Quang cảnh buổi làm việc

Ngày 07-9, Ban Đô thị HĐND thành phố chủ trì, phối hợp với các Ban HĐND thành phố làm việc với các sở, ngành và đơn vị liên quan, tập trung rà soát những nội dung UBND thành phố đề xuất tại Tờ trình số 355/TTr-UBND ngày 30-8-2026. Trọng tâm là làm rõ điều kiện, phạm vi và nội dung thí điểm theo Điều 9 Luật Thủ đô, đồng thời đánh giá cơ sở pháp lý, tính cần thiết, tính khả thi và các điều kiện tổ chức thực hiện.

Qua trao đổi, các đại biểu đề nghị tiếp tục rà soát, kế thừa những cơ chế, chính sách hiện hành, tránh trùng lặp với các quy định pháp luật đã có. Mỗi chính sách dự kiến thí điểm cần xác định rõ phạm vi, đối tượng áp dụng, căn cứ pháp lý và khả năng triển khai trong thực tế. Đối với các dự án có phạm vi liên quan đến địa phương trong Vùng Thủ đô, yêu cầu về cơ chế phối hợp cũng được đặt ra nhằm bảo đảm sự thống nhất, đồng bộ trong quá trình đầu tư và tổ chức thực hiện.

Kết luận buổi làm việc, đồng chí Trần Hợp Dũng, Trưởng Ban Đô thị HĐND thành phố lưu ý việc đầu tư đường sắt phải tính toán ngay từ đầu phương án quản lý, khai thác và vận hành. Công nghệ được lựa chọn cần bảo đảm tính đồng bộ, gắn với chuyển giao, làm chủ công nghệ và đào tạo nguồn nhân lực, hướng tới vận hành các tuyến an toàn, hiệu quả và bền vững. Những nội dung dự kiến đưa vào Nghị quyết phải tiếp tục được rà soát kỹ, bảo đảm phù hợp Điều 9 Luật Thủ đô và đáp ứng yêu cầu phát triển lâu dài của hệ thống đường sắt Thủ đô, Vùng Thủ đô.

Ban Đô thị HĐND thành phố tiếp tục tổng hợp ý kiến của các cơ quan, đơn vị để tham mưu Thường trực HĐND thành phố xem xét, chỉ đạo. Việc xây dựng cơ chế thí điểm được đặt trong yêu cầu vừa tạo dư địa cho triển khai những dự án quan trọng, vừa bảo đảm tính khả thi và sự đồng bộ trong toàn bộ vòng đời dự án. Trong đó, bài toán đầu tư được xem xét song hành với khả năng khai thác, vận hành sau khi công trình hoàn thành.

Tiếp nối việc rà soát chính sách đầu tư, chiều 08-9, Đoàn giám sát của Ban Đô thị HĐND thành phố Hà Nội tổ chức giám sát chuyên đề về quản lý, vận hành đường sắt đô thị trên địa bàn. Dự thảo báo cáo giám sát cho thấy Hà Nội hiện có hai tuyến đường sắt đô thị đang khai thác, gồm tuyến số 2A Cát Linh - Hà Đông, vận hành từ tháng 11-2021 và tuyến số 3.1 Nhổn - ga Hà Nội, với đoạn trên cao được đưa vào vận hành từ tháng 8-2024. Việc khai thác hai tuyến từng bước hình thành mạng lưới vận tải hành khách công cộng khối lượng lớn, góp phần nâng năng lực vận chuyển và giảm áp lực lên giao thông đường bộ.

Đến hết tháng 7-2026, tuyến 2A Cát Linh - Hà Đông đã thực hiện 380.305 lượt tàu chở khách, tương ứng 5,10 triệu kilômét vận hành; bình quân trong 7 tháng đầu năm đạt 229,4 lượt tàu/ngày. Tuyến 3.1 Nhổn - ga Hà Nội, đoạn trên cao, từ khi khai thác đến hết tháng 7-2026 thực hiện 156.177 lượt tàu chở khách, tương ứng 1,286 triệu kilômét vận hành. Bình quân 7 tháng đầu năm 2026, tuyến này đạt 224 lượt tàu/ngày.

Bên cạnh kết quả khai thác, giám sát thực tế cho thấy nhiều điểm nghẽn cần tiếp tục xử lý. Việc xây dựng định mức kinh tế - kỹ thuật và đơn giá dịch vụ còn chậm, gây khó khăn cho thanh, quyết toán các hợp đồng đặt hàng hằng năm. Đáng chú ý, doanh thu bán vé mới đáp ứng khoảng 15% tổng chi phí vận hành, trong khi 85% còn lại phụ thuộc vào trợ giá đặt hàng từ ngân sách.

Hiệu quả khai thác cũng đặt ra bài toán về khả năng thu hút hành khách khi hệ số lấp đầy bình quân của tuyến 2A đạt 17,81%, tuyến 3.1 đạt 11,04%, đồng thời lượng khách chênh lệch lớn giữa giờ cao điểm và thấp điểm. Một vấn đề khác là công nghệ giữa các tuyến còn thiếu đồng bộ, chưa thể liên thông cả phần cứng và phần mềm, ảnh hưởng đến sự thuận tiện khi hành khách chuyển tuyến. Nguồn nhân lực bảo dưỡng chưa đáp ứng yêu cầu, trong khi tuyển dụng còn khó khăn và mức thu nhập chưa đủ sức hấp dẫn lao động.

Tại buổi giám sát, thành viên Đoàn và đại diện các sở, ngành thành phố tập trung trao đổi, làm rõ những vấn đề cần bổ sung vào dự thảo báo cáo. Các cơ quan liên quan cũng được đề nghị nghiên cứu những tồn tại, kiến nghị đã được chỉ ra để có phương án triển khai phù hợp. Nội dung giám sát tập trung không chỉ vào kết quả vận hành mà còn đi sâu vào những yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến tính bền vững về tài chính, kỹ thuật và nguồn nhân lực của hệ thống.

Phát biểu tại buổi giám sát, đồng chí Trần Khánh Hưng, Phó Trưởng Ban Đô thị HĐND thành phố Hà Nội cho biết Đoàn giám sát sẽ tiếp thu các ý kiến góp ý, giải trình để tiếp tục hoàn thiện dự thảo báo cáo. Các đơn vị được đề nghị kịp thời cập nhật những vấn đề, số liệu mới phát sinh trong quá trình triển khai. Qua đó, báo cáo giám sát phải phản ánh sát thực trạng và làm rõ những vấn đề cần xử lý trong quản lý, vận hành đường sắt đô thị.

Đối với định mức kinh tế - kỹ thuật và đơn giá dịch vụ, đồng chí Trần Khánh Hưng, Phó Trưởng Ban Đô thị HĐND thành phố Hà Nội cho rằng cần xác định rõ giá trị, định mức phù hợp và chú trọng yếu tố khấu hao, làm cơ sở xác định mức hỗ trợ từ ngân sách thành phố. Đồng thời, phải phân định rõ phần ngân sách hỗ trợ trực tiếp cho hành khách, phần trợ giá cho người dân và các khoản chi khác, tránh cách xác định chưa phản ánh đầy đủ bản chất của khoản trợ giá. Đây là cơ sở quan trọng để việc sử dụng ngân sách đúng đối tượng và phù hợp yêu cầu quản lý.

Từ việc xây dựng cơ chế đầu tư đến giám sát hoạt động của các tuyến đang khai thác, yêu cầu xuyên suốt được đặt ra là phải tính đồng bộ ngay từ khâu chuẩn bị chính sách, lựa chọn công nghệ đến quản lý, vận hành và nguồn nhân lực. Những vấn đề về định mức, đơn giá, trợ giá, khả năng liên thông và hiệu quả khai thác cần tiếp tục được phân tích, làm rõ. Qua đó, tạo cơ sở hoàn thiện chính sách và nâng cao hiệu quả đầu tư, vận hành hệ thống đường sắt đô thị của Thủ đô trong giai đoạn tiếp theo.

Bảo Vy - Thanh Thủy