Chủ trì hội thảo có các đồng chí: Nguyễn Thanh Nghị, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương; PGS.TS Đoàn Minh Huấn, Ủy viên Bộ Chính trị, Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, Phó Chủ tịch thường trực Hội đồng Lý luận Trung ương; GS.TS Nguyễn Xuân Thắng, Ủy viên Bộ Chính trị khóa XIII, Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương; Võ Văn Minh, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thành uỷ, Chủ tịch HĐND thành phố Hồ Chí Minh và Phó Bí thư Thành ủy Hà Nội Nguyễn Văn Phong.

Cùng dự tại điểm cầu Hà Nội và các điểm cầu trực tuyến có các đồng chí Ủy viên Trung ương Đảng; đại diện lãnh đạo các ban, bộ, ngành Trung ương và địa phương; các chuyên gia, nhà khoa học.

Bước đổi mới quan trọng về tổ chức và phương thức vận hành của chính quyền địa phương

Phát biểu khai mạc hội thảo, Phó Bí thư Thành ủy Hà Nội Nguyễn Văn Phong cho biết, việc xây dựng, hoàn thiện tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả là chủ trương lớn, nhất quán của Đảng ta; có ý nghĩa trực tiếp đối với việc nâng cao năng lực lãnh đạo của Đảng, hiệu lực quản lý của Nhà nước, chất lượng phục vụ nhân dân và yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới, kỷ nguyên mới.

Các đồng chí lãnh đạo Trung ương, thành phố Hà Nội và thành phố Hồ Chí Minh chủ trì hội thảo

Chuyển sang mô hình chính quyền địa phương hai cấp là bước đổi mới quan trọng về tổ chức và phương thức vận hành của chính quyền địa phương. Mô hình này hướng tới mục tiêu giảm tầng nấc trung gian, rút ngắn quy trình xử lý công việc, tăng tính chủ động cho cơ sở, đưa chính quyền gần dân hơn, sát dân hơn, phục vụ người dân và doanh nghiệp tốt hơn. Sau một thời gian vận hành thực tiễn, mô hình chính quyền địa phương hai cấp đã bước đầu phát huy những ưu điểm tích cực. 

Tuy nhiên, quá trình triển khai cũng đặt ra nhiều vấn đề cần tiếp tục nghiên cứu, tổng kết, đánh giá một cách khách quan, khoa học và toàn diện; nhất là về hoàn thiện thể chế, phân cấp, phân quyền, phân định thẩm quyền, tổ chức bộ máy, đội ngũ cán bộ, điều kiện bảo đảm, hạ tầng số, dữ liệu, quy trình nghiệp vụ và cơ chế phối hợp giữa các cấp, các ngành.

Hội thảo có ý nghĩa rất quan trọng cả về lý luận và thực tiễn. Đây là dịp để các cơ quan Trung ương, địa phương, các chuyên gia, nhà khoa học và những người trực tiếp tham gia lãnh đạo, quản lý, tổ chức thực hiện cùng trao đổi, làm rõ cơ sở lý luận, đánh giá thực tiễn vận hành, nhận diện đúng những khó khăn, vướng mắc, nguyên nhân và đề xuất các giải pháp nhằm tiếp tục hoàn thiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp trong thời gian tới.

Từ đó, đồng chí Nguyễn Văn Phong đề nghị các đại biểu, các chuyên gia, nhà khoa học phát huy tinh thần khoa học, dân chủ, khách quan và trách nhiệm, tập trung trao đổi sâu về những vấn đề đang đặt ra trong quá trình vận hành mô hình; phân tích các vấn đề về thể chế, phân cấp, phân quyền, tổ chức bộ máy, đội ngũ cán bộ, nguồn lực bảo đảm, chuyển đổi số và cơ chế phối hợp giữa các cấp, các ngành…

Về phía thành phố Hà Nội sẽ tiếp thu các ý kiến trao đổi, góp ý để tiếp tục hoàn thiện phương thức lãnh đạo, chỉ đạo, điều hành, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản trị và chất lượng hoạt động của hệ thống chính trị, chính quyền địa phương trong giai đoạn mới.

Phó Bí thư Thành ủy Hà Nội Nguyễn Văn Phong phát biểu khai mạc hội thảo

Phát biểu đề dẫn, GS.TS Nguyễn Xuân Thắng, Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương cho biết, hội thảo là dịp để nhìn lại gần một năm vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương đề nghị các đại biểu, các nhà khoa học, chuyên gia và đại diện các địa phương tập trung trao đổi, làm rõ một số nội dung: Cần đánh giá khách quan, toàn diện các kết quả bước đầu, những khó khăn, hạn chế, nguyên nhân và bài học kinh nghiệm trong quá trình triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Đề xuất các giải pháp khả thi nhằm tiếp tục hoàn thiện thể chế, tổ chức bộ máy, cơ chế vận hành và nền tảng công nghệ của mô hình chính quyền địa phương hai cấp; kiến nghị những chủ trương, chính sách và giải pháp lớn cần triển khai trong thời gian tới.

Ngoài ra, xây dựng chính quyền số phải được coi là điều kiện nền tảng để mô hình hai cấp vận hành thông suốt. Phải tiếp tục đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng đối với chính quyền địa phương trong điều kiện mô hình mới; tiếp tục hoàn thiện tổ chức bộ máy cấp ủy ở địa phương phù hợp với mô hình mới, bảo đảm thống nhất, thông suốt từ Trung ương, cấp tỉnh và cấp xã, phường, đặc khu…

Nâng cao năng lực quản trị địa phương trong giai đoạn mới

Tại hội thảo, các tham luận và ý kiến trao đổi tập trung vào những vấn đề trọng tâm, như: Hoàn thiện thể chế; phân cấp, phân quyền; phân định thẩm quyền giữa các cấp chính quyền; xây dựng đội ngũ cán bộ; phát triển hạ tầng số, dữ liệu và các điều kiện bảo đảm để mô hình chính quyền địa phương hai cấp vận hành hiệu lực, hiệu quả trong thực tiễn…

Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy, Phó Chủ tịch Thường trực UBND thành phố Hà Nội Dương Đức Tuấn cho biết, sau một năm vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp, Hà Nội cơ bản giữ được sự ổn định, thông suốt; vai trò chủ động của cấp xã được nâng lên, nhiều nhiệm vụ được giải quyết trực tiếp tại cơ sở, gần dân và sát việc hơn.

Tuy nhiên, với đặc thù là Thủ đô, đô thị đặc biệt có dân số lớn, tốc độ đô thị hóa cao và khối lượng công việc quản lý rất lớn, Hà Nội cũng sớm bộc lộ nhiều khó khăn, vướng mắc cần được tháo gỡ. Trong đó, nổi bật là nhiều nhiệm vụ đã được phân cấp, ủy quyền nhưng còn thiếu cán bộ chuyên môn sâu, dữ liệu chuyên ngành chưa đầy đủ, quy trình nghiệp vụ chưa thống nhất. Năng lực thực thi giữa các địa bàn cũng có sự chênh lệch lớn; công tác chuyển đổi số dù có nhiều chuyển biến nhưng vẫn gặp khó khăn…

Quang cảnh hội thảo

Từ thực tiễn đó, Hà Nội kiến nghị Trung ương sớm hoàn thiện khung pháp lý về tổ chức và hoạt động của chính quyền địa phương hai cấp; cho phép phân loại xã, phường theo quy mô quản trị thực tế để bố trí bộ máy, biên chế và ngân sách phù hợp; sửa đổi các quy trình nghiệp vụ, tiêu chuẩn dữ liệu chuyên ngành; tăng cường nhân lực chất lượng cao cho cấp xã. Đồng thời đẩy nhanh kết nối, chia sẻ dữ liệu quốc gia với dữ liệu địa phương, tạo điều kiện để mô hình chính quyền địa phương hai cấp vận hành ổn định, hiệu quả và bền vững hơn…

Mang đến một góc nhìn quản trị tiếp cận xu hướng hiện đại, ông Nguyễn Anh Tuấn, Chủ tịch UBND xã Bình Mỹ (Thành phố Hồ Chí Minh) nhấn mạnh, chính quyền cơ sở hiện nay không chỉ làm nhiệm vụ quản lý hành chính đơn thuần mà phải là "chủ thể kiến tạo phát triển". Xã Bình Mỹ đang áp dụng triết lý "đồng kiến tạo" giữa chính quyền, doanh nghiệp, chuyên gia và cộng đồng dân cư, dựa trên nền tảng dữ liệu số GIS, hướng tới kinh tế cộng đồng và chuyển đổi xanh...

Phát biểu kết luận hội thảo, PGS.TS Đoàn Minh Huấn, Ủy viên Bộ Chính trị, Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, Phó Chủ tịch Thường trực Hội đồng Lý luận Trung ương cho biết, hội thảo đã nhận được sự tham gia trách nhiệm, tâm huyết của các nhà lãnh đạo, quản lý, chuyên gia, nhà khoa học và cán bộ thực tiễn với 41 tham luận cùng 12 ý kiến phát biểu, thảo luận trực tiếp và trực tuyến.

Trong đó đã khẳng định ý nghĩa, giá trị lý luận và thực tiễn của mô hình chính quyền địa phương hai cấp… Nhiều tham luận đánh giá sâu hơn cả không gian hành chính lãnh thổ và không gian phát triển đa tầng sau quá trình sắp xếp, tổ chức lại đơn vị hành chính.

Bên cạnh những kết quả bước đầu đã ổn định và cần tiếp tục phát huy, các ý kiến cũng chỉ rõ những vấn đề còn mang tính chuyển tiếp, những điểm nghẽn, vướng mắc cần tiếp tục rà soát, hoàn thiện. PGS.TS Đoàn Minh Huấn nhấn mạnh, kết quả hội thảo góp phần làm rõ khung nhận thức hệ thống về mô hình chính quyền địa phương hai cấp trong tổng thể cuộc cách mạng tinh gọn tổ chức bộ máy, hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa và hiện đại hóa quản trị quốc gia.

Đồng thời đề nghị các cơ quan đồng tổ chức khẩn trương tổng hợp, hệ thống hóa các luận cứ khoa học và thực tiễn từ hội thảo để hoàn thiện các báo cáo tư vấn, kiến nghị phục vụ quá trình tiếp tục hoàn thiện thể chế, mô hình và nâng cao năng lực quản trị địa phương trong giai đoạn mới.

Hà Phương