Kế hoạch yêu cầu triển khai đồng bộ, quyết liệt các giải pháp kiểm soát nguồn phát thải, quan trắc, giám sát, dự báo, truyền thông và bảo vệ sức khỏe Nhân dân. Trọng tâm là kiểm soát bụi từ hoạt động xây dựng, vận chuyển vật liệu, bụi đường, đốt rơm rạ, phụ phẩm nông nghiệp, đốt rác và chất thải không đúng quy định; đồng thời kiểm soát phát thải từ giao thông, công nghiệp và các nguồn khác.

Trong lĩnh vực xây dựng, Sở Xây dựng chủ trì, phối hợp UBND các xã, phường lập danh mục công trường, điểm phá dỡ, bãi tập kết vật liệu, điểm tiếp nhận phế thải; xác định rõ chủ đầu tư, nhà thầu, tuyến vận chuyển và thời gian hoạt động. Việc kiểm soát được ưu tiên tại các công trình đào đất, san nền, phá dỡ và những khu vực gần trường học, bệnh viện, khu dân cư.

Chủ đầu tư, nhà thầu phải thực hiện nghiêm các biện pháp che chắn, phủ kín vật liệu rời và đất trống chưa thi công; duy trì sạch đường nội bộ, lối ra vào; áp dụng biện pháp hút bụi hoặc làm ẩm tại vị trí phát sinh bụi. Phế thải từ trên cao phải được vận chuyển bằng thiết bị, ống kín hoặc biện pháp bao che phù hợp. Tại cổng công trường, phải kiểm tra độ kín thùng xe, tình trạng che phủ, rơi vãi; làm sạch bánh xe, gầm và phần thân xe bám bùn đất trước khi phương tiện ra đường. Nhật ký xe, camera giám sát tại khu vực rửa xe và cổng ra được triển khai để phục vụ kiểm tra, quản lý.

Trong tháng 10/2026, Sở Xây dựng phải hoàn thành danh mục công trình lớn và công trình có nguy cơ cao; yêu cầu 100% công trình lớn thực hiện giám sát bụi bằng cảm biến, camera, AI hoặc giải pháp công nghệ phù hợp theo Quyết định của UBND Thành phố, kết nối dữ liệu về công an xã, phường và UBND các xã, phường. Trước ngày 15/11/2026, hàng rào công trường xây dựng nhà cao tầng, khu đô thị và các công trình liên quan phải đáp ứng yêu cầu về chiều cao tối thiểu 3m, màu sắc, hình thức phù hợp; xây tường bao cao tối thiểu 40cm và lắp đặt camera giám sát xung quanh công trường, lưu trữ dữ liệu tối thiểu 30 ngày.

Đối với vận chuyển vật liệu và vệ sinh đường phố, Công an Thành phố chủ trì kiểm tra, xử lý nghiêm phương tiện chở vật liệu xây dựng, đất, đá, phế thải không che phủ hoặc che phủ không kín, làm rơi vãi vật liệu, kéo theo bùn đất gây ô nhiễm, chở quá tải hoặc đổ thải trái phép. Sở Xây dựng phối hợp Công an Thành phố và UBND các xã, phường xác định tuyến vận chuyển, điểm nóng ô nhiễm bụi và phương án tổ chức giao thông phù hợp. Chủ đầu tư có trách nhiệm thu gom ngay bùn đất rơi vãi tại cổng công trường và đoạn đường bị ảnh hưởng trong phạm vi bán kính 50-100m theo tuyến xe ra vào, bảo đảm an toàn giao thông.

UBND các xã, phường và đơn vị quản lý hợp đồng vệ sinh môi trường phải lập danh mục, lịch làm sạch theo từng tuyến, ưu tiên khu vực ô nhiễm bụi trọng điểm; áp dụng chỉ số KPI đánh giá mức độ sạch, tình trạng tái phát sinh bụi và thời gian xử lý điểm rơi vãi. Trong đợt tăng cường, đề xuất tổ chức ít nhất 2 lượt làm sạch mỗi ngày tại các tuyến trọng điểm có tích tụ bụi, tăng lượt tại cổng công trường và điểm rơi vãi theo thực tế; ưu tiên ban đêm, sáng sớm và khung giờ thấp điểm phù hợp.

Để ngăn chặn tình trạng đốt rác, lá cây, phụ phẩm nông nghiệp và các chất thải ngoài trời, UBND các xã, phường có trách nhiệm lập bản đồ điểm thường xảy ra đốt; phân công cán bộ, công an cấp xã và lực lượng tại chỗ kiểm tra theo địa bàn, khung giờ có nguy cơ. Khi tiếp nhận thông tin về hành vi đốt đang diễn ra, phải xác minh, ngăn chặn và xử lý ngay theo thẩm quyền.

Cùng với kiểm tra, xử lý vi phạm, các địa phương phải bố trí lịch, địa điểm thu gom lá cây, cành cây, rác cồng kềnh và rơm rạ; hướng dẫn ủ hữu cơ, thu gom làm nguyên liệu hoặc chuyển giao đơn vị xử lý, đồng thời công khai đầu mối tiếp nhận và phương án thay thế trước mùa thu hoạch. Sở Nông nghiệp và Môi trường chủ trì tiếp nhận tín hiệu điểm cháy từ vệ tinh, camera và phản ánh cộng đồng, chuyển ngay thông tin đến địa phương, Công an Thành phố; theo dõi các điểm tái diễn và trách nhiệm giải quyết của chính quyền sở tại.

Đối với nguồn phát thải giao thông, Thành phố triển khai các giải pháp phát triển giao thông công cộng, gồm xe buýt, đường sắt đô thị, xe đạp công cộng và các dịch vụ hỗ trợ vận tải; tăng số lượng bãi đỗ xe công cộng, thực hiện lộ trình chuyển đổi phương tiện giao thông công cộng sử dụng năng lượng sạch, năng lượng xanh. Đồng thời, kiểm soát khí thải ô tô, xe mô tô, xe gắn máy theo lộ trình của Chính phủ; điều tiết, phân luồng giao thông hợp lý; triển khai chuyển đổi phương tiện giao thông xanh, nghiên cứu và thực hiện phân vùng giao thông, thu phí phương tiện cơ giới đường bộ vào một số khu vực theo quy định.

Cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình Hà Nội là đầu mối chủ trì xây dựng kế hoạch truyền thông, tổ chức chiến dịch rộng khắp, liên tục về giảm bụi xây dựng, xe chở vật liệu, bụi đường và đốt hở. Trong 7 ngày làm việc kể từ khi Kế hoạch được ban hành, cơ quan phải hoàn thành kế hoạch truyền thông, xác định cụ thể lịch phát sóng, nền tảng, sản phẩm, nhóm đối tượng, đầu mối phối hợp và chỉ tiêu đánh giá.

Công tác thông tin được duy trì hằng ngày trên báo chí, phát thanh, truyền hình và nền tảng số, thông qua các chuyên mục, phóng sự hiện trường và nội dung hướng dẫn trực quan dành cho chủ đầu tư, lái xe, đơn vị vệ sinh môi trường và người dân. Khi có cảnh báo ô nhiễm, tăng thời lượng thông tin, phát thông điệp trước đợt ô nhiễm và cập nhật vào buổi sáng, buổi chiều hoặc khi có thay đổi quan trọng. UBND các xã, phường có trách nhiệm chuyển thông tin đến thôn, tổ dân phố, công trường và hộ sản xuất qua hệ thống thông tin cơ sở cùng các kênh phù hợp; hướng dẫn người dân phản ánh vi phạm bằng ảnh, video kèm thời gian, vị trí, biển số hoặc thông tin công trình qua ứng dụng iHanoi, đường dây tiếp nhận và các kênh hiện có được Thành phố công bố.

Về ứng dụng khoa học, công nghệ, Sở Khoa học và Công nghệ chủ trì, phối hợp Sở Nông nghiệp và Môi trường, Sở Xây dựng, Công ty TNHH MTV Môi trường đô thị Hà Nội và các đơn vị liên quan nghiên cứu kinh nghiệm quốc tế, đề xuất UBND Thành phố thử nghiệm có kiểm soát các công nghệ, mô hình, giải pháp mới. Trước mắt, tập trung nghiên cứu mô hình kiểm soát bụi công trường theo thời gian thực, tự động kích hoạt biện pháp dập bụi khi vượt ngưỡng; thiết bị phun sương, dập bụi áp lực cao tại công trường, điểm tập kết và khu vực phát sinh bụi lớn; cùng các giải pháp khác phù hợp với điều kiện thực tế của Hà Nội.

Thông qua việc siết chặt kiểm soát nguồn phát thải, nâng cao trách nhiệm của các cơ quan, đơn vị, địa phương, đẩy mạnh truyền thông và ứng dụng công nghệ, Thành phố hướng tới triển khai các biện pháp kiểm soát, ứng phó ô nhiễm không khí đồng bộ, quyết liệt, góp phần bảo vệ môi trường và sức khỏe Nhân dân.

Nguyễn Như Quyền