều dễ dàng, bởi nó đòi hỏi các quốc gia phải ứng phó một cách toàn diện, vừa bảo đảm phòng, chống dịch bệnh, vừa tôn trọng các quyền con người, nhân phẩm của mỗi cá nhân và của cả cộng đồng.

Không phải là nước giàu có, điều kiện y tế còn nhiều thiếu thốn nhưng trong thử thách khắc nghiệt này, Việt Nam lại đang nổi lên như một hình mẫu được thế giới ghi nhận. Với Việt Nam, con người vừa là mục tiêu, vừa là động lực của sự phát triển; mọi chủ trương, đường lối đều lấy người dân làm trung tâm, lấy việc đáp ứng ngày càng tốt hơn những nhu cầu chính đáng của nhân dân là mục tiêu. Dịch bệnh đặt con người trước thử thách sinh tử, thì cách tốt nhất để bảo đảm cho người dân thụ hưởng đầy đủ các quyền con người là phải làm sao giữ cho xã hội an toàn trước dịch bệnh.

Điều đó giải thích vì sao khi đại dịch bùng phát, trong khi nhiều nước còn đang tính toán thiệt hơn giữa lợi ích kinh tế và thiệt hại do các biện pháp chống dịch hà khắc gây ra, thì Việt Nam đã khẳng định “Chấp nhận hy sinh một số lợi ích kinh tế để bảo vệ sức khỏe, tính mạng của nhân dân”. Chính phủ nhanh chóng triển khai nhiều biện pháp phòng, chống dịch bệnh, đồng thời bảo đảm sự tôn trọng các quyền con người, đặc biệt là quyền được bảo vệ, chăm sóc sức khỏe, quyền được tiếp cận thông tin, quyền an sinh xã hội...

Đơn cử như để bảo đảm cơ hội điều trị cho tất cả mọi người, Việt Nam đã quyết định bổ sung Covid-19 vào danh mục các bệnh truyền nhiễm đặc biệt nguy hiểm. Theo đó, những người nhiễm bệnh sẽ được khám và điều trị miễn phí. Trong bối cảnh ở nhiều quốc gia trên thế giới, bệnh nhân phải tự chi trả mọi chi phí điều trị Covid-19, đây là nỗ lực đáng ghi nhận của Việt Nam nhằm bảo vệ người dân trước hiểm họa của đại dịch.

Thêm một căn cứ nữa để khẳng định, sự phản đối, vu cáo của những kẻ chuyên “bới lông tìm vết” về tình hình nhân quyền Việt Nam chỉ có giá trị nhưng những trò hề không hơn không kém. Hiện nay, việc chăm sóc sức khỏe nhân dân của Việt Nam có nhiều tiến bộ vượt bậc, điển hình như thành phố Hà Nội. Từ năm 2017, Hà Nội đã hoàn tất khám, lập sổ theo dõi sức khỏe 100% người dân trên địa bàn Thành phố, trong đó có cả lao động tự do như thợ xây, người giúp việc... 100% các trạm y tế xã, phường, thị trấn sẽ sử dụng phần mềm tin học để quản lý hồ sơ sức khoẻ cho toàn bộ người dân và kết nối với toàn bộ các cơ sở y tế của thành phố Hà Nội. Việc tổ chức khám sức khỏe cho từng người dân được thực hiện định kỳ mỗi năm một lần. Nội dung khám bao gồm khám lâm sàng và khám cận lâm sàng, trong đó, khám lâm sàng bao gồm khám toàn thân (cân nặng, chiều cao, mạch, nhiệt độ, huyết áp, nhịp thởi); khám nội khoa (tim mạch, hô hấp, tiêu hoá, tiết niệu, cơ xương khớp, thần kinh, tâm thần…); khám ngoại khoa (vận động, cơ, xương, khớp…); khám tai mũi họng; khám răng hàm mặt; khám mắt; khám phụ khoa. Không chỉ thực hiện được mục tiêu cao đẹp này mà thành phố Hà Nội còn thông tin đến người dân là, hồ sơ sức khoẻ sẽ được đảm bảo tính bảo mật tuyệt đối. Cho đến nay, chưa có bất cứ thông tin nào của cá nhân trong hồ sơ bệnh án ở Hà Nội bị lọt lộ ra ngoài, để cơ quan pháp luật phải vào cuộc điều tra, xử lý.

Cũng chính nhờ chủ trương “không để ai bị bỏ lại phía sau” trong cuộc chiến với Covid-19 mà những “chuyến bay thần kỳ vào tâm dịch” đến nhiều nơi trên thế giới để đưa các công dân Việt Nam về nước, nhất là các đối tượng dễ bị tổn thương như phụ nữ, trẻ em, người cao tuổi..., đã được thực hiện. Trong điều kiện đầy khó khăn, nguy hiểm, việc làm này không chỉ bảo đảm quyền tự do đi lại cho người dân mà còn làm nổi rõ tinh thần nhân văn của Đảng, Nhà nước và nhân dân Việt Nam đối với những người con xa xứ và với người nước ngoài ở Việt Nam.

Với các nhóm dễ bị tổn thương bởi đại dịch, Việt Nam đã thông qua nhiều biện pháp trợ giúp như các gói an sinh xã hội với tổng kinh phí hơn 62 nghìn tỷ đồng cho hơn 20 triệu người thuộc đối tượng nghèo, khuyết tật, người già, người lao động bị mất việc làm, không có thu nhập hoặc bị giảm thu nhập... Thủ tướng Chính phủ còn yêu cầu phải giảm giá các dịch vụ, hàng hóa thiết yếu như điện, thực phẩm... để giảm gánh nặng chi tiêu với người tiêu dùng.

Những nỗ lực vì con người của Việt Nam trong đại dịch đã nhận được nhiều đánh giá tích cực của thế giới. Phát biểu trên đài BBC (Anh), nhà báo David Hutt chuyên về chính trị Đông Nam Á nhận xét: “Đảng Cộng sản Việt Nam đã hành động trách nhiệm và đặt người dân lên làm mối quan tâm hàng đầu”. Trang The Diplomat (Mỹ) thì viết: “Chính phủ Việt Nam luôn quan tâm, đặt sinh mạng, sức khỏe và cuộc sống của người dân lên hàng đầu”. Còn trang Liberationnews.org (Mỹ) thì đánh giá: “Một chính phủ xã hội chủ nghĩa đặt người dân lên trên lợi ích kinh tế”...

Hơn một năm trôi qua là khoảng thời gian đủ để có thể khẳng định Việt Nam đã ứng phó thành công với đại dịch Covid-19. Trong khó khăn, Việt Nam vẫn duy trì tốc độ tăng trưởng GDP trong năm 2020 ở mức 2,91%, thuộc nhóm cao nhất thế giới, đồng thời đặt mục tiêu tăng trưởng trong năm 2021 ở mức 6,5%. Thành tựu đó là cơ sở để bảo đảm cho người dân Việt Nam những giá trị cốt lõi của quyền con người-quyền được sống, quyền tự do và quyền mưu cầu hạnh phúc.

Đức Tâm