Thủ đô Hà Nội là trung tâm chính trị - hành chính quốc gia, nơi đặt trụ sở của các cơ quan trung ương của Đảng, Nhà nước và các tổ chức chính trị - xã hội, cơ quan đại diện ngoại giao, tổ chức quốc tế; là trung tâm lớn về văn hóa, giáo dục, khoa học và công nghệ, kinh tế và giao dịch quốc tế của cả nước ⁽¹⁾ . Hà Nội tập trung rất nhiều di tích lịch sử, văn hóa, những địa điểm du lịch nổi tiếng như chùa Một Cột, đền Ngọc Sơn, Hồ Gươm, Lăng Bác.. các di tích lịch sử hào hùng, những khu vui chơi giải trí quy mô, những tòa nhà thương mại và trung tâm hành chính lớn… hằng năm thu hút hàng triệu lượt khách tham quan. Nhiều ngày kỷ niệm lớn của đất nước, Thủ đô, nhiều sự kiện chính trị trọng đại trong nước và quốc tế được tổ chức tại Hà Nội với sự hiện diện của các nguyên thủ, chính khách quốc tế, những người nổi tiếng trong hoạt động khoa học, văn hóa, doanh nhân trong và ngoài nước. Trong đời sống thường nhật, người dân nhiều địa phương tham gia các hoạt động xã hội, sản xuất, kinh doanh, dịch vụ trên địa bàn Hà Nộicũng rất đa dạng, càng khiến Thủ đô luôn tấp nập. 

Một hình ảnh của Thủ đô Hà Nội ngàn năm văn hiến và anh hùng, linh thiêng và hào hoa, thành phố “Vì hòa bình”, an ninh an toàn, thực sự là niềm tự hào của đất nước đang bừng lên khí thế thi đua lao động, sản xuất, học tập… Với nét đẹp, văn hóa ứng xử của người Thủ đô “chẳng thơm cũng thể hoa nhài, dẫu không thanh lịch cũng người Tràng An” đã để lại ấn tượng tốt đẹp, khó quên trong lòng du khách và bạn bè quốc tế.

Dù vậy, với sự giao thoa văn hóa, nhập cư, hội nhập thị trường sức lao động…bên cạnh những mặt tích cựccũng gây ra nhiều áp lực cho thủ đô về hạ tầng đô thị, hạ tầng xã hội, an ninh trật tự, môi trường, an sinh…

Hằng ngày, ở những nơi công cộng, không ít những hành vi phản cảm, cách hành xử không đúng,gây ra những phản ứng tiêu cực, làm cho cộng đồng xã hội bức xúc, khó chịu vẫn diễn ra như: đổ rác, phế thải không đúng quy định về địa điểm và thời gian; viết vẽ, quảng cáo, rao vặt nhếch nhác;bán hàng rong; để xe trên vỉa hè không đúng quy định; trang phục không chuẩn mực, phản cảm ở một số không gian như trong đền chùa hay đi ngoài đường; điều khiển phương tiện giao thông phóng nhanh, vượt ẩu, lạng lách, vi phạm nồng độ cồn khi tham gia giao thông; bẻ cành, hái hoa, câu cá trong công viên, vườn hoa; gây ồn ào, huyên náo trong khu dân cư; làm ngơ trước những cái xấu, cái ác, tội phạm và tệ nạn xã hội... vẫn đang tồn tại.

Để từng bước định hướng, chấn chỉnh, loại bỏ những hành vi tiêu cực, phản cảm nơi công cộng, ngày 10-3-2017, UBND thành phố Hà Nội đã ban hành Quy tắc ứng xử nơi công cộng với 4 chương và 14 điều, hướng dẫn cụ thể về những điều nên làm và không nên làm đối với công dân với mục đích xây dựng ý thức, nét đẹp văn hóa cho công dân để từ đó từng bước xây dựng, hình thành những chuẩn mực văn hóa, xây dựng người Hà Nội thanh lịch, văn minh, thủ đô hiện đại, phát triển.

Tổ chức, cá nhân vi phạm các quy định tại Quy tắc ứng xử này, tùy mức độ sẽ bị nhắc nhở, phê bình, công khai trên phương tiện thông tin đại chúng. Trường hợpvi phạm pháp luật sẽ bị xem xét, xử lý theo luật định.Quy tắc ứng xử quy định rõ những điều công dân nên làm và không nên làm tại những nơi công cộng như ở vỉa hè, lòng đường, vườn hoa, quảng trường, công viên, cơ sở tín ngưỡng tôn giáo, thư viện, bảo tàng, các trung tâm thương mại, nhà ga, khu vui chơi giải trí, điểm tham quan du lịch, bến tàu, bến xe… Mỗi điều trong Quy tắc ứng xử đều là những hướng dẫn cụ thể cho người dân các cách ứng xử chuẩn mực, văn minh, thể hiện nét đẹp văn hóa của mỗi người để từ đó nhân rộng cho toàn xã hội như: Tuân thủ, chấp hành các quy định của pháp luật; nội quy, quy tắc nơi công cộng; tôn trọng không gian chung của cộng đồng; ứng xử lịch thiệp, thân thiện, nhã nhặn, đúng mực; trang phục lịch sự, phù hợp hoàn cảnh, chuẩn mực xã hội; quan tâm, nhường nhịn, giúp đỡ người khuyết tật, người già, phụ nữ có thai, trẻ em; đấu tranh bảo vệ lẽ phải, người yếu thế, phê phán hành vi sai trái; tôn trọng, bảo vệ cảnh quan môi trường…

Việc UBND Thành phố ban hành Quy tắc ứng xử nơi công cộng là việc làm cần thiết. Thời gian qua, nhiều cơ quan, tổ chức, đơn vị từ Thành phố đến cơ sở, địa bàn dân cư đã tích cực hưởng ứng với nhiều hình thức tuyên truyền, vận độngthực hiện Quy tắc như cổ động trực quan, hội nghị, hội thi... Mong sao, mỗi chúng ta hãy đề cao ý thức xây dựng, chung tay loại bỏ hành vi xấu, xây dựng những hình ảnh đẹpnơi công cộngđể tiếp tục xây dựng, hình thành những chuẩn mực văn hóa, xây dựng người Hà Nội thanh lịch, văn minh góp phần làm cho Thủ đô ngày càng sáng, xanh, sạch đẹp, hiện đại, phát triển xứng tầm.

^(1):Luật Thủ đô

Minh Hùng