Đáp ứng yêu cầu mới, nâng cao chất lượng hoạt động của HĐND

Trong nhiệm kỳ 2021-2026, hoạt động của HĐND các cấp thành phố Hà Nội có nhiều chuyển biến tích cực, nhất là sau khi triển khai Đề án số 15-ĐA/TU ngày 12-5-2022. Chất lượng kỳ họp, quyết định các vấn đề quan trọng, giám sát, chất vấn, giải trình, tiếp xúc cử tri và tiếp công dân từng bước được nâng lên; vai trò của HĐND với tư cách cơ quan quyền lực nhà nước ở địa phương ngày càng được khẳng định.

Tuy nhiên, trước yêu cầu phát triển mới, một số nội dung của Đề án số 15-ĐA/TU không còn phù hợp. Chất lượng một số nghị quyết chưa đồng đều; việc theo dõi, đôn đốc thực hiện kết luận, kiến nghị sau giám sát chưa toàn diện; ứng dụng chuyển đổi số, dữ liệu số chưa đồng bộ; năng lực nghiên cứu, phân tích, dự báo chính sách của một bộ phận đại biểu và đội ngũ tham mưu còn hạn chế. Việc thực hiện mô hình chính quyền địa phương 02 cấp cũng đặt ra những yêu cầu mới về tổ chức bộ máy và điều kiện hoạt động của HĐND cấp xã.

Giai đoạn 2026-2031, việc triển khai Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, Nghị quyết số 02-NQ/TW ngày 17-3-2026 của Bộ Chính trị, Quy hoạch tổng thể Thủ đô, Luật Tổ chức chính quyền địa phương số 72/2025/QH15, Luật Thủ đô số 02/2026/QH16 và mô hình chính quyền địa phương 02 cấp làm thay đổi đáng kể phạm vi thẩm quyền, khối lượng công việc và trách nhiệm của HĐND các cấp.

Trước yêu cầu đó, Đề án xác định HĐND phải chuyển mạnh sang phương thức hoạt động chuyên nghiệp, hiện đại, thực chất, hiệu quả; chủ động kiến tạo thể chế, nâng cao chất lượng quyết định chính sách trên cơ sở dữ liệu và bằng chứng thực tiễn, tăng cường giám sát việc thực thi chính sách, nâng cao trách nhiệm giải trình, lấy hiệu quả chính sách, sự hài lòng và niềm tin của Nhân dân làm thước đo chất lượng hoạt động.

Đổi mới toàn diện tổ chức, phương thức hoạt động và xây dựng “HĐND số”

Mục tiêu tổng quát của Đề án là xây dựng HĐND các cấp thành phố Hà Nội thực sự là cơ quan quyền lực nhà nước ở địa phương, hoạt động dân chủ, chuyên nghiệp, hiện đại, công khai, minh bạch và thực chất; có đủ năng lực quyết định các vấn đề quan trọng của Thủ đô, thực hiện hiệu quả chức năng giám sát, kiểm soát quyền lực nhà nước và đại diện cho ý chí, nguyện vọng của Nhân dân.

Đến năm 2031, Đề án tập trung vào 5 trụ cột: nâng cao chất lượng quyết định và kiến tạo thể chế; nâng cao hiệu lực giám sát, chất vấn và kiểm soát quyền lực; đổi mới công tác dân nguyện, tiếp xúc cử tri, tiếp công dân; đẩy mạnh chuyển đổi số, xây dựng “HĐND số”; xây dựng đội ngũ đại biểu và cơ quan tham mưu, giúp việc chuyên nghiệp, đủ năng lực đáp ứng yêu cầu trong mô hình chính quyền địa phương 02 cấp.

Đề án đặt mục tiêu 100% hồ sơ trình HĐND Thành phố ban hành nghị quyết, nhất là nghị quyết quy phạm pháp luật và nghị quyết có tác động lớn đến phát triển kinh tế - xã hội, được đánh giá đầy đủ tác động chính sách trên cơ sở dữ liệu, bằng chứng thực tiễn và ý kiến của đối tượng chịu tác động. Phấn đấu không để nghị quyết của HĐND bị đình chỉ, hủy bỏ hoặc phải sửa đổi do lỗi chủ quan; trên 95% nghị quyết sau khi ban hành đạt mục tiêu đề ra theo kết quả đánh giá việc thực hiện.

Trong hoạt động giám sát, 100% kết luận giám sát, chất vấn, giải trình được theo dõi, cập nhật trên hệ thống quản lý số và được đôn đốc đến khi hoàn thành hoặc có kết quả xử lý cuối cùng; tỷ lệ kiến nghị sau giám sát được giải quyết đúng hạn đạt trên 95%.

Đối với công tác dân nguyện, 100% kiến nghị của cử tri, đơn thư khiếu nại, tố cáo, phản ánh, kiến nghị được tiếp nhận, số hóa, theo dõi, đôn đốc; tỷ lệ ý kiến, kiến nghị được tổng hợp, trả lời đúng hạn đạt trên 95%, tỷ lệ giải quyết đúng hạn đạt trên 90%.

Đề án đồng thời hướng tới hoàn thiện mô hình “HĐND số”, xây dựng hệ thống quản trị, điều hành thống nhất trên môi trường số, cơ sở dữ liệu dùng chung và hệ thống theo dõi trực tuyến việc thực hiện nghị quyết, kết luận giám sát, kiến nghị cử tri, công tác dân nguyện và các nhiệm vụ được giao. Từng bước ứng dụng trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn và các công nghệ số trong phân tích chính sách, thẩm tra, giám sát; đến năm 2031, 100% kỳ họp HĐND được tổ chức theo mô hình kỳ họp không giấy.

7 nhóm nhiệm vụ, giải pháp và lộ trình thực hiện

Để đạt các mục tiêu đề ra, Đề án xác định 7 nhóm nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm, gồm: tăng cường sự lãnh đạo của Đảng, phát huy cơ chế phối hợp và nâng cao hiệu quả kiểm soát quyền lực nhà nước; đổi mới tổ chức, phương thức hoạt động và xây dựng đội ngũ chuyên nghiệp; nâng cao chất lượng quyết định và tổ chức kỳ họp; nâng cao hiệu lực giám sát, chất vấn và trách nhiệm giải trình; đổi mới công tác dân nguyện, tiếp xúc cử tri, tiếp công dân; đẩy mạnh chuyển đổi số, xây dựng mô hình “HĐND số”; mở rộng hợp tác, đối ngoại và phát huy vai trò của HĐND trong huy động nguồn lực phát triển Thủ đô.

Trong đó, Đề án nhấn mạnh hoàn thiện cơ chế phối hợp “4 khối” giữa cấp ủy, HĐND, UBND và Ủy ban MTTQ Việt Nam; đổi mới đào tạo, bồi dưỡng đại biểu và đội ngũ tham mưu; nâng cao chất lượng xây dựng nghị quyết trên cơ sở đánh giá tác động chính sách, tham vấn chuyên gia, phản biện xã hội và sử dụng dữ liệu; thực hiện nghiêm tái giám sát, theo dõi đến cùng các kết luận, kiến nghị sau giám sát; đồng thời số hóa công tác dân nguyện và tăng cường trách nhiệm giải trình của cơ quan, đơn vị, người đứng đầu.

Đề án phân công trách nhiệm cụ thể cho Ban Thường vụ Thành ủy, Đảng ủy HĐND Thành phố, Đảng ủy UBND Thành phố, Đảng ủy Mặt trận Tổ quốc Việt Nam Thành phố, các ban Đảng Thành ủy, Văn phòng Thành ủy, Ban Thường vụ Đảng ủy và Thường trực HĐND cấp xã. Việc thực hiện được kiểm tra, đánh giá thường xuyên trên cơ sở hệ thống chỉ tiêu, bộ tiêu chí và các chỉ số đánh giá hiệu quả (KPI/OKR). Kết quả thực hiện Đề án là một trong những căn cứ quan trọng để đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ của tập thể, cá nhân và trách nhiệm của người đứng đầu.

Năm 2026, Thành phố tập trung ban hành kế hoạch triển khai, hoàn thiện văn bản hướng dẫn, kiện toàn tổ chức, đội ngũ, xây dựng bộ chỉ số KPI và triển khai cơ sở dữ liệu dùng chung, hệ thống quản trị, theo dõi nghị quyết, kiến nghị giám sát trên nền tảng số. Giai đoạn 2027-2031 triển khai đồng bộ các mục tiêu, nhiệm vụ, giải pháp, hoàn thiện và vận hành mô hình “HĐND số”, đẩy mạnh ứng dụng dữ liệu số và trí tuệ nhân tạo. Năm 2028 tổ chức sơ kết giữa nhiệm kỳ; năm 2031 tổng kết Đề án, đánh giá kết quả, rút kinh nghiệm và đề xuất phương hướng giai đoạn tiếp theo.

Thông qua việc triển khai đồng bộ các nhiệm vụ, giải pháp, Đề án hướng tới tạo chuyển biến rõ nét về năng lực, hiệu lực, hiệu quả hoạt động của HĐND các cấp, nhất là HĐND cấp xã; góp phần vận hành thông suốt mô hình chính quyền địa phương 02 cấp, nâng cao chất lượng quản trị địa phương và thúc đẩy Thủ đô phát triển nhanh, bền vững trong giai đoạn mới.

Nguyễn Như Quyền