Quang cảnh hội thảo

Báo cáo tại hội thảo, đồng chí Nguyễn Anh Tuấn, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Hà Nội cho biết, Nghị quyết số 15-NQ/TW, ngày 05-5-2022 của Bộ Chính trị về “Phương hướng, nhiệm vụ phát triển Thủ đô Hà Nội đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045” xác định: Đẩy mạnh cơ cấu lại kinh tế gắn với thay đổi mới mô hình tăng trưởng, lấy khoa học, công nghệ cao và đổi mới sáng tạo là động lực sau đó chốt để phát triển kinh tế - xã hội; phát huy hiệu quả nguồn lực trí tuệ con người, đẩy mạnh khoa học và công nghệ ứng dụng, thành công của cách mạng công nghiệp lần thứ tư.

Cùng với đó, thúc đẩy mạnh mẽ quá trình chuyển đổi, phát triển kinh tế số, xã hội số và các mô hình kinh tế mới gắn với lao động cấu trúc chuyển đổi. Thúc đẩy phát triển doanh nghiệp đổi mới sáng tạo, khoa học và công nghệ, kết nối theo chuỗi giá trị với các doanh nghiệp trong vùng kinh tế và cả nước. Thu hút các tập đoàn đa quốc gia thành lập các trung tâm đổi mới sáng tạo, Trung tâm Nghiên cứu phát triển đặt trụ sở tại Hà Nội. Đây là quan trọng cơ sở để xác định chính sách tiêu chuẩn về phát triển khoa học và công nghệ Thủ đô.

Tổ công tác xây dựng Luật Thủ đô (sửa đổi) đề xuất chính sách: Huy động, sử dụng, phát triển tiềm lực khoa học và công nghệ, đổi mới sáng tạo. Mục tiêu xây dựng Hà Nội trở thành trung tâm đổi mới sáng tạo, nghiên cứu khoa học, chuyển giao và phát triển công nghệ hàng đầu của cả nước, tiến tới trung tâm khoa học và công nghệ, đổi mới sáng tạo của khu vực Đông Nam Á.

Bên cạnh việc xin ý kiến ​​phản biện, kiến ​​nghị và đề xuất đối với các cơ chế thuộc lĩnh vực khoa học và công nghệ dự kiến ​​đưa vào Dự án Luật Thủ đô (sửa đổi), hội thảo đề cập đến các vấn đề chuyển đổi số với Thủ đô.

Báo cáo đưa ra 3 giải pháp gồm: Giữ nguyên như hiện hành Quy định Luật Thủ đô và hệ thống pháp luật có liên quan trong lĩnh vực khoa học - công nghệ; thành phố được quy định các cơ chế, biện pháp và khuyến khích áp dụng các cơ chế thí điểm thúc đẩy đổi mới sáng tạo.

Qua phân tích tác động tích cực, tiêu cực của các giải pháp, giải pháp 3 được ưu tiên đề xuất lựa chọn để thực hiện mục tiêu chính sách đặt ra.

Dự kiến mô hình của giải pháp 3 là: Đầu tư mạo hiểm có sử dụng một phần ngân sách thành phố và huy động các nguồn vốn hợp pháp khác để thu hút, thúc đẩy khởi nghiệp, ươm tạo doanh nghiệp, đổi mới công nghệ theo lĩnh vực ưu tiên được thành phố chấp thuận.

Thành phố đầu tư cho các dự án ươm tạo công nghệ, khởi nghiệp đổi mới sáng tạo thông qua các cơ sở ươm tạo. Dự kiến ngân sách thành phố hỗ trợ 30-70% tổng số vốn mà dự án cần huy động, phần còn lại từ nguồn xã hội hóa (vườn ươm, doanh nghiệp, quỹ đầu tư tư nhân, vốn cộng đồng… do cơ sở ươm tạo huy động). Tổng chi ngân sách nhà nước tăng giai đoạn 2026-2030 dự kiến khoảng 450 tỷ đồng, tạo ra 45 doanh nghiệp thành công, tổng cộng nguồn vốn dự kiến thu hút được cho 45 doanh nghiệp 1.093 tỷ đồng, gấp 2,4 lần vốn ngân sách nhà nước đầu tư.

Tại hội thảo, các đại biểu tham luận, thảo luận về đề xuất chính sách của thành phố. Trong đó, các đại biểu nhất trí trong lần sửa đổi, bổ sung Luật Thủ đô lần này cần xây dựng chính sách phát triển tiềm lực khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo của Thủ đô, từ đó sửa đổi, bổ sung các quy định cụ thể trong Luật Thủ đô hiện hành nhằm xây dựng, vận hành cơ chế chính sách đặc thù riêng cho Hà Nội. 

Các đại biểu cho rằng, để thực hiện chính sách này, cần có nhiều giải pháp: Có biện pháp ưu đãi hỗ trợ đặc thù để thu hút nguồn lực, sử dụng nguồn lực sẵn có, bảo đảm quyền tự chủ, tính dân chủ thông thoáng trong quản lý khoa học; hỗ trợ thúc đẩy, tạo điều kiện để các doanh nghiệp tham gia đổi mới công nghệ, phát triển hệ sinh thái đổi mới sáng tạo của Thủ đô; áp dụng các cơ chế thí điểm để đổi mới sáng tạo, cơ chế thử nghiệm có kiểm soát.

Đặc biệt, từ các tiềm năng, thế mạnh riêng có của Thủ đô và những yêu cầu phát triển khoa học - công nghệ để đổi mới sáng tạo trong thời gian tới cần có cơ chế chính sách mới thực sự đặc thù, vượt trội và mang tính đột phá, từ đó thiết kế thành các quy định cụ thể, khả thi trong Luật Thủ đô.

Theo Phó Chủ tịch Thường trực UBND thành phố Hà Nội Lê Hồng Sơn, việc xây dựng Luật Thủ đô không chỉ cho Thủ đô mà còn cho cả nước, bởi Thủ đô phát triển thì đất nước phát triển. Khoa học và công nghệ đổi mới sáng tạo phải tăng GDP, phải là động lực để tăng thu nhập cá nhân đầu người.

Việc ứng dụng các chính sách còn chưa hiệu quả trong việc giải quyết các vấn đề nhức nhối như xử lý rác thải, ô nhiễm môi trường, nguồn nước, Phó Chủ tịch Thường trực UBND thành phố cho rằng cần có vai trò dẫn dắt của Nhà nước chứ không để hoàn toàn xã hội hóa; đặc biệt, cần phải rõ mục tiêu, đích hướng đến và kết quả đầu ra. 

Phát biểu kết luận, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Phan Chí Hiếu đánh giá cao các ý kiến góp ý của các chuyên gia, nhà khoa học. Các ý kiến đều sâu sắc, trách nhiệm, thể hiện tình cảm với Hà Nội; khẳng định sự cần thiết xây dựng Luật Thủ đô (sửa đổi). Để thực hiện chính sách, cần có các giải pháp, chính sách vượt trội để thu hút nguồn lực sẵn có trên địa bàn Hà Nội. Các ý kiến góp ý sẽ được tiếp thu, tổng hợp đầy đủ làm cơ sở tham gia đóng góp xây dựng, hoàn thiện Dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi), đảm bảo lần sửa đổi này sẽ có các cơ chế, chính sách đặc thù vượt trội giúp Thủ đô ngày càng phát triển.

Dương Tùng – Thanh Hải