Tham dự và đồng chủ trì hội thảo có các đồng chí: Phó Giáo sư, Tiến sĩ Đoàn Minh Huấn, Ủy viên Trung ương Đảng, Tổng Biên tập Tạp chí Cộng sản; Tiến sĩ Nguyễn Văn Phong, Phó Bí thư Thành ủy Hà Nội; Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Ngọc Hà, Phó Tổng Biên tập Tạp chí Cộng sản; Thạc sĩ Nguyễn Doãn Toản, Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy, Trưởng ban Tuyên giáo Thành ủy Hà Nội.

Các đại biểu chủ trì hội nghị 

Tham dự sự kiện có 150 đại biểu là các chuyên gia, nhà khoa học; lãnh đạo các sở, ngành, đơn vị, quận, huyện, thị ủy, các tổ chức chính trị - xã hội của thành phố Hà Nội.

Phát huy sức sáng tạo của nhân dân trong tham gia những công việc của địa phương 

Phát biểu đề dẫn hội thảo, Tiến sĩ Nguyễn Văn Phong, Phó Bí thư Thành ủy Hà Nội cho biết, dân chủ ở cơ sở là hình thức dân chủ trực tiếp, cùng với dân chủ đại diện hợp thành tổng thể nền dân chủ xã hội chủ nghĩa của xã hội nước ta. Thực hiện phát huy dân chủ ở cơ sở bao hàm rất nhiều nội dung và bằng nhiều hình thức, trong đó thể hiện tập trung nhất ở việc xây dựng và thực hiện Quy chế dân chủ ở cơ sở. Dân chủ xã hội chủ nghĩa là dân chủ của đại đa số nhân dân, gắn với quyền dân chủ của nhân dân trên tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội, được pháp luật bảo đảm dưới sự lãnh đạo của Đảng. Đây là hình thức thể hiện quyền tự do, bình đẳng của công dân, xác định nhân dân là chủ thể của quyền lực.

Theo Phó Bí thư Thành uỷ Nguyễn Văn Phong, thực chất của việc thực hành dân chủ xã hội chủ nghĩa là phát huy vai trò chủ thể của Đảng, Nhà nước, các tổ chức chính trị - xã hội và nhân dân nhằm huy động mọi nguồn lực để xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Qua đó, vừa phát huy tốt chế độ dân chủ đại diện, nâng cao chất lượng và hiệu lực hoạt động của Quốc hội, Chính phủ, HĐND và UBND các cấp, vừa thực hiện tốt chế độ dân chủ trực tiếp ở cấp cơ sở để nhân dân bàn bạc và quyết định trực tiếp những công việc quan trọng, thiết thực, gắn liền với phát triển kinh tế - xã hội, tham gia xây dựng Đảng và hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh.

Phó Bí thư Thành uỷ Hà Nội Nguyễn Văn Phong phát biểu đề dẫn tại hội thảo 

“Chủ trương pháp chế hóa, quy chế hóa vấn đề dân chủ ở cơ sở được khởi động từ Hội nghị Trung ương 3 khóa VIII. Từ đó đến nay, Ban Chấp hành Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư các khóa đã ban hành nhiều nghị quyết, kết luận, chỉ thị thể hiện rõ quan điểm, chủ trương của Đảng lãnh đạo việc thực hiện dân chủ ở cơ sở. Trong các văn kiện đó và trong nhiều nghị quyết của đại hội, Ban Chấp hành Trung ương các khóa đã khẳng định rõ yêu cầu, nhiệm vụ của Nhà nước trong việc thực hiện tốt dân chủ ở cơ sở, tập trung vào việc xây dựng và thực hiện tốt Quy chế thực hiện dân chủ ở tất cả các loại hình cơ sở” - Phó Bí thư Thành uỷ Nguyễn Văn Phong nhấn mạnh.

Trong đó, việc xác định rõ yêu cầu tăng cường việc Nhà nước thể chế hóa các quan điểm, chủ trương của Đảng về dân chủ ở cơ sở trong các quy định của pháp luật, quy định cụ thể có ý nghĩa quan trọng. Cùng với đó là tăng cường công tác giám sát, thanh tra việc thực hiện Quy chế dân chủ ở cơ sở của các địa phương, đơn vị. Đồng thời, định kỳ tổng kết việc thực hiện, kịp thời chấn chỉnh những nơi thực hiện chưa tốt; phát huy dân chủ đi đôi với giữ vững kỷ cương, kỷ luật, chống lợi dụng dân chủ để vi phạm pháp luật.

Điểm lại những kết quả nổi bật mà thành phố Hà Nội đạt được trong các lĩnh vực phát triển kinh tế - xã hội, Phó Bí thư Thành uỷ Nguyễn Văn Phong nhấn mạnh, một trong những yếu tố quan trọng tạo nên thành quả đó chính là kết quả thực hiện Quy chế dân chủ trên địa bàn Thủ đô, công tác xây dựng Đảng, xây dựng hệ thống chính trị của Hà Nội có nhiều chuyển biến tích cực. Nhờ đó, niềm tin của cán bộ, đảng viên và nhân dân được củng cố, sự đồng thuận trong xã hội được nâng lên. Đảng bộ thành phố Hà Nội luôn nỗ lực, phát huy mạnh mẽ dân chủ, tiên phong trong việc nâng cao chất lượng công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng, xây dựng Đảng bộ và hệ thống chính trị thành phố thật sự trong sạch, vững mạnh.

“Việc thực hiện dân chủ ở cơ sở đã góp phần phát huy được vai trò, sức sáng tạo của nhân dân tham gia bàn bạc những công việc của địa phương; góp ý kiến xây dựng chính sách, pháp luật, xây dựng Đảng, chính quyền và giám sát hoạt động của cán bộ, công chức, đảng viên khu dân cư. Đồng thời, nâng cao vai trò, trách nhiệm của Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội trong xây dựng chính quyền và phát huy quyền làm chủ của nhân dân” - Phó Bí thư Thành ủy Nguyễn Văn Phong cho biết.

Trên tinh thần đó, Ban tổ chức hội thảo mong được lắng nghe ý kiến tham luận của các đồng chí, các nhà nghiên cứu, nhà khoa học, các cán bộ hoạt động thực tiễn tập trung trao đổi, thảo luận làm rõ các nội dung chính sau đây:

Thứ nhất, phân tích, làm rõ một số vấn đề lý luận cơ bản về phát huy dân chủ nhằm tăng cường xây dựng Đảng và hệ thống chính trị ở cơ sở.

Thứ hai, đánh giá thực trạng phát huy dân chủ nhằm tăng cường xây dựng Đảng và hệ thống chính trị trên địa bàn Thủ đô Hà Nội trong thời gian qua và những vấn đề đặt ra; chỉ rõ những kết quả đạt được, những hạn chế cần nhanh chóng khắc phục và những nguyên nhân của kết quả, hạn chế đó.

Thứ ba, tập trung phân tích, rút ra những bài học kinh nghiệm, đề xuất quan điểm và những giải pháp đồng bộ, khả thi để phát huy dân chủ, tăng cường xây dựng Đảng và hệ thống chính trị ở cơ sở nhằm phát triển Thủ đô Hà Nội nhanh và bền vững trong thời gian tới.

Thứ tư, cần làm rõ hơn những lĩnh vực có vị trí, vai trò quan trọng, then chốt, nhất là thực tiễn phát huy dân chủ trong công tác cán bộ và xây dựng chính quyền đô thị tại Thủ đô Hà Nội; vấn đề thực hiện quyền làm chủ và giám sát của nhân dân khi không tổ chức hội đồng nhân dân phường và tìm tòi những biện pháp xử lý kịp thời, có hiệu quả từ thực tiễn của Hà Nội.

Quang cảnh hội thảo

Phó Bí thư Thành uỷ Nguyễn Văn Phong cho biết: “Hội thảo của chúng ta tổ chức ngày hôm nay tuy với thời gian không nhiều, nhưng chắc chắn sự tham gia đóng góp ý kiến, tham luận, thảo luận của các đồng chí sẽ góp phần làm đầy đủ, phong phú và thấu đáo hơn những nhận thức của chúng ta, cả từ giác độ lý luận và thực tiễn, về phát huy dân chủ nhằm tăng cường xây dựng Đảng và hệ thống chính trị ở cơ sở trong bối cảnh hiện nay ở nước ta, đặc biệt là tại Thủ đô Hà Nội. Đồng thời, nhận diện, đánh giá đúng thực trạng về công tác xây dựng Đảng và hệ thống chính trị ở cơ sở trên địa bàn Thủ đô. Từ đó, đề xuất quan điểm, nhiệm vụ, giải pháp thiết thực, hiệu quả để đưa công cuộc phát huy dân chủ, xây dựng Đảng và hệ thống chính trị trên địa bàn thành phố Hà Nội có bước phát triển mới”.

Tại hội thảo, các chuyên gia, nhà khoa học có nhiều bài tham luận sâu sắc về phát huy dân chủ ở cơ sở, qua đó xây dựng Đảng, hệ thống chính trị ngày càng trong sạch, vững mạnh. 

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Đoàn Minh Huấn, Ủy viên Trung ương Đảng, Tổng Biên tập Tạp chí Cộng sản phát biểu kết luận hội thảo

Tiên phong, sáng tạo trong công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng

Phát biểu kết luận hội thảo, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Đoàn Minh Huấn, Ủy viên Trung ương Đảng, Tổng Biên tập Tạp chí Cộng sản cho biết, hội thảo tập hợp được hơn 50 bài tham luận, thu hút được sự tham dự của hơn 150 đại biểu đến từ nhiều cơ quan, ban, bộ, ngành khác nhau, đặc biệt là các đại biểu đến từ Thành ủy, UBND thành phố Hà Nội, các quận, huyện và từ Bộ Biên tập Tạp chí Cộng sản. Với hơn 10 ý kiến phát biểu, tham luận đã làm rõ cơ sở lý luận và thực tiễn về phát huy dân chủ nhằm tăng cường xây dựng Đảng và hệ thống chính trị ở cơ sở trong bối cảnh hiện nay ở nước ta, đặc biệt là tại Thủ đô Hà Nội; hướng tới mục tiêu phát triển Thủ đô Hà Nội nhanh và bền vững trong giai đoạn mới.

Trong đó, các tác giả đi sâu phân tích về bản chất nền dân chủ xã hội chủ nghĩa ở nước ta và vị trí, vai trò thực chất việc phát huy dân chủ đối với công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng và hệ thống chính trị ở cơ sở nói chung và trên địa bàn Thủ đô Hà Nội nói riêng. Các nhà khoa học chỉ rõ, xây dựng và phát huy nền dân chủ xã hội chủ nghĩa là chủ trương lớn của Đảng, trong đó phát huy dân chủ trực tiếp ở cơ sở là nội dung trọng yếu.

Nhiều tham luận tập trung đánh giá làm rõ thực trạng phát huy dân chủ nhằm tăng cường xây dựng Đảng và hệ thống chính trị trên địa bàn Thủ đô Hà Nội trong thời gian qua và những vấn đề đặt ra; chỉ rõ những kết quả đạt được, những hạn chế cần nhanh chóng khắc phục và những nguyên nhân của kết quả, hạn chế đó. Với vị thế, vai trò là Đảng bộ Thủ đô, đảng bộ lớn nhất cả nước có 50 đảng bộ trực thuộc, gần 47 vạn đảng viên, chiếm khoảng 9% số lượng đảng viên của cả nước; nhất là trong giai đoạn phát triển mới hiện nay, đòi hỏi Đảng bộ thành phố Hà Nội luôn phải phát huy mạnh mẽ dân chủ, tiên phong trong việc nâng cao chất lượng công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng, xây dựng Đảng bộ và hệ thống chính trị thành phố thật sự trong sạch, vững mạnh.

Theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ Đoàn Minh Huấn, Tổng Biên tập Tạp chí Cộng sản bên cạnh những kết quả đạt được, nhiều tham luận cũng chỉ rõ, việc thực hiện phát huy dân chủ ở cơ sở, công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng của Đảng bộ thành phố Hà Nội vẫn gặp một số khó khăn, hạn chế. Cụ thể, nhận thức về dân chủ và xây dựng nền dân chủ xã hội chủ nghĩa ở một số cơ quan, đơn vị, địa phương còn hạn chế. Việc thực hiện nguyên tắc tập trung dân chủ trong Đảng ở một số cấp ủy, tổ chức Đảng có việc còn chưa nghiêm...

Nhiều bài viết cũng tập trung làm rõ, đánh giá đúng thực trạng phát huy dân chủ trong xây dựng Đảng và hệ thống chính trị ở cơ sở trên địa bàn Thủ đô hiện nay, đúc rút những bài học kinh nghiệm quý báu. Từ đó, đề xuất quan điểm và những giải pháp đồng bộ, khả thi để nâng cao chất lượng, hiệu quả thực hiện dân chủ, tăng cường xây dựng Đảng và hệ thống chính trị ở cơ sở nhằm phát triển Thủ đô Hà Nội nhanh và bền vững trong thời gian tới.

Từ thực tiễn tại Hà Nội, các tác giả nhấn mạnh, niềm tin của nhân dân Thủ đô đối với vai trò lãnh đạo của Thành ủy, hệ thống chính trị toàn thành phố được nâng cao. Công tác xây dựng Đảng và hệ thống chính trị ngày càng được củng cố. Nhờ phát huy dân chủ trong xây dựng Đảng và hệ thống chính trị ở cơ sở trên địa bàn Thủ đô Hà Nội, trong thời gian qua, nhiều ý kiến phản ánh, góp ý của đảng viên, hội viên, đoàn viên đã giúp các cấp ủy Đảng trong công tác xây dựng tổ chức, lựa chọn cán bộ, thực hiện các nhiệm vụ có trọng tâm, trọng điểm sát với tình hình thực tiễn của địa phương. Nhiều bài viết đi sâu phân tích về những lĩnh vực có vị trí, vai trò quan trọng, then chốt, nhất là thực tiễn phát huy dân chủ trong công tác cán bộ và xây dựng chính quyền đô thị tại Thủ đô Hà Nội; vấn đề thực hiện quyền làm chủ và giám sát của nhân dân khi không tổ chức Hội đồng nhân dân phường...

“Đó là những nội dung chính mà chúng tôi tạm thời tổng hợp lại do thời gian và điều kiện có hạn. Sau hội thảo, chúng tôi chắt lọc, tham mưu cho những kế hoạch gắn với phát huy dân chủ nhằm tăng cường xây dựng Đảng và hệ thống chính trị ở cơ sở trên địa bàn Thủ đô Hà Nội, góp phần tiếp tục xây dựng chương trình hành động cụ thể, thiết thực và hiệu quả hơn. Tạp chí Cộng sản, với tư cách là cơ quan lý luận chính trị của Trung ương Đảng sẽ tiến hành chọn lọc những bài viết có chất lượng để biên tập, đăng tải trên các ấn phẩm; đồng thời, xây dựng báo cáo gửi Thành ủy, UBND thành phố để đưa vào các chương trình, nghị quyết của thành phố Hà Nội” - Phó Giáo sư, Tiến sĩ Đoàn Minh Huấn, Tổng Biên tập Tạp chí Cộng sản nhấn mạnh.

Hoàng Lan - Hoàng Mai