Đoàn khảo sát tại nhà máy điện rác Seraphin

Đồng chí Nguyễn Thị Diễm Hằng, Ủy viên Thường trực, Trưởng Ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường HĐND thành phố chủ trì đoàn giám sát. Trước khi làm việc với UBND phường Tùng Thiện, đoàn trực tiếp khảo sát Khu xử lý chất thải rắn Xuân Sơn và Nhà máy điện rác Seraphin, qua đó nắm bắt thực tế công nghệ, năng lực tiếp nhận, xử lý chất thải và những vấn đề môi trường đặt ra trong quá trình vận hành.

Theo Trung tâm Kỹ thuật Nông nghiệp và Môi trường, Sở Nông nghiệp và Môi trường, Khu xử lý chất thải rắn Xuân Sơn hiện có Công ty Cổ phần Công nghệ môi trường xanh Seraphin thuộc Tập đoàn AMACAO vận hành Nhà máy điện rác Seraphin theo phương thức đặt hàng xử lý rác thải sinh hoạt bằng công nghệ đốt phát điện. Công ty Cổ phần Môi trường và Công trình đô thị Sơn Tây đảm nhiệm vận hành khu chôn lấp hợp vệ sinh. Trong thời gian từ 1-7-2025 đến 31-7-2026, khu xử lý đã tiếp nhận 95.480 tấn rác bằng phương pháp chôn lấp hợp vệ sinh, bình quân 241 tấn/ngày.

Nhà máy điện rác Seraphin sử dụng lò ghi cơ học với 3 lò đốt, công suất 750 tấn/ngày/lò, năng lực tiếp nhận, xử lý rác thải sinh hoạt trung bình 2.250 tấn/ngày. Trong giai đoạn giám sát, nhà máy đã tiếp nhận, xử lý 764.601 tấn rác bằng phương pháp đốt phát điện, bình quân 1.930 tấn/ngày. Quá trình xử lý phát sinh 15.764 tấn tro bay và 119.824 tấn xỉ đáy lò; đồng thời tạo ra trên 309 triệu kWh điện, trong đó gần 270 triệu kWh được đưa lên lưới.

Việc chuyển mạnh sang đốt rác phát điện đã góp phần giảm lượng chất thải phải xử lý bằng phương pháp chôn lấp hợp vệ sinh. Theo báo cáo, khối lượng rác được giảm 11%; diện tích rác hở được phủ vải HDPE nhằm hạn chế phát sinh mùi, ruồi và tác động đến môi trường khu vực. Đối với trạm xử lý nước rỉ rác do Công ty Cổ phần Môi trường và Công trình đô thị Sơn Tây phụ trách, từ khi đi vào hoạt động ngày 21-8-2026, công suất xử lý đạt khoảng 591m³/ngày đêm.

Đại diện UBND phường Tùng Thiện báo cáo tại buổi làm việc

Báo cáo với đoàn giám sát, đại diện UBND phường Tùng Thiện cho biết trên địa bàn đang triển khai 13 dự án đầu tư xây dựng thuộc lĩnh vực giao thông, hạ tầng kỹ thuật, kéo theo lượng chất thải rắn xây dựng phát sinh theo từng giai đoạn thi công. Trong khi đó, phường chưa có điểm tập kết, xử lý loại chất thải này nên việc quản lý, kiểm soát hành vi đổ thải không đúng quy định còn gặp khó khăn. Một số vi phạm diễn ra nhanh, ngoài giờ hành chính hoặc tại khu vực vắng người, gây khó cho việc phát hiện, xác định đối tượng.

Đối với rác thải sinh hoạt, toàn bộ lượng phát sinh hằng ngày trên địa bàn được thu gom, vận chuyển vào Khu xử lý chất thải rắn Xuân Sơn, không để tồn đọng trong ngày. Tuy nhiên, thực tế vẫn có thời điểm người dân phản ánh về mùi, bụi và các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng không khí. Điều này đặt ra yêu cầu việc nâng công suất xử lý phải đi cùng kiểm soát chặt các yếu tố môi trường phát sinh trong quá trình vận hành.

Từ thực tiễn địa bàn, phường Tùng Thiện kiến nghị các bộ, ngành Trung ương tiếp tục hoàn thiện tiêu chuẩn, quy chuẩn, định mức và hướng dẫn kỹ thuật về quản lý chất thải. Phường đề nghị giữ nguyên định hướng đối với hai nhà máy xử lý chất thải bằng công nghệ hiện đại hiện có, không tiếp tục mở rộng thêm loại hình, công nghệ xử lý chất thải khác ngoài các cơ sở đã được đầu tư, phê duyệt. Mục tiêu được đặt ra là từng bước chấm dứt phương thức xử lý bằng chôn lấp truyền thống.

Một vấn đề khác được đặt ra là hướng xử lý tro bay phát sinh từ quá trình đốt rác. Trung tâm Kỹ thuật Nông nghiệp và Môi trường kiến nghị thành phố chỉ đạo Công ty Cổ phần Công nghệ môi trường xanh Seraphin khẩn trương hoàn thiện, triển khai phương án kỹ thuật xử lý tro bay tại Nhà máy điện rác Sóc Sơn theo hướng tăng tái sử dụng, tái chế và giảm tối đa lượng phải chôn lấp sau hóa rắn. Trong thời gian công nghệ xử lý, tái chế tro bay tại Nhà máy điện rác Seraphin chưa hoàn thiện và đưa vào vận hành, thành phố được đề nghị xem xét phương án, vị trí chôn lấp đối với lượng tro bay đã hóa rắn.

Tại buổi làm việc, thành viên đoàn giám sát tập trung làm rõ mức độ đáp ứng nguồn lực bảo vệ môi trường sau phân cấp cho cấp xã, đồng thời đặt vấn đề liệu công nghệ đốt rác phát điện đã giải quyết triệt để các tác động môi trường hay chưa. Những vấn đề liên quan đến chính sách an sinh đối với người dân sinh sống trên địa bàn có khu xử lý chất thải cũng được đưa ra trao đổi. Đoàn đồng thời gợi mở việc nghiên cứu mô hình điểm về xử lý rác gắn với bảo đảm điều kiện vệ sinh môi trường, hướng tới khả năng hình thành không gian trải nghiệm tại các nhà máy xử lý chất thải.

Trưởng ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Nguyễn Thị Diễm Hằng phát biểu kết luận tại buổi làm việc

Phát biểu kết luận, đồng chí Nguyễn Thị Diễm Hằng, Trưởng Ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường HĐND thành phố ghi nhận các kiến nghị, đề xuất của địa phương và đơn vị. Đối với những vấn đề về đơn giá, định mức, đoàn sẽ tiếp tục làm việc với các sở, ngành để nghiên cứu, làm rõ, tham mưu UBND thành phố ban hành chính sách phù hợp. Các quy định cần bảo đảm tính khả thi và bám sát yêu cầu thực tế trong quá trình tổ chức thực hiện.

Trưởng Ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường HĐND thành phố nhấn mạnh, việc quy hoạch và quản lý các khu xử lý chất thải phải tiếp tục được rà soát cùng các cơ quan chuyên môn. Đối với định hướng đẩy nhanh đốt, giảm và hoàn nguyên khu xử lý chất thải, cần đánh giá kỹ công nghệ, hiệu quả sử dụng đất, chất lượng đất sau xử lý, nguy cơ môi trường và những tác động lâu dài đến sức khỏe người dân. Yêu cầu đặt ra là giải quyết bài toán chất thải nhưng không tạo thêm những nguy cơ môi trường mới trong tương lai.

Đoàn giám sát đề nghị phường Tùng Thiện chủ động đánh giá tác động của Khu xử lý chất thải rắn Xuân Sơn đối với kinh tế - xã hội và sức khỏe cộng đồng, đồng thời tăng cường quan trắc môi trường. Các kiến nghị cần được hoàn thiện theo hướng xác định rõ nội dung, thẩm quyền và trách nhiệm xử lý, qua đó đưa kết quả giám sát thành cơ sở thúc đẩy chuyển biến thực chất trong quản lý môi trường. Phường cũng được yêu cầu bổ sung những nội dung đoàn giám sát đặt ra và sớm hoàn thiện báo cáo gửi đoàn.

Cùng với trách nhiệm của địa phương, các sở Tài chính, Khoa học và Công nghệ được đề nghị quan tâm hướng dẫn, tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc thuộc lĩnh vực phụ trách. Từ thực tế tại phường Tùng Thiện, yêu cầu đặt ra không chỉ là xử lý được khối lượng rác phát sinh mà còn phải kiểm soát toàn bộ quá trình từ công nghệ, chất thải sau xử lý đến tác động đối với môi trường và cộng đồng. Đây là cơ sở để nâng cao hiệu quả quản lý chất thải, từng bước giảm phụ thuộc vào chôn lấp và bảo đảm chất lượng sống của người dân trên địa bàn.

Bảo Vy - Thanh Thuỷ