Từ khi ra đời cho đến nay Đảng ta luôn xác định cán bộ và công tác cán bộ là vấn đề trọng yếu; có ý nghĩa rất quan trọng đối với công tác xây dựng Đảng, góp phần quyết định thành công trong quá trình tổ chức và lãnh đạo cách mạng của Đảng. Nghị quyết Đại hội lần thứ XIII của Đảng xác định: “Xây dựng đội ngũ cán bộ, đảng viên, công chức, viên chức, nhất là cán bộ cấp chiến lược, người đứng đầu có đủ phẩm chất, năng lực và uy tín, ngang tầm nhiệm vụ”(2). Đây vừa là mục tiêu, vừa định hướng phát triển của đất nước giai đoạn 2021-2030, định hướng đến năm 2045 đã được Đại hội thông qua.

Xây dựng đội ngũ cán bộ, đảng viên, công chức, viên chức hiện nay đáp ứng được các yêu cầu đó, chúng ta cần tập trung triển khai, quán triệt, xây dựng chương trình, kế hoạch cụ thể và tổ chức thực hiện các chủ trương, nghị quyết của Đảng và Nhà nước về công tác cán bộ một cách đồng bộ, liên thông, toàn diện, đạt hiệu quả cao. Trong phạm vi bài viết, để góp phần cụ thể hóa những chủ trương, giải pháp của Đảng, xin đề xuất một số giải pháp cụ thể sau đây:

Một là, nâng cao nhận thức, tăng cường giáo dục chính trị, tư tưởng, đạo đức, lối sống cho cán bộ, đảng viên, công chức, viên chức.

Tăng cường công tác giáo dục chính trị, tư tưởng, nâng cao đạo đức cách mạng cho đội ngũ cán bộ, đảng viên, công chức, viên chức và thế hệ trẻ, trong đó chú trọng nội dung xây dựng Đảng về đạo đức, truyền thống lịch sử, văn hóa của dân tộc; kết hợp chặt chẽ, hiệu quả giữa đào tạo với rèn luyện trong thực tiễn và đẩy mạnh học tập, làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh; chú trọng phát huy vai trò nêu gương của cán bộ, đảng viên, công chức, viên chức. Thực hiện nghiêm túc chế độ học tập, bồi dưỡng lý luận chính trị và cập nhật kiến thức mới cho cán bộ, nhất là cán bộ trẻ được đào tạo cơ bản.

Đồng thời, phải tăng cường công tác tuyên truyền, giáo dục chính trị tư tưởng nhằm nâng cao nhận thức của cán bộ, đảng viên, công chức, viên chức về tầm quan trọng của đội ngũ cán bộ, sự cần thiết phải xây dựng đội ngũ cán bộ và giúp cán bộ, đảng viên, công chức, viên chức nắm vững các tiêu chuẩn, yêu cầu về phẩm chất, năng lực, uy tín trong tình hình mới, qua đó tự đối chiếu soi mình và tự cố gắng phấn đấu, tu dưỡng, rèn luyện.

Hai là, nâng cao trách nhiệm của cấp ủy, tổ chức Đảng các cấp, lãnh đạo địa phương, cơ quan, đơn vị trong việc triển khai thực hiện; trọng tâm là phát huy vai trò nêu gương mẫu của cán bộ, đảng viên, nhất là người đứng đầu; phát huy vai trò nòng cốt của chi bộ trong thực hiện nhiệm vụ chuyên môn và công tác xây dựng Đảng, để triển khai thực hiện các nhiệm vụ giải pháp của Đảng và Nhà nước về xây dựng đội ngũ cán bộ, đảng viên, công chức, viên chức. Việc nâng cao trách nhiệm của cấp ủy, tổ chức Đảng các cấp, lãnh đạo địa phương, cơ quan, đơn vị có tính chất quyết định trong việc tuyên truyền, phổ biến và tổ chức thực hiện các mục tiêu, nhiệm vụ chính trị của Đại hội lần thứ XIII xủa Đảng đã đề ra. Bởi vì, cấp uỷ, tổ chức Đảng các cấp, lãnh đạo địa phương, cơ quan, đơn vị có vai trò cụ thể hóa chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước; đồng thời còn là cầu nối giữa Đảng, Nhà nước với cán bộ, đảng viên, công chức, viên chức thuộc quyền quản lý và quần chúng Nhân dân. Muốn nâng cao trách nhiệm của các cấp ủy, tổ chức Đảng các cấp, lãnh đạo địa phương, cơ quan, đơn vị, phải nâng cao trách nhiệm của từng cá nhân trong các tập thể này; nhất là xác định rõ thẩm quyền, trách nhiệm người đứng đầu cấp ủy, chính quyền trong mối quan hệ với tập thể cấp ủy, địa phương, cơ quan, đơn vị nhằm tạo điều kiện để người đứng đầu phát huy vai trò tích cực, chủ động, sáng tạo trong lãnh đạo, điều hành, khắc phục tình trạng thụ động hoặc “thoái thác trách nhiệm”, tăng cường tính kỷ cương, kỷ luật trong công tác quản lý cán bộ.

Ba là, tiếp tục đổi mới, nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác cán bộ.

Hoàn thiện thể chế Đảng lãnh đạo công tác cán bộ, cải cách thủ tục hành chính và đẩy mạnh phân cấp, phân quyền về công tác cán bộ theo lĩnh vực đặc thù và theo vùng, khu vực bằng tập trung lãnh đạo, chỉ đạo quyết liệt, triển khai đồng bộ; kiểm soát chặt chẽ quyền lực trong từng khâu của công tác cán bộ. Thường xuyên hướng dẫn, kiểm tra, đôn đốc việc thực hiện; ngăn chặn và đẩy lùi những tiêu cực, tham nhũng trong công tác cán bộ. Tiếp tục đổi mới công tác tuyển dụng, quy hoạch, đào tạo bồi dưỡng cán bộ, đảng viên, công chức, viên chức và luân chuyển cán bộ.

Gắn quy hoạch với đào tạo bồi dưỡng cán bộ, đảng viên, công chức, viên chức theo tiêu chuẩn chức danh và đẩy mạnh thực hiện luân chuyển cán bộ lãnh đạo, quản lý trong hệ thống chính trị để rèn luyện qua thực tiễn ở các lĩnh vực, địa bàn khác nhau. Xây dựng và thực hiện có hiệu quả Chiến lược quốc gia về thu hút, trọng dụng nhân tài; Chương trình quốc gia về đào tạo, bồi dưỡng cán bộ. Quy định chế độ tiến cử, giới thiệu những người có tài năng để tuyển dụng, bổ nhiệm vào các vị trí trong hoạt động công vụ; đồng thời có cơ chế khuyến khích, bảo vệ những cán bộ, đảng viên, công chức, viên chức dám nghĩ, dám nói, dám làm, dám chịu trách nhiệm, dám đương đầu với khó khăn, thử thách, quyết liệt trong hành động vì lợi ích chung. Xong cũng cần tập trung nguồn lực ưu tiên cho cải cách chính sách tiền lương; sửa đổi, bổ sung các quy định về chế độ phụ cấp ngoài lương theo ngạch, bậc, theo cấp bậc chuyên môn, nghiệp vụ và điều kiện làm việc khó khăn, nguy hiểm, độc hại…; nhằm bảo đảm được cuộc sống của gia đình của cán bộ, đảng viên, công chức, viên chức.

Xây dựng, phê duyệt và triển khai thực hiện công tác quy hoạch gắn với công tác bố trí, sử dụng, đánh giá, đào tạo bồi dưỡng cán bộ, đảng viên, công chức, viên chức vào các chức vụ, chức danh lãnh đạo quản lý các cấp tại địa phương, cơ quan, đơn vị, các tổ chức nhà nước với các chỉ tiêu cụ thể và giải pháp khả thi… Chú trọng cơ cấu cán bộ một cách hợp lý, sớm phát hiện, đào tạo, bồi dưỡng cán bộ trẻ, cán bộ nữ, cán bộ là người dân tộc thiểu số ở các cấp, nhất là ở cơ sở.

Bốn là, chú trọng xây dựng đội ngũ cán bộ các cấp có phẩm chất, năng lực, uy tín, đáp ứng yêu cầu trong thời kỳ mới.

Cấp ủy, tổ chức Đảng các cấp, lãnh đạo địa phương, cơ quan, đơn vị cần nâng cao trách nhiệm, triển khai đồng bộ, hiệu quả công tác cán bộ và tạo môi trường, điều kiện để xây dựng, phát triển đội ngũ cán bộ, đảng viên, công chức, viên chức. Coi trọng trang bị kiến thức về công tác cán bộ cho lãnh đạo, quản lý các cấp. Tập trung nâng cao chất lượng bí thư cấp ủy, người đứng đầu các cấp và đội ngũ cán bộ cấp cơ sở.

Kịp thời chấn chỉnh và đổi mới phương pháp xây dựng đội ngũ cán bộ thông qua đổi mới công tác cán bộ theo hướng đồng bộ, liên thông, nhất quán trong hệ thống chính trị và phù hợp với thực tế. Đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, ràng buộc trách nhiệm và kiểm soát chặt chẽ quyền lực; siết chặt kỷ luật, kỷ cương; tạo môi trường, điều kiện để thúc đẩy đổi mới, sáng tạo của cán bộ, đảng viên, công chức, viên chức. Trong đó tập trung xây dựng quan điểm, phương pháp và nội dung tiêu chí đánh giá cán bộ, đảng viên, công chức, viên chức thật sự khoa học; đánh giá phải toàn diện, công tâm, khách quan và dân chủ. Quan tâm công tác đào tạo, kết hợp giữa đào tạo khoa học tri thức với đào tạo đạo đức, tư tưởng, phong cách; giữa đào tạo lý luận với đào tạo thực tiễn nhằm nâng cao trình độ, năng lực, uy tín cho đội ngũ cán bộ các cấp. Đồng thời, coi trọng đánh giá chất lượng, hiệu quả, kết quả thực tế theo chức trách, nhiệm vụ được giao của cán bộ, đảng viên, công chức, viên chức.

Tiếp tục mở rộng việc thi tuyển cán bộ lãnh đạo, quản lý các cấp; đồng thời nghiên cứu thực hiện chủ trương người đứng đầu lựa chọn, giới thiệu với cấp ủy có thẩm quyền để bầu cử, bổ nhiệm cấp phó của mình; bí thư cấp ủy giới thiệu để bầu ủy viên ban thường vụ cùng cấp; giao quyền cho người đứng đầu bổ nhiệm, miễn nhiệm đối với cán bộ cấp dưới trực tiếp. Xây dựng quy định để việc nhận trách nhiệm, từ chức, từ nhiệm trở thành nếp văn hóa ứng xử của cán bộ, đảng viên, công chức, viên chức; hoàn thiện các quy định về cách chức, bãi nhiệm, miễn nhiệm để việc “có lên, có xuống”, “có vào, có ra” và trở thành việc làm thường xuyên trong công tác quản lý cán bộ.

Đồng bộ hóa đội ngũ cán bộ, đảng viên, công chức, viên chức đủ bản lĩnh, nhân cách và năng lực tương ứng. Chú trọng nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ chủ trì ở địa phương, cơ quan, đơn vị, đòi hỏi có tâm huyết và tinh thần trách nhiệm cao. Mặt khác, cần chú trọng đổi mới phương pháp tiếp cận, tăng cường đối thoại, trao đổi, tranh luận, coi đây là công việc thường xuyên nhằm khắc phục tình trạng truyền thống trong lãnh đạo, quản lý. Kiên quyết đấu tranh, xử lý nghiêm những cán bộ, đảng viên, công chức, viên chức có động cơ sai trái, tư tưởng cục bộ, bè phái, “lợi ích nhóm”, lợi dụng các phương tiện thông tin đại chúng, internet, mạng xã hội…để xuyên tạc, kích động, gây mất đoàn kết nội bộ.

Năm là, tăng cường công tác bảo vệ chính trị nội bộ; nắm chắc lịch sử chính trị của cán bộ, đảng viên, công chức, viên chức và chú trọng vấn đề chính trị hiện nay. Chủ động phòng ngừa, đấu tranh có hiệu quả với hoạt động chống phá của các thế lực thù địch, tổ chức phản động, phần tử cơ hội, bất mãn chính trị. Chú trọng bảo vệ Cương lĩnh, Điều lệ Đảng, đường lối, chủ trương, nguyên tắc tổ chức và hoạt động của Đảng; bảo vệ Hiến pháp và pháp luật; bảo vệ cán bộ, đảng viên, công chức, viên chức về mặt chính trị; bảo vệ khối đại đoàn kết toàn dân tộc; coi đây là giải pháp không thể thiếu trong xây dựng cán bộ, đảng viên, công chức, viên chức trong tình hình hiện nay.

Sáu là, tăng cường sự giám sát của Nhân dân về quá trình triển khai, quán triệt, tổ chức thực hiện các nhiệm vụ, giải pháp về xây dựng đội ngũ cán bộ, đảng viên, công chức, viên chức, trong đó có xây dựng đội ngũ cán bộ cấp chiến lược thông qua việc phát huy sự tham gia ý kiến của Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức chính trị - xã hội vào việc hoạch định, xây dựng các chủ trương, chính sách, nghị quyết, nhất là giám sát việc triển khai thực hiện những giải pháp về công tác xây dựng, quản lý và nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, đảng viên, công chức, viên chức.

Bảy là, đẩy mạnh công tác kiểm tra, giám sát và xử lý, kỷ luật nghiêm minh đối với các trường hợp cán bộ, đảng viên vi phạm kỷ luật Đảng, vi phạm pháp luật của Nhà nước, quan liêu, tham ô, tham nhũng, gây mất đoàn kết nội bộ, làm giảm lòng tin của Nhân dân. Công tác kiểm tra giám sát và xử lý kỷ luật phải tiến hành có hệ thống, thường xuyên và đột xuất của cấp ủy, tổ chức đảng các cấp, địa phương, cơ quan, đơn vị. Công tác kiểm tra, giám sát phải gắn kết chặt chẽ với việc xử lý nghiêm minh, công bằng, bình đẳng các hành vi vi phạm kỷ luật. Tăng cường kiểm tra, giám sát, chống chạy chức, chạy quyền. chạy luận chuyển, chạy tội... Không để lọt những người không xứng đáng, không đảm bảo tiêu chuẩn, điều kiện, có biểu hiện cơ hội chính trị, tham vọng quyền lực vào đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý các cấp, nhưng cũng không để sót những cán bộ thực sự có đức, có tài vì lợi ích quốc gia, dân tộc và của Nhân dân.

Tám là, tổ chức sơ kết, tổng kết rút kinh nghiệm về kết quả triển khai thực hiện các nhiệm vụ, giải pháp đã đề ra ở các cấp, các ngành, các địa phương, các cơ quan, đơn vị. Qua đó, đánh giá, trình độ năng lực của các cá nhân có trách nhiệm liên quan; kiên quyết xử lý kỷ luật những cán bộ, đảng viên, công chức, viên chức không hoàn thành nhiệm vụ được giao, vi phạm đạo đức, lối sống, suy thoái về chính trị, “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa”; loại bỏ những cán bộ, đảng viên, công chức, viên chức không đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ đề ra trong tình hình hiện nay.

Trong quá trình đổi mới, hội nhập quốc tế, đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước vì mục tiêu dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh, vững bước đi lên chủ nghĩa xã hội, yêu cầu đặt ra đối với xây dựng đội ngũ cán bộ, đảng viên, công chức, viên chức; nhất là cán bộ cấp chiến lược ngày càng cao, có đủ phẩm chất năng lực và uy tín; đáp ứng với việc tăng tốc, đi tắt, đón đầu để sớm đưa nước ta trở thành nước phát triển, công nghiệp hiện đại, theo định hướng xã hội chủ nghĩa theo mục tiêu, yêu cầu, nhiệm vụ phát triển đất nước đến năm 2030, định hướng đến năm 2045 mà Nghị quyết Đại hội lần thứ XIII của Đảng đã xác định.

PGS. TS Nghiêm Đình Nhập

Bí thư chi bộ 22, phường Nghĩa Đô, Cầu Giấy, Hà Nội

(1). Hồ Chí Minh, Toàn tập, tập 5, Nxb CTQG-ST, H. 2011, tr. 309.

(2). Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đại hội đai biểu toàn quốc lần thứ XIII, Nxb CTQG-ST, H. 2021, T.1, tr. 119.