Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu còn nhiều bất định và sức ép lạm phát, suy giảm cầu tiêu dùng vẫn hiện hữu, kết quả của Hà Nội không chỉ là một điểm sáng trong bức tranh kinh tế chung tích cực của cả nước, mà còn mang nhiều ý nghĩa thiết thực khác. Con số này khẳng định tinh thần điều hành quyết liệt, sự tích lũy nội lực bền bỉ và mở ra cơ hội thực sự để kinh tế Thủ đô bứt phá, hướng tới các mục tiêu tăng trưởng dài hạn cho cả giai đoạn 2026-2030.

Đường Vành đai 4 - Vùng Thủ đô, đoạn kết nối với cầu Mễ Sở thuộc địa bàn xã Hồng Vân

Kết quả của một chuỗi giải pháp đồng bộ

Để đánh giá đầy đủ ý nghĩa của con số 10,02%, cần nhìn nhận rằng đây không phải là một hiện tượng bùng nổ ngẫu nhiên hay chỉ dựa vào yếu tố kỹ thuật trên nền so sánh thấp. Nó là kết quả của sự tổng hòa từ ba động lực lớn đã và đang thẩm thấu sâu vào nền kinh tế Hà Nội.

Trước hết là hiệu ứng “vốn đầu tư công dẫn dắt vốn đầu tư tư” và sự bứt phá của hạ tầng. Quý III chứng kiến ngành Xây dựng của Thành phố tăng trưởng ấn tượng ở mức 13,63%. Số liệu này phản ánh thực tế sinh động trên các công trường trọng điểm: từ dự án đường Vành đai 4 - Vùng Thủ đô, hệ thống đường sắt đô thị đến chuỗi cầu vượt sông Hồng và các dự án nâng cấp hạ tầng giao thông kết nối khác. Việc đẩy mạnh giải ngân vốn đầu tư công không chỉ trực tiếp đóng góp vào GRDP mà còn đóng vai trò khơi thông dòng vốn đầu tư xã hội, giảm thiểu chi phí logistics và giải phóng các điểm nghẽn không gian phát triển.

Thứ hai, trụ cột dịch vụ và du lịch tiếp tục giữ vai trò “máy kéo” kinh tế. Với quy mô chiếm tỷ trọng lớn nhất trong cơ cấu GRDP, khu vực dịch vụ duy trì tốc độ tăng trưởng ổn định trên 9%. Đặc biệt, sự phục hồi vượt bậc của ngành Du lịch, thể hiện qua lượng khách quốc tế đến Hà Nội 9 tháng đạt 4,763 triệu lượt, tăng tới 25,7% đã tạo ra hiệu ứng lan tỏa mạnh mẽ sang toàn bộ chuỗi cung ứng dịch vụ.

Thứ ba, sự thích ứng linh hoạt của sản xuất công nghiệp và sức hút FDI. Chỉ số sản xuất công nghiệp (IIP) của Hà Nội 9 tháng năm 2026 tăng 9% so với cùng kỳ, mức tăng cao trong 10 năm gần đây; trong đó ngành công nghiệp chế biến, chế tạo, sản xuất thiết bị điện tử và phương tiện vận tải đóng vai trò nòng cốt. Điều này cho thấy khả năng chống chịu và phục hồi của các doanh nghiệp trên địa bàn, đồng thời khẳng định sức hấp dẫn của Hà Nội đối với dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) chất lượng cao trong bối cảnh tái cấu trúc chuỗi cung ứng toàn cầu.

Nếu như đầu tư công và dịch vụ là những động lực rõ nét trong ngắn hạn, thì đổi mới sáng tạo chính là động lực mới tạo nên sức bền cho tăng trưởng của Hà Nội.

Không phải ngẫu nhiên mà Hà Nội liên tục dẫn đầu toàn quốc về Chỉ số Đổi mới sáng tạo cấp địa phương (PII). Thủ đô là nơi hội tụ hơn 70% số lượng trường đại học, viện nghiên cứu và lực lượng trí thức, chuyên gia hàng đầu cả nước. Việc chuyển hướng mô hình tăng trưởng từ dựa vào tài nguyên, lao động giá rẻ sang dựa vào tri thức, công nghệ và dữ liệu đang từng bước trở thành hiện thực tại đây.

Sự hình thành và phát triển của Khu công nghệ cao Hòa Lạc, cùng các trung tâm nghiên cứu và phát triển (R&D) của các tập đoàn công nghệ lớn như Samsung, Viettel, VNPT... đã biến Hà Nội thành tâm điểm thu hút dòng vốn đầu tư thế hệ mới. Khi các mô hình kinh tế số, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn và ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) được thúc đẩy, Hà Nội không chỉ tăng trưởng về quy mô mà còn nâng cao rõ rệt chất lượng tăng trưởng thông qua việc gia tăng năng suất lao động tổng hợp (TFP).

Đó là tiềm năng có thể cảm nhận được và là triển vọng đáng chờ đợi.

Sản xuất thiết bị điện tử tại Công ty TNHH Rhythm Precision Việt Nam, Khu công nghiệp Nội Bài

Khoảng cách đến mục tiêu và bài toán "vượt ngưỡng"

Mặc dù con số tăng trưởng GRDP 8,85% trong 9 tháng là rất đáng tự hào, nhưng nhìn vào thực tế, chúng ta cần thẳng thắn nhận định, khoảng cách đến mục tiêu tăng trưởng cả năm 2026 từ 11% trở lên và cho cả giai đoạn 2026-2030 vẫn rất lớn.

Để đạt được mục tiêu cả năm trên 11%, áp lực đặt lên quý IV-2026 là vô cùng nặng nề. Quý cuối năm đòi hỏi một mức tăng trưởng kỷ lục để bù đắp cho mức tăng chưa thực sự đột phá của nửa đầu năm. Nhìn rộng ra giai đoạn 2026-2030, việc duy trì tốc độ tăng trưởng hai con số liên tục là bài toán “vượt ngưỡng” chưa từng có tiền lệ đối với một đô thị có quy mô GRDP đã tiệm cận mốc 1,3 triệu tỷ đồng.

Để không rơi vào “bẫy thu nhập trung bình”, Hà Nội cần đi thẳng vào những điểm nghẽn cần khơi thông và nút thắt nội tại cần tháo gỡ.

Đó là sức khỏe khối doanh nghiệp tư nhân và các doanh nghiệp vừa và nhỏ (SMEs). Mặc dù số lượng doanh nghiệp thành lập mới tăng, nhưng số doanh nghiệp tạm ngừng hoạt động hay giải thể vẫn ở mức đáng lo ngại. 9 tháng đầu năm, Thành phố có hơn 26.000 doanh nghiệp tạm ngừng hoạt động và hơn 10.000 doanh nghiệp giải thể. Khối doanh nghiệp vừa và nhỏ vốn chiếm hơn 95% tổng số doanh nghiệp tại Thủ đô có thể nói vẫn đang loay hoay với bài toán chi phí đầu vào, khả năng tiếp cận tín dụng và năng lực hấp thụ công nghệ mới.

Bên cạnh đó, hiệu quả thương mại hóa kết quả nghiên cứu vẫn là khó khăn lớn. Dù dẫn đầu về số lượng bằng sáng chế và công trình khoa học, nhưng khoảng cách từ phòng thí nghiệm đến thị trường thương mại tại Hà Nội vẫn còn gập ghềnh. Nguồn lực tri thức không nhỏ của Thủ đô chưa được chuyển hóa triệt để thành các sản phẩm thương mại có giá trị gia tăng cao đóng góp trực tiếp vào GRDP.

Đồng thời, áp lực hạ tầng và biến đổi khí hậu tiếp tục là lực cản cho tốc độ tăng trưởng kinh tế Thủ đô. Tốc độ đô thị hóa nhanh đang đặt ra thách thức gay gắt về ô nhiễm môi trường, ngập lụt đô thị và ùn tắc giao thông - những yếu tố nếu không được giải quyết tận gốc sẽ tiếp tục làm tăng chi phí xã hội và giảm sức hấp dẫn đầu tư.

Đã đến lúc Thành phố không chỉ phải tăng tốc bằng những giải pháp ngắn hạn, mà phải kiến tạo một thể chế và không gian phát triển mới. Cơ hội bứt phá của kinh tế Thủ đô trong chặng đường còn lại của năm 2026 và giai đoạn 2026-2030 được các chuyên gia khẳng định nằm chủ yếu ở 3 trụ cột chiến lược.

Một là, tối đa hóa lợi thế từ Luật Thủ đô năm 2026. Đây là “chìa khóa vàng” về mặt thể chế. Thành phố cần tiếp tục khẩn trương cụ thể hóa các cơ chế đặc thù, vượt trội mà Quốc hội đã giao. Cần mạnh dạn áp dụng cơ chế thử nghiệm chính sách (sandbox) cho các mô hình kinh tế mới như tài chính xanh, sàn giao dịch công nghệ, năng lượng tái tạo và tài sản số... Khi thể chế được cởi trói, các dòng vốn tư nhân và quốc tế sẽ tự động tìm đến.

Hai là, đưa đổi mới sáng tạo thành động lực sản xuất trực tiếp. Thành phố cần đóng vai trò “bên đặt hàng” lớn nhất cho các Viện, Trường và doanh nghiệp công nghệ trên địa bàn. Cần có chính sách hỗ trợ tài chính và tư vấn kỹ thuật trực tiếp để 100% doanh nghiệp SMEs thực hiện chuyển đổi số và ứng dụng công nghệ xanh, giúp nâng cao năng lực cạnh tranh toàn diện.

Ba là, mở rộng không gian kinh tế từ các trục không gian, cực tăng trưởng, tiêu biểu là sông Hồng. Quy hoạch Thủ đô với trục sông Hồng là trung tâm phát triển mới sẽ tạo ra dư địa vô cùng lớn cho thương mại, dịch vụ, du lịch sinh thái và đô thị thông minh. Việc kết nối hạ tầng đồng bộ giữa vùng lõi đô thị với các cực tăng trưởng phía Bắc (Đông Anh, Mê Linh, Sóc Sơn) và phía Tây (Hòa Lạc, Sơn Tây) sẽ mở ra những dư địa tăng trưởng hoàn toàn mới.

Kinh tế Hà Nội đang đứng trước một khúc quanh có tính chất lịch sử. Con số 10,02% của quý III/2026 không chỉ đơn thuần là sự ghi nhận về mặt thống kê, mà là bằng chứng cho thấy bộ máy điều hành đã bắt đúng nhịp và các động lực tăng trưởng đang phát huy tác dụng.

Tuy nhiên, tăng trưởng kinh tế không chỉ đo bằng những con số, mà phải được cảm nhận bằng chất lượng cuộc sống ngày càng cao của người dân, bằng môi trường sống xanh - sạch - an toàn, và bằng vị thế tiên phong, dẫn dắt sự phát triển chung của cả nước.

Đà đã tạo, thế đã mở, năng lực đã được chứng minh. Nếu quý III-2026 là điểm tựa khẳng định bản lĩnh và sự đúng hướng trong điều hành, thì chặng đường phía trước chính là đường chạy để Hà Nội biến nguồn lực tri thức và lợi thế thể chế thành sức bật mạnh mẽ đưa kinh tế Thủ đô không chỉ cất cánh bằng tốc độ 2 con số, mà còn vươn xa bằng chất lượng và sự bền vững.

Phan Lâm - Nguyễn Thái