Mục tiêu của đề án là tiếp tục đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng đối với hoạt động của HĐND các cấp; nâng cao năng lực, hiệu lực, hiệu quả hoạt động của HĐND các cấp, chất lượng hoạt động của đại biểu dân cử; phát huy hơn nữa vai trò của HĐND thực sự là cơ quan quyền lực nhà nước ở địa phương, đại diện cho ý chí, nguyện vọng của nhân dân Thủ đô. Đồng thời để thực hiện có hiệu quả về thí điểm tổ chức mô hình chính quyền đô thị tại thành phố Hà Nội theo Kết luận số 46-KL/TW, ngày 19-4-2019 của Bộ Chính trị, Nghị quyết số 97/2014/QH14 ngày 28-11-2019 của Quốc hội.

Đề án đưa ra một số chỉ tiêu cụ thể gồm: 100% cấp ủy quận, huyện, thị xã và xã, thị trấn ban hành văn bản lãnh đạo, chỉ đạo hoạt động của HĐND quận, huyện thị xã và xã, thị trấn; đồng thời xây dựng kế hoạch triển khai và quán triệt Đề án đến 100% các chi bộ cơ sở trực thuộc và chi bộ, đảng viên. 100% các mục tiêu, chỉ tiêu, giải pháp được nêu trong Nghị quyết Đại hội Đảng bộ thành phố lần thứ XVII, các chương trình, đề án, kế hoạch của Thành ủy và cấp ủy các cấp nhiệm kỳ 2020-2025 được cụ thể hóa tại các nghị quyết của HĐND các cấp; phấn đấu đạt và vượt chỉ tiêu của Nghị quyết Đại hội Đảng bộ các cấp nhiệm kỳ 2020-2025. 100% đại biểu HĐND các cấp được tập huấn, bồi dưỡng kiến thức, kỹ năng hằng năm, đặc biệt quan tâm đến các đại biểu HĐND hoạt động chuyên trách.

Đề án cũng đặt ra yêu cầu, HĐND, Thường trực HĐND, các Ban HĐND các cấp, các tổ đại biểu HĐND cấp thành phố và cấp huyện tăng cường hoạt động giám sát, khảo sát chuyên đề; đảm bảo số lượng và chất lượng. Trong đó, HĐND các cấp tổ chức ít nhất 2 cuộc giám sát; Thường trực HĐND các cấp tổ chức ít nhất 4 cuộc giám sát, chất vấn, giải trình giữa 2 kỳ họp. Các Ban của HĐND các cấp tổ chức ít nhất 2 đến 4 cuộc giám sát, khảo sát. Các Tổ đại biểu HĐND thành phố và cấp huyện tổ chức ít nhất 1 cuộc giám sát, khảo sát tại đơn vị ứng cử.  100% các đại biểu HĐND thực hiện tiếp công dân theo quy định; 100% các kiến nghị cử tri, đơn thư khiếu nại, tố cáo của công dân gửi đến HĐND, đại biểu HĐND được chuyển đến các cơ quan có thẩm quyền xem xét giải quyết. Đồng thời tăng cường việc theo dõi, đôn đốc, giám sát việc xử lý, giải quyết các kiến nghị của cử tri, giải quyết đơn thư khiếu nại, tố cáo của công dân của các cơ quan có thẩm quyền.Trong những năm qua, HĐND các cấp thành phố đã bám sát các chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của nhà nước và nghị quyết của cấp ủy cùng cấp, cụ thể hóa thành nhiều nghị quyết quan trọng, góp phần thực hiện tốt nhiệm vụ phát triển kinh tế-xã hội, bảo đảm an ninh, quốc phòng tại địa phương, tạo được sự đồng thuận cao trong xã hội.

Các kỳ họp HĐND, nhất là kỳ họp HĐND thành phố ngày càng thực chất, có nhiều cải tiến, đổi mới, chất lượng và hiệu quả hơn. Tổ chức bộ máy HĐND các cấp từng bước được củng cố, kiện toàn theo hướng tinh gọn, chuyên nghiệp, hiệu quả. Hoạt động giám sát, tái giám sát, chất vấn, tái chất vấn, giải trình được tăng cường theo hướng toàn diện, sâu sát, quyết liệt và hiệu quả; có sự phối hợp chặt chẽ, linh hoạt giữa các hình thức, phương thức và các chủ thể giám sát; kịp thời phát hiện, kiến nghị với các cấp có thẩm quyền giải quyết những vấn đề vướng mắc, yếu kém trong tổ chức thực hiện và bổ sung, hoàn thiện các chủ trương, giải pháp trong lãnh đạo, chỉ đạo của cấp ủy và chính quyền. Hoạt động tiếp xúc cử tri thường kỳ, tiếp xúc cử tri chuyên đề được đổi mới về hình thức và nội dung. Công tác tiếp công dân, giải quyết đơn thư khiếu nại, tố cáo dần đi vào nền nếp, nâng cao chất lượng.

Mặc dù vậy, chất lượng hoạt động của HĐND vẫn chưa đồng đều, chưa tạo được sự chuyển biến mạnh mẽ ở cả ba cấp. Hoạt động của HĐND ở một số địa phương vẫn còn hình thức, chất lượng giám sát chưa cao, hoạt động chất vấn, giải trình chưa trở thành nền nếp hoặc chưa đem lại hiệu quả tích cực. Công tác tiếp xúc cử tri, tiếp công dân, việc tiếp nhận, đôn đốc giải quyết đơn thư chưa đáp ứng được yêu cầu và mong muốn của cử tri.

Những hạn chế trên ngoài những nguyên nhân khách quan do sự thiếu đồng bộ trong hệ thống văn bản quy phạm pháp luật thì còn một số nguyên nhân chủ quan như: một số cấp ủy đảng, nhất là ở cấp xã chưa thường xuyên chú trọng lãnh đạo, chỉ đạo hoạt động của HĐND; công tác quy hoạch cán bộ HĐND có nơi chưa được quan tâm đúng mức; số lượng đại biểu hoạt động chuyên trách một số nơi còn ít, thiếu sự ổn định, chất lượng chưa thực sự đồng đều. Tổ chức bộ máy và việc bố trí cán bộ giúp việc, nhất là ở HĐND cấp huyện, cấp xã chưa tương xứng với nhiệm vụ được giao.

Thực hiện các quan điểm chỉ đạo của Trung ương, quy định mới của Luật Tổ chức chính quyền địa phương và những quy định mới khi thực hiện thí điểm tổ chức mô hình chính quyền đô thị ở thành phố Hà Nội, cùng với tiếp tục khắc phục những hạn chế, tồn tại để nâng cao chất lượng hoạt động và vai trò của HĐND các cấp  trong hệ thống chính trị, củng cố tổ chức bộ máy, nâng cao chất lượng cán bộ, từng bước đáp ứng yêu cầu của thực tiễn thành phố Hà Nội giai đoạn 2021-2026 và những năm tiếp theo, căn cứ Chương trình số 01-CTr/TU, ngày 17/3/2021 của Thành ủy khóa XVII về “Tăng cường công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng, xây dựng Đảng bộ và hệ thống chính trị thành phố trong sạch, vững mạnh; đẩy mạnh cải cách hành chính giai đoạn 2021-2025”, Ban Thường vụ Thành ủy xây dựng Đề án “Nâng cao năng lực, hiệu lực, hiệu quả hoạt động của HĐND các cấp thành phố Hà Nội giai đoạn 2021-2026 gắn với thực hiện thí điểm tổ chức mô hình chính quyền đô thị và củng cố chính quyền nông thôn tại thành phố Hà Nội”.

Bảo Vy - Thanh Thủy