Năm 2026, phường Chương Mỹ triển khai số hóa hệ thống di tích lịch sử và di sản văn hóa phi vật thể trên địa bàn, từng bước xây dựng cơ sở dữ liệu di sản đồng bộ, phục vụ hiệu quả công tác quản lý, bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống. Việc ứng dụng công nghệ 3D, mã QR, bản đồ số và các nền tảng số được kỳ vọng mở rộng khả năng tiếp cận, đưa những giá trị lịch sử, văn hóa của địa phương đến gần hơn với nhân dân.
Chùa Trầm, chùa Trăm Gian những di tích tiêu biểu được phường Chương Mỹ hướng tới số hóa trong năm 2026.
Theo kế hoạch, phường Chương Mỹ tiến hành rà soát toàn bộ 54 di tích lịch sử đã được cấp có thẩm quyền công nhận, trong đó có 10 di tích cấp Quốc gia và 44 di tích cấp Thành phố. Quá trình rà soát được thực hiện trên cơ sở đối chiếu hồ sơ xếp hạng đang lưu trữ tại UBND phường và các đơn vị liên quan, từ đó chuẩn hóa danh mục về tên gọi, loại hình, cấp xếp hạng và tình trạng quản lý của từng di tích.
Trọng tâm trong năm 2026 là thực hiện số hóa toàn diện 10 di tích cấp Quốc gia, không chỉ chuyển đổi hồ sơ, tài liệu sang môi trường số mà còn ghi nhận đầy đủ cảnh quan, kiến trúc và không gian của từng di tích. Đây là nguồn dữ liệu quan trọng phục vụ công tác quản lý, bảo tồn, khai thác giá trị di sản và hỗ trợ quá trình phục dựng khi cần thiết.
Để bảo đảm dữ liệu chính xác, thống nhất và phản ánh được chiều sâu lịch sử, văn hóa, phường tổ chức thu thập thông tin từ hồ sơ xếp hạng, nguồn tư liệu lưu trữ, đồng thời tham khảo ý kiến của các cụ cao niên và những người am hiểu lịch sử, văn hóa địa phương. Nội dung giới thiệu từng di tích được biên soạn theo khung thống nhất, bảo đảm ngắn gọn, dễ tiếp cận và trình UBND phường phê duyệt trước khi đưa vào khai thác.
Một điểm nhấn trong quá trình số hóa là ứng dụng công nghệ chụp ảnh, quay phim 3D chất lượng cao để tái hiện tổng mặt bằng, không gian cảnh quan và kiến trúc của các di tích. Nguồn dữ liệu này vừa phục vụ lưu giữ lâu dài, vừa tạo điều kiện kết nối với hệ thống dùng chung của Thành phố, mở rộng khả năng khai thác giá trị di sản trên môi trường số.
Phường Chương Mỹ cũng dự kiến xây dựng mẫu bảng gắn mã QR thống nhất tại các điểm di tích, tạo một “cửa ngõ số” để người dân và du khách chủ động tra cứu thông tin. Thông qua mã QR, người sử dụng có thể tiếp cận cơ sở dữ liệu số hóa; hệ thống đồng thời có khả năng tích hợp công nghệ thực tế ảo AR/VR, phục vụ trưng bày trên môi trường mạng và gắn mã định danh đối với bảo vật quốc gia, hiện vật trong di tích.
Cùng với đó, trang thông tin số tổng hợp về hệ thống di tích sẽ được xây dựng, trong đó mỗi di tích có không gian thông tin riêng với các nội dung về lịch sử hình thành, giá trị tiêu biểu, hình ảnh minh họa và vị trí trên bản đồ số. Những hồ sơ hiện đang lưu trữ dưới dạng bản giấy như lý lịch di tích, bản vẽ kỹ thuật, văn bản xếp hạng cũng được chuyển đổi sang định dạng số, từng bước hình thành kho dữ liệu tập trung phục vụ quản lý và khai thác lâu dài.
Hạ tầng phục vụ khai thác dữ liệu cũng được triển khai đồng bộ thông qua vận hành phần mềm, khảo sát vị trí lắp đặt camera giám sát, hệ thống Wifi miễn phí và bảng mã QR. Trước khi nghiệm thu, hệ thống và thiết bị được kiểm tra, chạy thử trên nhiều thiết bị khác nhau nhằm bảo đảm nội dung chính xác, khả năng truy cập thuận tiện và tốc độ tải trang đáp ứng yêu cầu sử dụng.
Song song với hệ thống di tích lịch sử, phường Chương Mỹ chú trọng kiểm kê, tư liệu hóa các di sản văn hóa phi vật thể, đặc biệt là những giá trị đang đứng trước nguy cơ mai một, thất truyền. Trong đó, ưu tiên những nghề thủ công truyền thống thiếu thế hệ kế cận, các nghi lễ và loại hình diễn xướng dân gian đang suy giảm số lượng người thực hành.
Chính quyền phường phối hợp với các nghệ nhân, người thực hành di sản tiến hành ghi âm, ghi hình, chụp ảnh và phục dựng lễ hội, qua đó lưu giữ không chỉ thông tin mà cả hình ảnh, âm thanh và quá trình thực hành di sản. Công nghệ số được ứng dụng để hệ thống hóa quá trình hình thành, tồn tại và vai trò của từng di sản trong đời sống cộng đồng, góp phần tạo nguồn tư liệu phục vụ bảo tồn và truyền lại cho các thế hệ sau.
Để các sản phẩm số hóa thực sự được khai thác trong đời sống, phường tăng cường tuyên truyền trên hệ thống Đài truyền thanh và Trang thông tin điện tử; đồng thời hướng dẫn Tổ công nghệ số cộng đồng, Ban quản lý di tích và nhân dân sử dụng mã QR để tra cứu thông tin. Sau khi hệ thống được đưa vào hoạt động, bộ phận chuyên môn được phân công quản lý, thường xuyên cập nhật dữ liệu khi có thay đổi, bảo đảm thông tin luôn có giá trị khai thác.
Từ việc chuẩn hóa hồ sơ, số hóa không gian di tích đến tư liệu hóa các giá trị văn hóa phi vật thể, phường Chương Mỹ từng bước đưa công nghệ trở thành công cụ kết nối giữa bảo tồn và phát huy di sản. Qua đó, những giá trị văn hóa truyền thống không chỉ được lưu giữ bằng hồ sơ, hiện vật mà còn được mở rộng không gian tiếp cận trên môi trường số, góp phần gìn giữ bản sắc và lan tỏa giá trị di sản trong đời sống cộng đồng.
