Thành phố Hà Nội sẽ chuyển sang mô hình tăng trưởng dựa trên tri thức và đổi mới sáng tạo trong giai đoạn phát triển mới

Đổi mới mô hình tăng trưởng theo chiều sâu, dựa trên khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là định hướng lớn được Đại hội XIV của Đảng xác định cho giai đoạn phát triển mới. Với vai trò là trung tâm chính trị, kinh tế, khoa học và giáo dục của cả nước, Hà Nội không chỉ được kỳ vọng tăng trưởng nhanh mà còn phải đi đầu về chất lượng phát triển và năng lực dẫn dắt. Điều đó đặt ra yêu cầu Thủ đô phải chuyển mạnh sang mô hình tăng trưởng dựa trên tri thức, thể chế hiện đại và chất lượng sống của nhân dân.

Trong bối cảnh dư địa phát triển theo chiều rộng dần thu hẹp, áp lực về dân số, giao thông, môi trường và hạ tầng đô thị ngày càng gia tăng, mô hình tăng trưởng dựa vào mở rộng quy mô và khai thác nguồn lực truyền thống đang bộc lộ nhiều giới hạn. Nếu tiếp tục phát triển theo cách cũ, Hà Nội khó tránh khỏi nguy cơ gia tăng điểm nghẽn hạ tầng, ô nhiễm môi trường và chi phí xã hội. Thực tiễn đó đòi hỏi Thủ đô phải tái định vị con đường phát triển, lấy tri thức và đổi mới sáng tạo làm động lực cốt lõi.

Lợi thế lớn nhất của Hà Nội không nằm ở tài nguyên thiên nhiên mà ở sự tập trung của hệ thống trường đại học, viện nghiên cứu, đội ngũ chuyên gia, trí thức và nguồn nhân lực chất lượng cao. Đây là nền tảng quan trọng để Thủ đô phát triển kinh tế số, kinh tế sáng tạo, công nghệ cao và các ngành dịch vụ giá trị gia tăng lớn. Khi năng suất, chất lượng và hiệu quả trở thành thước đo chủ yếu thay cho mở rộng quy mô đơn thuần, tăng trưởng mới có thể bền vững và tạo ra sức bật dài hạn cho nền kinh tế đô thị.

Định hướng này cũng được đồng chí Nguyễn Duy Ngọc, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy Hà Nội nhấn mạnh khi yêu cầu Hà Nội hướng tới mục tiêu tăng trưởng hai con số nhưng không chạy theo con số đơn thuần. Theo đó, nền tảng của tăng trưởng phải đến từ tri thức, khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo và hiệu quả quản trị, coi đây là động lực để Thủ đô phát triển nhanh nhưng vẫn bảo đảm bền vững, phù hợp với vị thế và trách nhiệm của trung tâm đầu não chính trị - hành chính quốc gia.

Tăng trưởng bằng tri thức vì vậy được xác định là trụ cột trung tâm của mô hình phát triển mới. Điều này đòi hỏi Hà Nội phải hình thành hệ sinh thái đổi mới sáng tạo đồng bộ, trong đó kinh tế số, công nghệ cao, công nghiệp sáng tạo và dịch vụ giá trị gia tăng lớn giữ vai trò dẫn dắt. Không chỉ phát triển một vài ngành nghề mới, tăng trưởng tri thức còn yêu cầu thay đổi căn bản cách thức tạo ra giá trị trong nền kinh tế đô thị.

Hà Nội hiện sở hữu nguồn lực trí tuệ lớn nhưng nếu thiếu cơ chế liên kết giữa nhà trường, viện nghiên cứu với doanh nghiệp và thị trường, nguồn lực này sẽ khó chuyển hóa thành năng suất và động lực tăng trưởng thực chất. Vì vậy, cùng với đầu tư cho khoa học – công nghệ, Thủ đô cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế thương mại hóa kết quả nghiên cứu, hỗ trợ khởi nghiệp sáng tạo và thu hút, trọng dụng nhân tài.

Hà Nội xác định: Tăng trưởng bằng tri thức, dẫn dắt bằng thể chế và chất lượng sống là con đường tất yếu trong giai đoạn phát triển mới

Song hành với đổi mới mô hình tăng trưởng là yêu cầu đổi mới quản trị đô thị theo hướng hiện đại, minh bạch và dựa trên dữ liệu. Hà Nội không thể phát triển theo chiều sâu nếu vẫn duy trì phương thức quản lý phân tán, xử lý sự vụ và phản ứng chậm trước biến động nhanh của đời sống kinh tế – xã hội. Chuyển đổi số vì vậy phải được nhìn nhận như một phương thức quản trị mới, giúp nâng cao hiệu quả điều hành và chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp.

Khi dữ liệu đô thị được tích hợp, phân tích và khai thác hiệu quả, chính quyền có điều kiện đưa ra quyết sách nhanh hơn, chính xác hơn và tiết kiệm chi phí xã hội hơn. Đồng thời, đổi mới quản trị cũng đặt ra yêu cầu chuyển mạnh từ tư duy quản lý sang tư duy phục vụ, lấy sự hài lòng của người dân và doanh nghiệp làm thước đo chất lượng điều hành.

Một trụ cột quan trọng khác của mô hình tăng trưởng mới là phát triển kinh tế xanh, kinh tế văn hóa và kinh tế đô thị sáng tạo, coi chất lượng sống là lợi thế cạnh tranh của Thủ đô. Với chiều sâu văn hóa và lịch sử đặc sắc, Hà Nội có điều kiện để phát triển mạnh các ngành công nghiệp văn hóa, du lịch chất lượng cao và các không gian sáng tạo. Trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu về thu hút đầu tư và nguồn nhân lực chất lượng cao, chất lượng sống ngày càng trở thành yếu tố quyết định đối với sức hấp dẫn của đô thị hiện đại.

Một thành phố xanh, sạch, an toàn, có hạ tầng đồng bộ và dịch vụ công chất lượng cao không chỉ nâng cao đời sống nhân dân mà còn tạo lợi thế cạnh tranh bền vững cho nền kinh tế. Vì vậy, phát triển xanh không đơn thuần là mục tiêu môi trường mà còn là chiến lược kinh tế dài hạn của Thủ đô. Phát triển phải gắn với bảo vệ môi trường, giảm phát thải, thích ứng với biến đổi khí hậu và bảo đảm công bằng xã hội để mọi người dân đều được thụ hưởng thành quả tăng trưởng.

Với vai trò đầu tàu của Vùng Thủ đô và cả nước, Hà Nội không chỉ tăng trưởng cho riêng mình mà còn phải đi đầu trong đổi mới mô hình phát triển và thể chế. Thực tiễn cho thấy nhiều điểm nghẽn hiện nay không nằm ở nguồn lực mà nằm ở cơ chế và cách tổ chức thực hiện. Vì vậy, cải cách thể chế, nâng cao hiệu quả điều hành, siết chặt kỷ cương hành chính và nâng cao năng lực thực thi được xác định là điều kiện tiên quyết để duy trì tăng trưởng cao và bền vững.

Tăng trưởng bằng tri thức, dẫn dắt bằng thể chế và lấy chất lượng sống làm trung tâm đang trở thành con đường phát triển tất yếu của Hà Nội trong giai đoạn mới. Khi tri thức trở thành động lực, đổi mới sáng tạo trở thành nền tảng và quản trị hiện đại trở thành phương thức điều hành chủ đạo, Thủ đô không chỉ giữ vững vai trò trung tâm mà còn có điều kiện trở thành hình mẫu phát triển bền vững, tạo sức lan tỏa mạnh mẽ đối với cả nước.

Hoàng Lan - Quang Thái