Quang cảnh buổi làm việc

Theo dự thảo Đề án phát triển công nghiệp đường sắt Việt Nam, mục tiêu tổng quát đặt ra là hình thành một ngành công nghiệp đường sắt hiện đại, đồng bộ, có khả năng tự chủ thiết kế, chế tạo và bảo trì các tuyến đường sắt đô thị, đường sắt liên vùng dưới 200km/h, tiến tới làm chủ công nghệ đường sắt tốc độ cao. Tầm nhìn dài hạn đến năm 2035 xác định Việt Nam sẽ phát triển đầy đủ các hạng mục then chốt như tư vấn thiết kế, đầu máy - toa xe, cung cấp điện sức kéo, hệ thống tín hiệu - điều khiển, ray - ghi và toàn bộ công tác bảo trì hệ thống đường sắt. Giai đoạn này, tỷ lệ nội địa hóa đặt mục tiêu đạt từ 50% đến 100% tùy từng cấu phần, trong đó thiết bị ray - ghi cho hệ thống đường sắt đến 200km/h được nội địa hóa hoàn toàn.

Đến năm 2050, Đề án đặt tham vọng các doanh nghiệp Việt Nam có thể làm chủ 100% công tác tư vấn, thiết kế, vật tư – thiết bị đối với hệ thống đường sắt tốc độ đến 200km/h; đồng thời đạt mức tự chủ cao đối với đường sắt tốc độ cao, với tỷ lệ nội địa hóa từ 70% đến 90% ở các cấu phần quan trọng, cùng năng lực bảo trì hoàn toàn do Việt Nam đảm nhiệm. Đây được xem là bước chuyển chiến lược, giảm mạnh sự lệ thuộc vào nhập khẩu và tạo nền tảng hình thành chuỗi giá trị công nghiệp đường sắt quốc gia.

Tại buổi làm việc góp ý cho dự thảo, đại diện các bộ ngành, doanh nghiệp và Cục Đường sắt Việt Nam đã đưa ra nhiều phân tích, giải pháp nhằm hoàn thiện Đề án, đặc biệt trong bối cảnh Hà Nội là địa phương có nhu cầu đầu tư đường sắt hàng đầu cả nước. Phó Chủ tịch UBND TP Hà Nội Dương Đức Tuấn cho biết, theo các quy hoạch được Thủ tướng phê duyệt, mạng lưới đường sắt đô thị của Thủ đô gồm 14 tuyến, tổng chiều dài 619km, với kế hoạch đưa vào khai thác gần 97km vào năm 2030 và hơn 300km vào năm 2035. Tổng nhu cầu vốn đầu tư toàn hệ thống ước tính hơn 55 tỷ USD, trong đó riêng phương tiện cần khoảng 4.292 toa xe với giá trị từ 8 đến 10 tỷ USD.

Thực tế hiện nay, phần lớn máy móc, thiết bị đường sắt đô thị đều phải nhập khẩu với chi phí rất cao, trong khi Hà Nội còn đồng thời chuẩn bị cho nhiều dự án đường sắt quốc gia đi qua địa bàn như tuyến Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng, đường sắt cao tốc Bắc – Nam, các tuyến vành đai phía Đông – phía Tây và tổ hợp ga Ngọc Hồi với quy mô hàng trăm hecta. Vì vậy, sự phụ thuộc lớn vào công nghệ và thiết bị nước ngoài đang trở thành điểm nghẽn trong quá trình triển khai các dự án.

Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Dương Đức Tuấn khẳng định thành phố hoàn toàn đồng thuận với sự cần thiết xây dựng Đề án phát triển công nghiệp đường sắt nhằm tạo lập thị trường, hình thành hệ sinh thái doanh nghiệp trong nước tham gia vào các chuỗi giá trị của ngành, đặc biệt trong lĩnh vực đường sắt đô thị. Trên cơ sở ý kiến đóng góp tại buổi làm việc, đồng chí Dương Đức Tuấn giao Sở Xây dựng chủ trì phối hợp các sở, ngành như Công Thương, Tài chính, Quy hoạch – Kiến trúc, Ban Quản lý ĐSĐT Hà Nội và các đơn vị liên quan tiếp tục rà soát, hoàn thiện nội dung gửi Bộ Công Thương.

Phát biểu kết luận, Thứ trưởng Bộ Công Thương Trương Thanh Hoài đánh giá cao những kiến nghị xác đáng của Hà Nội, đồng thời cho biết Bộ sẽ tiếp thu đầy đủ để hoàn chỉnh Đề án trước khi trình Chính phủ. Khi được phê duyệt, Đề án hứa hẹn mang lại hiệu quả thiết thực, tạo đột phá trong quá trình phát triển công nghiệp đường sắt Việt Nam, hướng tới tự chủ công nghệ và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.

Hằng Trần