Các đồng chí chủ trì hội thảo

Phát biểu khai mạc, Uỷ viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thành uỷ, Chủ tịch UBND Thành phố Hà Nội Trần Sỹ Thanh khẳng định: Là đô thị đặc biệt, trung tâm đầu não về kinh tế, văn hóa, khoa học, giáo dục và an ninh quốc phòng của cả nước, Hà Nội đang đối mặt với những thách thức môi trường ngày càng nghiêm trọng. Với diện tích rộng lớn và mật độ dân cư cao, nhất là tại khu vực nội đô – nơi diễn ra quá trình đô thị hóa nhanh và gia tăng dân số cơ học mạnh – những áp lực về ô nhiễm không khí, xử lý nước thải và rác thải sinh hoạt đang đặt ra yêu cầu cấp bách về giải pháp căn cơ, lâu dài và mang tính đột phá.

Chủ tịch UBND Thành phố chỉ rõ: Vấn đề môi trường Thủ đô không chỉ là trách nhiệm riêng của ngành tài nguyên – môi trường, mà là yêu cầu liên ngành, liên lĩnh vực, cần có sự tham gia của toàn hệ thống chính trị và sự đồng hành của các chuyên gia, nhà khoa học, doanh nghiệp và người dân. Những thách thức này đã được dự báo và đưa vào các văn kiện quan trọng của Trung ương và Thành phố, nổi bật là Luật Thủ đô (sửa đổi) năm 2024, Quy hoạch Thủ đô thời kỳ 2021–2030 và Điều chỉnh Quy hoạch chung đến năm 2045. Đây là những định hướng có tính nền tảng, xác định môi trường là ưu tiên hàng đầu trong chiến lược phát triển Hà Nội giai đoạn tới.

  Uỷ viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thành uỷ, Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Trần Sỹ Thanh phát biểu khai mạc hội thảo

Trên thực tế, Hà Nội đã triển khai nhiều giải pháp cụ thể và quyết liệt. Trong đó, vấn đề xử lý ô nhiễm không khí đang được Thành phố tập trung bằng các chính sách hạn chế phương tiện cá nhân, đẩy mạnh phát triển giao thông công cộng và chuyển đổi phương tiện sạch; tiến tới cắt giảm việc sử dụng nhiên liệu than tổ ong, tăng cường vệ sinh môi trường tại các công trình xây dựng, siết chặt kiểm soát bụi mịn và ô nhiễm công nghiệp.

Song song với đó, nhiệm vụ cải tạo, làm sạch các dòng sông nội đô, đặc biệt là cải tạo sông Tô Lịch đang được thành phố quyết tâm hoàn thành trước tháng 9-2025 theo đúng chỉ đạo của Tổng Bí thư Tô Lâm. Công tác thu gom, xử lý chất thải rắn cũng đang được hiện đại hóa với mô hình phân loại rác tại nguồn tại 5 quận nội thành, cùng nhiều chương trình đổi mới thiết bị, công nghệ thu gom rác thải sinh hoạt.

Tuy nhiên, Chủ tịch UBND thành phố cũng thẳng thắn nhìn nhận: Chất lượng môi trường không khí vẫn chưa đạt kỳ vọng, trong khi các nguồn nước mặt và nước ngầm vẫn tiềm ẩn nhiều rủi ro về ô nhiễm. Để giải quyết bài toán phức tạp này, Thành phố rất cần sự hiến kế, hợp tác chặt chẽ từ giới khoa học, cộng đồng chuyên gia và các tổ chức quốc tế, doanh nghiệp trong và ngoài nước.

  Giáo sư, Viện sỹ Châu Văn Minh, Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam phát biểu đề dẫn hội thảo

Phát biểu đề dẫn tại hội thảo, Giáo sư, Viện sỹ Châu Văn Minh, Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam đã chỉ ra những nguy cơ môi trường đang hiện hữu tại Hà Nội: bụi mịn PM2.5 ở mức cao trong nhiều ngày; chất lượng nước mặt và nước ngầm đang suy giảm; chất thải rắn đô thị chưa được quản lý hiệu quả; biến đổi khí hậu gây ra thời tiết cực đoan; diện tích cây xanh đô thị ngày càng bị thu hẹp. Tất cả những yếu tố đó không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng, mà còn tác động tiêu cực tới môi trường đầu tư và triển vọng phát triển bền vững của Hà Nội.

Giáo sư Châu Văn Minh nhấn mạnh: Trên thế giới, các đô thị lớn đang ứng dụng mạnh mẽ khoa học và công nghệ để vượt qua các thách thức môi trường. Những công nghệ mới như hệ thống quan trắc không khí tự động, công nghệ xử lý nước thải tiên tiến, trí tuệ nhân tạo (AI) trong dự báo môi trường, mô hình kinh tế tuần hoàn trong quản lý chất thải… đã chứng minh hiệu quả thực tiễn. Đây là những mô hình Hà Nội có thể tiếp thu, học hỏi và áp dụng một cách linh hoạt, phù hợp với điều kiện thực tế của thành phố.

Hội thảo lần này, theo Giáo sư Châu Văn Minh, chính là không gian đối thoại cần thiết giữa các nhà khoa học, nhà quản lý và doanh nghiệp để cùng bàn bạc, thảo luận, đề xuất các giải pháp công nghệ khả thi, thiết thực, giúp Thành phố có thêm công cụ và nguồn lực nhằm cải thiện chất lượng môi trường.

Trên cơ sở đó, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam cam kết sẽ tiếp tục đồng hành với Hà Nội trong việc chuyển giao công nghệ, tư vấn chính sách và nghiên cứu các mô hình phát triển bền vững về môi trường. Với thế mạnh về đội ngũ chuyên gia, mạng lưới nghiên cứu và các trung tâm công nghệ hiện đại, Viện sẽ là điểm tựa khoa học đáng tin cậy của Thủ đô trong hành trình chinh phục kỷ nguyên xanh, kỷ nguyên phát triển mạnh mẽ, hài hòa giữa kinh tế, con người và thiên nhiên.

Hằng Trần