Quang cảnh hội nghị

Theo báo cáo tại hội nghị, trên cơ sở chương trình xây dựng văn bản quy phạm pháp luật hằng năm của HĐND, UBND thành phố và đề nghị phản biện xã hội của UBND thành phố, Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố Hà Nội cùng các tổ chức chính trị - xã hội chủ động lựa chọn những nội dung liên quan trực tiếp đến quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của đoàn viên, hội viên và nhân dân để tổ chức phản biện.

Từ năm 2021 đến nay, MTTQ thành phố đã tổ chức 51 hội nghị phản biện xã hội, ban hành 67 thông báo phản biện xã hội đối với các nghị quyết của HĐND thành phố và quyết định của UBND thành phố. Đáng chú ý, từ sau ngày 1-7-2025, nhất là trong năm 2026 khi triển khai thi hành Luật Thủ đô, MTTQ thành phố đã tổ chức 20 hội nghị phản biện xã hội, ban hành 33 thông báo phản biện xã hội.

Ở cấp cơ sở, MTTQ các cấp đã tổ chức 2.423 hội nghị phản biện xã hội, ban hành 3.286 thông báo phản biện xã hội. Hoạt động phản biện ngày càng được gắn với thực tiễn, nhất là đối với những chính sách quan trọng, tác động trực tiếp đến quyền và lợi ích của người dân. MTTQ thành phố tổ chức khảo sát thực tế, đánh giá tác động chính sách trước khi tiến hành hội nghị phản biện.

PGS.TS Bùi Thị An phát biểu tại hội nghị

Tuy nhiên, một trong những vấn đề đặt ra là cơ chế phản hồi, tiếp thu, giải trình của cơ quan soạn thảo đối với các ý kiến phản biện. Trong 6 tháng đầu năm 2026, MTTQ thành phố Hà Nội nhận được 22 văn bản tiếp thu, giải trình trên tổng số 56 văn bản góp ý, phản biện xã hội, đạt 39,3%.

Để nâng cao trách nhiệm của cơ quan chủ trì soạn thảo, MTTQ thành phố đã chủ động ban hành báo cáo về kết quả góp ý, phản biện xã hội đối với dự thảo các nghị quyết của HĐND thành phố theo từng kỳ họp, qua đó từng bước theo dõi, đôn đốc việc tiếp thu, giải trình các ý kiến phản biện.

Phát biểu tại hội nghị, PGS.TS Bùi Thị An, Chủ tịch Hội Nữ trí thức Hà Nội cho rằng, Mặt trận cần được tham gia sớm hơn, ngay từ khâu xác định vấn đề và phương án chính sách. Nếu dự thảo gần hoàn chỉnh mới đưa ra phản biện thì khả năng điều chỉnh chính sách sẽ hạn chế. Vì vậy, cơ chế tiếp thu, phản hồi sau phản biện cần được coi là khâu quan trọng.

Bà đề xuất Mặt trận xây dựng chương trình phản biện chính sách hằng năm, chủ động lựa chọn những vấn đề lớn, tác động trực tiếp đến đời sống nhân dân như đất đai, nhà ở, môi trường, giao thông; đồng thời hình thành các nhóm phản biện chuyên sâu, liên ngành với sự tham gia của nhà khoa học, chuyên gia pháp lý, kinh tế, xã hội học, doanh nghiệp và người dân chịu tác động.

Cùng quan điểm, chuyên gia Phạm Ngọc Thảo, nguyên Phó Chủ tịch MTTQ Việt Nam thành phố Hà Nội cho rằng, để phản biện xã hội tiếp tục phát huy hiệu quả, cần bảo đảm 4 yếu tố gồm: Cơ chế phù hợp; lực lượng chuyên gia và hệ thống tổ chức đủ mạnh; chương trình phối hợp chặt chẽ; điều kiện vật chất và tinh thần để các chuyên gia tham gia…

Ủy viên Đoàn Chủ tịch Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam Nguyễn Văn Pha phát biểu tại hội nghị

Phát biểu kết luận hội nghị, Ủy viên Đoàn Chủ tịch Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam Nguyễn Văn Pha, Trưởng đoàn khảo sát, đánh giá cao những kết quả Hà Nội đạt được, đồng thời đề nghị tiếp tục tháo gỡ những vấn đề đặt ra để nâng cao chất lượng phản biện xã hội.

Theo đồng chí Nguyễn Văn Pha, hiệu quả phản biện xã hội của Mặt trận Hà Nội có sự đóng góp của 3 yếu tố quan trọng: Cơ chế phối hợp giữa Mặt trận với chính quyền, HĐND và UBND thành phố; đội ngũ chuyên gia, nhà khoa học đông đảo; sự kết nối đồng bộ từ thành phố tới cơ sở.

Để hoạt động phản biện xã hội có sức nặng hơn, đồng chí Nguyễn Văn Pha đề nghị Hà Nội tiếp tục hoàn thiện cơ chế phối hợp bằng văn bản, bảo đảm điều kiện hoạt động, quan tâm đến đội ngũ tư vấn, chuyên gia; đồng thời phát huy tính chủ động của Mặt trận.

Trưởng đoàn khảo sát nhấn mạnh, hiệu quả giám sát, phản biện xã hội không chỉ đo bằng số hội nghị hay số văn bản được góp ý, mà quan trọng hơn là những bất cập được phát hiện, kiến nghị được tiếp thu, chính sách được điều chỉnh phù hợp và quyền, lợi ích chính đáng của nhân dân được bảo đảm tốt hơn. Qua đó, hoạt động phản biện xã hội góp phần xây dựng chính quyền gần dân, sát dân, lắng nghe dân, tạo thêm cơ sở thực tiễn và đồng thuận trong quá trình ban hành, tổ chức thực hiện chính sách.

Ninh Anh