Thống nhất lãnh đạo, đề cao trách nhiệm cá nhân trong quản lý cán bộ cơ sở

Một trong những nội dung cốt lõi của Hướng dẫn số 11 là khẳng định rõ nguyên tắc: Đảng thống nhất lãnh đạo toàn diện công tác cán bộ. Theo đó, Ban Thường vụ đảng ủy xã, phường giữ vai trò trực tiếp chỉ đạo, quản lý đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức; chịu trách nhiệm từ đánh giá, quy hoạch, đào tạo, sử dụng đến bổ nhiệm, khen thưởng, kỷ luật… theo đúng quy trình, phân cấp và quy định hiện hành.

Tuy nhấn mạnh nguyên tắc tập thể lãnh đạo, tập trung dân chủ nhưng Hướng dẫn cũng yêu cầu đề cao vai trò, trách nhiệm cá nhân, đặc biệt là người đứng đầu cấp ủy, cơ quan, đơn vị trong công tác cán bộ nhằm tránh tư tưởng ỷ lại tập thể, mờ nhạt vai trò chỉ đạo trong các quyết định về nhân sự.

Bên cạnh đó, Hướng dẫn số 11 kế thừa quan điểm chỉ đạo nhất quán từ các văn bản trước đó như Hướng dẫn số 09-HD/TU ngày 09-5-2025 về bố trí, sắp xếp cán bộ khi tổ chức lại đơn vị hành chính cấp xã. Điều này giúp đảm bảo tính xuyên suốt, nhất quán trong toàn bộ quá trình chuyển đổi mô hình quản lý và vận hành tổ chức bộ máy tại cơ sở.

Cụ thể hóa phân cấp, siết chặt tiêu chuẩn cán bộ

Một điểm mới nổi bật là phân định rõ thẩm quyền quản lý, bổ nhiệm cán bộ cấp xã: Các chức danh như Bí thư, Phó Bí thư, Ủy viên Ban Thường vụ Đảng ủy, Chủ tịch - Phó Chủ tịch HĐND và UBND cấp xã/phường thuộc diện Ban Thường vụ Thành ủy quản lý. Đối với các chức danh còn lại, thẩm quyền thuộc về Ban Thường vụ Đảng ủy xã, phường.

Đặc biệt, Hướng dẫn quy định rõ ràng, chặt chẽ về tiêu chuẩn, điều kiện bổ nhiệm, giới thiệu cán bộ ứng cử. Ngoài các điều kiện chung theo Quy định số 12-QĐ/TU (ngày 08-5-2023) và Hướng dẫn số 09-HD/TU, Thành ủy Hà Nội tạm thời áp dụng hệ thống chức danh tương đương cấp huyện cũ (theo Quyết định số 5931-QĐ/TU) để làm cơ sở đánh giá năng lực, kinh nghiệm của cán bộ.

Các điều kiện về thời gian giữ chức vụ, năng lực công tác, quy hoạch cũng được xác lập chặt chẽ hơn: người được giới thiệu vào các chức danh cao hơn phải có thời gian giữ chức vụ tương đương ít nhất 1 năm (đối với Bí thư, Chủ tịch), hoặc 2 năm (đối với chức danh khác). Đặc biệt, yêu cầu về quy hoạch vẫn được duy trì nghiêm, tuy có linh hoạt vận dụng quy hoạch trước sắp xếp để bảo đảm nguồn nhân sự kế cận.

Riêng với hai chức danh đặc thù - Chỉ huy trưởng Ban chỉ huy quân sự và Trưởng Công an xã - Hướng dẫn cho phép “vận dụng” tiêu chuẩn về trình độ lý luận chính trị, quy hoạch để chỉ định tham gia cấp ủy mà không bắt buộc qua quy trình giới thiệu như các vị trí khác.

Cùng với đó, việc xác định nguồn cán bộ tại chỗ cho các chức danh lãnh đạo xã/phường được quy định thành hệ thống thứ bậc rõ ràng, ưu tiên lựa chọn cán bộ liền kề, hạn chế bổ nhiệm vượt cấp, cách cấp. Điều này vừa tạo động lực phấn đấu, vừa bảo đảm tính ổn định và kế thừa trong đội ngũ cán bộ cơ sở.

Quy trình bổ nhiệm cán bộ: Rõ ràng, công khai, dân chủ và có kiểm soát

Một trong những nội dung được Hướng dẫn số 11 quy định rất chi tiết là quy trình giới thiệu cán bộ từ nguồn tại chỗ, đặc biệt đối với các chức danh thuộc diện Ban Thường vụ Thành ủy quản lý. Đây là điểm mới thể hiện tinh thần dân chủ trong Đảng, đồng thời tạo cơ chế kiểm soát quyền lực rõ ràng, minh bạch ngay từ cấp cơ sở.

Quy trình này được thiết kế gồm 5 bước chặt chẽ, bảo đảm cả chiều rộng lẫn chiều sâu trong đánh giá, lựa chọn cán bộ: (1) Hội nghị Ban Thường vụ Đảng ủy: Rà soát tiêu chuẩn, rà soát nhân sự và thống nhất danh sách. (2) Hội nghị Ban Chấp hành Đảng bộ xã/phường: Thảo luận và giới thiệu bằng phiếu kín. (3) Hội nghị Ban Thường vụ (lần 2): Giới thiệu nhân sự từ kết quả bước 2 (hoặc đề cử mới) - đảm bảo số phiếu đồng thuận cao. (4) Hội nghị cán bộ chủ chốt: Lấy ý kiến rộng rãi, công khai hồ sơ, lý lịch, năng lực và nhận xét nhân sự. (5) Hội nghị Ban Chấp hành (lần 2): Thảo luận cuối cùng, bỏ phiếu kín lựa chọn người được giới thiệu/bổ nhiệm.

Đáng chú ý, mỗi hội nghị chỉ được tiến hành nếu bảo đảm ít nhất 2/3 số người được triệu tập có mặt và kết quả phiếu được tính trên tổng số người triệu tập - phản ánh tính nghiêm túc, kỷ cương trong thực hiện quy trình.

Trường hợp cần kiện toàn chức danh mà không đủ nguồn nhân sự tại chỗ, Hướng dẫn yêu cầu các cấp ủy phải báo cáo Thường trực Thành ủy để được xem xét, quyết định cụ thể. Đối với nhân sự từ nơi khác chuyển đến, quy trình thực hiện tương tự như quy định đối với cấp huyện theo Quy định số 12-QĐ/TU, ngày 08-5-2023 và Quyết định số 7846-QĐ/TU, ngày 27-11-2024 của Thành ủy về quản lý cán bộ, phân cấp quản lý cán bộ và bổ nhiệm, giới thiệu cán bộ ứng cử.

Việc tái cử, điều động, biệt phái, miễn nhiệm, cho từ chức… cũng được yêu cầu thực hiện đúng theo Quy định số 12-QĐ/TU và Quyết định số 7846-QĐ/TU, bảo đảm không có “vùng trắng” pháp lý, không để tồn tại “khoảng trống” trong thực hiện quyền lực tổ chức.

Đảm bảo liên tục, thông suốt và kịp thời trong quản lý cán bộ sau sắp xếp

Hướng dẫn số 11 không chỉ là sự tiếp nối cần thiết trong giai đoạn chuyển tiếp từ mô hình 3 cấp xuống 2 cấp chính quyền, mà còn là công cụ chính trị - tổ chức quan trọng để bảo đảm sự thông suốt trong chỉ đạo, ổn định bộ máy, nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ cơ sở.

Bên cạnh các quy định cụ thể về bổ nhiệm, miễn nhiệm, quy trình nhân sự… Hướng dẫn giao thẩm quyền cho cấp ủy cấp xã trong việc kết luận tiêu chuẩn chính trị đối với cán bộ, đảng viên đang sinh hoạt tại địa phương. Đây là nội dung có ý nghĩa quan trọng trong việc chủ động phát hiện, sàng lọc những trường hợp không đủ điều kiện, góp phần làm trong sạch đội ngũ cán bộ, nâng cao chất lượng chính trị của tổ chức cơ sở.

Đồng thời, Hướng dẫn cũng mở ra không gian linh hoạt cho các địa phương trong việc cụ thể hóa quy trình đối với các chức danh được phân cấp quản lý, không nhất thiết áp dụng đầy đủ 5 bước như với cán bộ diện Ban Thường vụ Thành ủy quản lý - một điểm mới thể hiện tinh thần phân cấp gắn với trách nhiệm, phù hợp với thực tiễn tổ chức ở cơ sở.

Quan trọng hơn, Hướng dẫn đã đặt nền móng cho một hệ thống quy trình, tiêu chuẩn thống nhất, minh bạch, tạo môi trường cạnh tranh lành mạnh và khuyến khích phấn đấu trong đội ngũ cán bộ xã, phường - nơi trực tiếp gần dân, sát việc, góp phần tạo chuyển biến tích cực trong xây dựng chính quyền đô thị.

Một bước đi chiến lược, thể hiện quyết tâm chính trị cao

Việc ban hành Hướng dẫn số 11 trong bối cảnh chưa có đầy đủ văn bản thay thế từ Trung ương không chỉ thể hiện tinh thần chủ động, sáng tạo của Thành ủy Hà Nội, mà còn thể hiện rõ quyết tâm chính trị cao trong thực hiện đồng bộ công tác cán bộ theo tinh thần đổi mới tổ chức bộ máy, xây dựng Nhà nước tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả.

Trên thực tế, sau khi kết thúc hoạt động của các đơn vị hành chính cấp huyện, khối lượng công việc tại cấp xã/phường tăng lên đáng kể; đồng thời, sự phân tầng cán bộ giữa các đơn vị nhập - tách vẫn còn nhiều phức tạp. Việc sớm ban hành văn bản hướng dẫn như Hướng dẫn số 11 đã kịp thời “gỡ nút”, tạo khung khổ vận hành ổn định, đồng thời giữ vững nguyên tắc tổ chức, không để nảy sinh các sai lệch, chủ quan trong công tác cán bộ.

Đây cũng là bước chuẩn bị rất quan trọng cho công tác nhân sự đại hội đảng bộ cấp cơ sở nhiệm kỳ 2025-2030, bảo đảm tính kế thừa, chuyển tiếp và đổi mới mạnh mẽ đội ngũ cán bộ từ gốc.

Với phạm vi điều chỉnh toàn diện, cách thức quy định chặt chẽ, thẩm quyền rõ ràng và quy trình cụ thể, Hướng dẫn số 11 không chỉ là văn bản kỹ thuật hành chính, mà là công cụ thể chế hóa tinh thần đổi mới, dân chủ và kỷ cương trong xây dựng Đảng từ cấp cơ sở.

Việc triển khai nghiêm túc Hướng dẫn sẽ giúp các xã, phường sau sắp xếp ổn định tổ chức, kiện toàn đội ngũ cán bộ, nâng cao hiệu quả thực thi công vụ và phục vụ nhân dân - đúng với tinh thần xây dựng nền hành chính phục vụ, chính quyền đô thị liêm chính, kiến tạo mà Đảng bộ thành phố Hà Nội đang kiên trì theo đuổi.

Nguyễn Như Quyền