1. Như ta đã biết, đối với một chế độ chính trị, bầu cử là một biểu hiện tính dân chủ, tiến bộ của nhà nước pháp quyền so với các chế độ chính trị đã có trong lịch sử như phong kiến hoặc chiếm hữu nô lệ. Ở Việt Nam, bầu cử đại biểu Quốc hội và HĐND là một hình thức thể hiện quyền làm chủ của công dân cao nhất, để cử tri bầu ra những vị đại diện cho lòng yêu nước, có bản lĩnh chính trị kiên định, đủ phẩm chất, uy tín, năng lực và trình độ, có khả năng đại diện cho ý chí, nguyện vọng của cử tri để lập pháp, giám sát sự lãnh đạo, quản lý, điều hành đất nước của Chính phủ. Thế nên, ở Việt Nam, bầu cử đại biểu Quốc hội và HĐND được xem trọng và được ví như ngày hội thực sự.  

Bất chấp ý nghĩa tốt đẹp về bầu cử đã được hiến định và quy định trong Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu HĐND, thời gian qua, trên mạng xã hội, một số đối tượng cơ hội chính trị trong nước đã phát động phong trào “không biết không bầu”. Điển hình là vào ngày 25-2, trên Facebook xuất hiện một thông tin có nội dung dưới dạng tờ rơi hỏi và trả lời được chia sẻ với tốc độ cao. Tại đây, đối tượng đưa ra các câu hỏi như: Đã từng thấy người nào diễn thuyết, kêu gọi bỏ phiếu cho họ chưa; ai là người đại diện cho quyền, lợi ích của bạn; đã có đại biểu Quốc hội nào đứng ra bảo vệ quyền lợi cho bạn chưa...? Trả lời cho các câu hỏi trên là những từ chưa từng thấy, chưa có và đặc biệt là đi đến khẳng định nếu ứng cử viên bầu đại biểu Quốc hội có đề án nhưng không diễn thuyết thì không thể đại diện cho cử tri và thống nhất là không bầu. Cũng trong cuối tháng 2, NĐC, một nhân vật “trở cờ” khá điển hình ở Hà Nội đã viết trên Facebook cá nhân về cái gọi là thế nào là “không biết không bầu”. Ông ta khẳng định, việc các cơ quan Trung ương giới thiệu nhân sự bầu đại biểu Quốc hội về các địa phương để ứng cử là một biểu hiện của “Đảng cử, dân bầu”. Thế nên, việc cử tri bầu những người này chỉ là hình thức. Họ không đại diện bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của cử tri mà chỉ bảo vệ lợi ích cho Đảng, nhằm đàn áp, thống trị nhân dân. Qua những lời biện minh ở trên, nhân vật này đã lợi dụng tính lan tỏa của mạng xã hội, kêu gọi cử tri thực hiện phong trào tự phát “không biết không bầu”.

Thực chất, phong trào kêu gọi “không biết không bầu” là rất thâm hiểm. Nó không chỉ cổ vũ cho chủ nghĩa tự do tùy tiện và chủ nghĩa dân túy vốn đang là ác mộng của nhân dân, dân tộc nhiều nước trên thế giới mà nó còn liên quan đến lý luận về xây dựng nhà nước pháp quyền với những ưu việt đã được các nhà kinh điển của chủ nghĩa Mác-Lênin phân tích trong các tác phẩm nghiên cứu xã hội. Từ đó để tẩy chay vai trò lãnh đạo của Đảng với cách mạng Việt Nam, xóa bỏ nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, thiết lập một chế độ chính trị mới theo mô hình các nước phương Tây đang áp dụng mà ở đó có tự do báo chí, tự do ngôn luận và các tổ chức xã hội dân sự được quyền kiểm soát và tự do lộng hành.

2. Về mặt lý luận, khi viết về chủ nghĩa tư bản, Lênin đã nhấn mạnh, đó là bộ máy bạo lực có tổ chức của giai cấp tư sản đi trấn áp giai cấp công nhân và nhân dân lao động. Ông phê phán nền dân chủ trong nhà nước tư sản, một thứ dân chủ nửa vời, cắt xén, giả hiệu, đồng thời ông cũng phê phán những luận điệu ca ngợi chế độ cộng hòa dân chủ (tư sản) là “chính quyền toàn dân” hay dân chủ nói chung, xem nhà nước tư sản là Nhà nước chung chung phi giai cấp. Theo Lênin, chế độ cộng hòa dân chủ chẳng qua chỉ là chuyên chính của giai cấp tư sản, chuyên chính của những kẻ bóc lột đối với quần chúng lao động: “Bất luận nhà nước nào kể cả cộng hòa dân chủ nhất, cũng chỉ là một bộ máy mà giai cấp này dùng để đàn áp giai cấp khác... Nghị viện tư sản dù là nghị viện dân chủ nhất trong một nhà nước cộng hòa dân chủ nhất, trong đó quyền sở hữu của bọn tư bản và chính quyền của chúng vẫn được duy trì thì vẫn là bộ máy để cho một nhúm người bóc lột dùng để đàn áp người lao động...” ^(*).

Theo Lênin, trong thời kỳ quá độ xây dựng chủ nghĩa xã hội có thể có nhiều hình thức nhà nước, nhưng tất cả các hình thức đó đều mang một bản chất duy nhất - bản chất giai cấp công nhân, là chuyên chính vô sản. Bản chất giai cấp của nhà nước vô sản được thể hiện ở chỗ, nhà nước đó do Đảng của giai cấp công nhân lãnh đạo, thể hiện ý chí của giai cấp công nhân, thực hiện dân chủ thực sự với nhân dân, bảo vệ quyền lợi thực sự của nhân dân, chuyên chính với kẻ thù của nhân dân.

Thấm nhuần chủ nghĩa Mác-Lênin, trong các văn kiện của Đảng ta lâu nay đều khẳng định mục tiêu xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân; mọi quyền lực nhà nước thực sự thuộc về nhân dân, đảm bảo sự thống nhất giữa bản chất giai cấp công nhân với tính nhân dân và tính dân tộc sâu sắc. Đó là nhà nước mà ở đó quyền lực nhà nước là thống nhất, có sự phân công, phối hợp và và kiểm soát chặt chẽ giữa các cơ quan nhà nước trong việc thực hiện các quyền lập pháp, hành pháp và tư pháp được tổ chức và hoạt động trên cơ sở Hiến pháp, pháp luật và bảo đảm tính tối cao của Hiến pháp và pháp luật trong đời sống. Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam do Đảng Cộng sản Việt Nam lãnh đạo là nhà nước tôn trọng và thực hiện bảo vệ quyền con người, tất cả vì hạnh phúc của con người; đồng thời bảo đảm sự giám sát của nhân dân, sự phản biện xã hội của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức thành viên của Mặt trận. Tất cả những mục tiêu này được hiện hữu thông qua việc xây dựng bộ máy lãnh đạo, lập pháp, hành pháp và tư pháp đúng các quy định của Hiến pháp và pháp luật hiện hành.

3. Về thực tiễn cho thấy, thứ nhất, việc đưa ra và tuyên truyền, cổ xúy cho phong trào tự phát “không biết không bầu” là đi ngược lại với quy định của Hiến pháp và Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu HĐND. Điều 2 của luật này quy định tuổi bầu cử và tuổi ứng cử như sau: “Tính đến ngày bầu cử được công bố, công dân nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam đủ mười tám tuổi trở lên có quyền bầu cử và đủ hai mươi mốt tuổi trở lên có quyền ứng cử vào Quốc hội, HĐND các cấp”. Thế nên, nếu thực hiện phong trào tự phát “không biết không bầu” thì vô tình đã cướp đi quyền công dân, quyền cử tri mà pháp luật đã quy định. Xin nói thêm là, từ năm 1946 trở về trước, dưới chế độ nửa phong kiến, nửa thực dân, công dân Việt Nam chưa khi nào được hưởng không khí tự do, dân chủ; chưa ai được cầm trong tay phiếu bầu để bầu ra người đại diện để bảo vệ quyền, lợi ích chính đáng và hợp pháp của cử tri. Có thể nói, cùng với việc khai sinh, lập ra nước Việt Nam dân chủ cộng hòa (2-9-1945) thì cuộc tổng tuyển cử đầu tiên (cuộc bầu cử Quốc hội Việt Nam khóa I) diễn ra tại 71 tỉnh thành trong cả nước ngày 6-1-1946, theo lối phổ thông đầu phiếu và lựa chọn ra 333 đại biểu cho Quốc hội là một bước tiến và dấu ấn lịch sử, thể hiện ý chí khát vọng độc lập, tự do và quyền làm chủ của toàn dân tộc. Từ đó đến nay, việc bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu HĐND đã diễn ra và các quy định trong bầu cử cũng ngày càng được bổ sung, hoàn thiện, được luật hóa để sao cho phát huy quyền làm chủ của công dân, cử tri được cao nhất; bảo đảm bầu cử an toàn, thống nhất và hiệu quả. Vậy nên, nếu thực hiện phong trào tự phát “không biết không bầu” thì khác nào “lấy đá ghè chân mình”, tự tước đi quyền, lợi ích của chính công dân và của chính cử tri. Chẳng lẽ, họ lại muốn kéo đất nước quay lại thời kỳ sống trong lầm than đô hộ và không được ngẩng mặt làm người?  

Thứ hai, việc phát tán thông tin trái luật đã khiến cho nhiều người lầm tưởng và hiểu sai lệch chế độ chính trị ở Việt Nam, cổ vũ cho tư tưởng dân chủ phương Tây và chủ nghĩa dân túy. Thực tế, ở các nước phương Tây, việc bầu nghị viện và bầu ra nhà lãnh đạo đất nước được tiến hành khá cởi mở. Các ứng cử viên tự do xây dựng đề án, tổ chức các chiến dịch truyền thông, vận động tranh cử cởi mở để cử tri lựa chọn. Tuy nhiên, hiện nay việc này đã xuất hiện những “gót chân Asin” mang biểu hiện lợi ích cục bộ, thao túng chính trị, gây bất bình đẳng giữa các tầng lớp trong xã hội, khiến dư luận bất bình. Thời gian qua, những lùm xùm, bất ổn xung quanh bầu cử tổng thống của một quốc gia ở châu Mỹ vốn được xem là hình mẫu cho những đối tượng dân chủ giả hiệu và tự phong ở Việt Nam đã cho thấy những bất đồng, phân biệt về quyền làm chủ của công dân giữa các tầng lớp khác nhau trong xã hội là rất khó có thể điều hòa.

Thứ ba, phong trào tự phát “không biết không bầu” là một cái cớ để các thế lực thù địch và bất đồng chính kiến có dịp để phản bác lại sự ổn định chính trị và ổn định xã hội ở Việt Nam như Đảng, Nhà nước ta từng đánh giá và khẳng định. Hậu quả của sự phản bác này là hạ thấp vai trò, uy tín của Việt Nam với bạn bè quốc tế và đối tác, ngăn các nhà đầu tư nước ngoài đến Việt Nam đầu tư. Đây cũng chính là một trong những căn nguyên có thể cướp đi việc làm, thu nhập của người lao động trong xã hội và đặc biệt làm làm giảm động lực tinh thần hướng tới mục tiêu xây dựng Việt Nam hùng cường.  

Nêu cao cảnh giác trước những chiêu bài phá hoại cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu HĐND nhiệm kỳ 2021-2026 là yêu cầu cấp bách với nhân dân nói chung và mỗi cử tri nói riêng. Trước nhất, mỗi cử tri, nhất là cán bộ, đảng viên, công chức cần cẩn trọng khi tiếp xúc với mạng xã hội, không chia sẻ, bình luận những thông tin từ những tài khoản chưa nắm được chính xác lai lịch và xu hướng chính trị. Tăng cường vận động người thân trong gia đình và những người xung quanh làm tròn trách nhiệm công dân, trách nhiệm cử tri trong ngày hội lớn của đất nước.

Ngành tuyên giáo ở các địa phương cần tăng cường chỉ đạo đẩy mạnh công tác tuyên truyền ở cơ sở để các công dân, cử tri hiểu rõ bản chất, âm mưu và thủ đoạn của các thế lực thù địch và đối tượng “trở cờ” ở trong nước, nhất là âm mưu của phong trào tự phát “không biết không bầu”. Các cơ quan báo chí truyền thông cần vào cuộc mạnh mẽ hơn, tuyên truyền rộng, kỹ, sâu hơn để các cử tri nắm được cách thức, phương pháp tổ chức bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu HĐND nhiệm kỳ 2021-2026 đúng luật, khách quan và cho kết quả tốt đẹp.

Mạnh Thắng

^(*) V.I.Lênin: Toàn tập, t. 37, Nxb.Tiến bộ, M.1977, tr.559-560.