Nghi thức dựng nêu tại chùa Long Đẩu

Theo Đại đức Thích Đạo Khuê, Ủy viên Ban Trị sự, Phó ban Thông tin - Truyền thông Phật giáo Hà Nội, Chánh Thư ký Ban Trị sự Giáo hội Phật giáo huyện Quốc Oai, lễ dựng cây nêu, hay còn gọi là lễ Thượng Nêu, là nghi thức không thể thiếu trong dịp Tết cổ truyền của người Việt. Cây nêu được dựng lên để báo hiệu Tết đã đến, cũng là nghi thức mở đầu cho chuỗi ngày lễ thiêng liêng mà mỗi người dân Việt đều hướng tới với niềm tin vào điều tốt đẹp, may mắn trong năm mới. Đến mùng Bảy tháng Giêng, khi cây nêu được hạ xuống, đó cũng là lúc nông dân bắt đầu vụ mùa đầu năm.

Tại chùa Long Đẩu, nghi lễ Thượng Nêu được duy trì đều đặn vào ngày 23 tháng Chạp. Năm nay, cây nêu được dựng cao đến 13 mét, khác biệt so với những năm trước - thường chỉ cao khoảng 6 đến 7 mét. Trên ngọn nêu treo dải lụa đỏ dài 6 mét, cá chép, chuông gió, khánh gỗ và trang trí thêm đèn led dọc thân nêu, thể hiện sự sáng tạo, kết hợp giữa truyền thống và hiện đại, đồng thời gửi gắm khát vọng về một năm mới an lành, thuận hòa, quốc thái dân an.

Trong tâm thức dân gian, việc dựng cây nêu không chỉ là một nghi lễ, mà còn mang đậm ý nghĩa trấn trạch, xua đuổi tà khí, ma quỷ. Từ truyền thuyết “Sự tích cây nêu ngày Tết”, câu chuyện Phật giúp dân chống lại sự áp bức của loài quỷ, đến tục lệ treo bùa, chuông gió trên ngọn nêu – tất cả đều thể hiện khát vọng về sự bình yên, hạnh phúc, ấm no trong năm mới.

Tại tổ dân phố Ngô Sài, việc dựng cây nêu tại nhà văn hóa không chỉ mang ý nghĩa tâm linh, mà còn là hành động thiết thực trong việc khơi dậy ký ức văn hóa, giáo dục truyền thống trong cộng đồng. Trước kia, cây nêu hiện diện khắp các làng quê, trong đình, chùa và trước sân mỗi gia đình. Nhưng theo thời gian, nghi lễ này dần bị mai một. Nhiều người trẻ không còn biết đến hay hiểu hết giá trị biểu tượng của cây nêu trong đời sống văn hóa Tết Việt.

Chính vì vậy, việc tổ chức dựng cây nêu trong không gian sinh hoạt cộng đồng không chỉ là hành động khôi phục một phong tục đẹp, mà còn là cách để tiếp nối sợi dây văn hóa truyền thống từ thế hệ cha ông đến lớp trẻ hôm nay. Cây nêu không chỉ là biểu tượng của Tết, mà còn là biểu tượng của niềm tin, của khát vọng vươn lên và gìn giữ bản sắc dân tộc - một giá trị cần được bảo tồn và lan tỏa mạnh mẽ trong đời sống hiện đại.

Hoàng Lan