Hướng tới Thủ đô xanh, phát triển bền vững

Đến năm 2030, Hà Nội phấn đấu nâng cao năng lực quản trị môi trường, ứng phó với biến đổi khí hậu, phòng, chống thiên tai, ứng phó sự cố, tìm kiếm cứu nạn, cứu hộ; bảo vệ tính mạng, sức khỏe, tài sản, sinh kế của Nhân dân và bảo đảm an toàn các công trình, cơ sở hạ tầng thiết yếu.

Thành phố tập trung xử lý, phục hồi các khu vực ô nhiễm, cải thiện chất lượng môi trường sống, ngăn chặn xu hướng suy giảm đa dạng sinh học; kiểm soát chặt chẽ các nguồn thải lớn, nhất là ô nhiễm không khí. Đồng thời, thúc đẩy chuyển đổi xanh, kinh tế tuần hoàn, kinh tế các-bon thấp gắn với đổi mới mô hình và nâng cao chất lượng tăng trưởng, bảo đảm an ninh và phát triển bền vững.

Tầm nhìn đến năm 2045, Hà Nội hướng tới môi trường sống trong lành, hài hòa với thiên nhiên; hệ thống quản trị môi trường hiện đại, dữ liệu thống nhất, liên thông; đô thị có khả năng chống chịu cao với biến đổi khí hậu. Kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn và kinh tế các-bon thấp trở thành phương thức phát triển quan trọng, góp phần thực hiện mục tiêu phát thải ròng bằng “0” của Việt Nam vào năm 2050.

Để hiện thực hóa các mục tiêu, Thành phố chú trọng tuyên truyền, giáo dục, tạo sự thống nhất trong nhận thức và hành động của cả hệ thống chính trị, cộng đồng doanh nghiệp và Nhân dân; đổi mới phương thức truyền thông theo hướng thay đổi hành vi, hình thành văn hóa môi trường, lối sống xanh và tiêu dùng bền vững. Việc tuyên truyền được gắn với phong trào thi đua “Toàn dân chung tay bảo vệ môi trường, vì một Việt Nam xanh - sạch - đẹp”, đồng thời nghiên cứu nhân rộng các mô hình cơ quan, trường học, doanh nghiệp, nơi làm việc và tổ dân phố xanh - sạch - đẹp.

Đổi mới quản trị, đầu tư đồng bộ hạ tầng môi trường

Kế hoạch xác định yêu cầu chuyển từ “ứng phó thụ động” sang “chủ động phòng ngừa”, từ “quản lý hành chính” sang “quản trị hiện đại” dựa trên dữ liệu, đánh giá rủi ro và sức chịu tải môi trường. Công tác quản trị được triển khai theo hướng tổng hợp, liên ngành, liên vùng, liên địa phương; kết hợp tiền kiểm có trọng tâm với tăng cường hậu kiểm, nâng cao mức độ tuân thủ và tăng cường đối thoại, đồng hành cùng doanh nghiệp.

Thành phố chú trọng hoàn thiện cơ chế phối hợp với các bộ, ngành trong quá trình xây dựng, hoàn thiện thể chế, chính sách, chiến lược, quy hoạch, tiêu chuẩn và định mức kinh tế - kỹ thuật chuyên ngành. Đồng thời, tăng cường kỷ luật, kỷ cương hành chính, trách nhiệm công vụ và trách nhiệm giải trình, thực hiện nghiêm phương châm “rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ tiến độ, rõ sản phẩm, rõ thẩm quyền”.

Một trong những nhiệm vụ trọng tâm là đầu tư hạ tầng thoát nước, chống ngập, thu gom và xử lý nước thải; hạ tầng thu gom, trung chuyển, tái chế, xử lý chất thải; mạng lưới quan trắc, dữ liệu, dự báo và cảnh báo về môi trường, khí hậu, thiên tai. Thành phố nghiên cứu đa dạng hóa nguồn lực cho chuyển đổi xanh, phát triển các công cụ tài chính xanh, trái phiếu xanh đô thị, tín dụng xanh và cơ chế huy động vốn theo kết quả đầu ra; chuẩn bị điều kiện kết nối, khai thác thị trường các-bon và nguồn thu từ tín chỉ các-bon theo quy định, ưu tiên tái đầu tư cho hạ tầng môi trường, giao thông xanh, năng lượng sạch và các dự án giảm phát thải.

Cùng với đó, Hà Nội triển khai đồng bộ các giải pháp bảo vệ môi trường không khí, đất, nước mặt, nước ngầm; xử lý nước thải, cải thiện vệ sinh môi trường và cảnh quan. Công tác quy hoạch không gian, phát triển làng nghề, phân vùng môi trường gắn với khắc phục ô nhiễm, cải tạo, phục hồi môi trường và hỗ trợ chuyển đổi ngành nghề, việc làm tại các làng nghề không còn phù hợp hoặc đã mai một, đồng thời bảo tồn các giá trị liên quan.

Thành phố tăng cường quản lý rừng, khu bảo tồn, hành lang sinh thái, đất ngập nước, sông, hồ; bảo tồn các loài nguy cấp, quý, hiếm và nguồn gen; hiện đại hóa công tác quản lý, khai thác, sử dụng tiết kiệm, hiệu quả tài nguyên đất, nước, khoáng sản gắn với chuyển đổi số.

Thúc đẩy chuyển đổi xanh, phát triển kinh tế tuần hoàn dựa trên dữ liệu

Kế hoạch chú trọng phát huy vai trò tiên phong của doanh nghiệp nhà nước thuộc phạm vi Thành phố quản lý trong chuyển đổi xanh. Theo đó, đặt mục tiêu 100% doanh nghiệp 100% vốn nhà nước áp dụng quản trị doanh nghiệp hiện đại trên nền tảng số và có kế hoạch giảm phát thải khí nhà kính; phấn đấu tối thiểu 70% doanh nghiệp do Nhà nước nắm giữ cổ phần hoặc vốn chi phối có kế hoạch chuyển đổi năng lượng xanh.

Thành phố định hướng tái cơ cấu công nghiệp theo hướng tăng tỷ trọng công nghệ cao, công nghệ số, công nghệ xanh; phát triển công nghiệp vật liệu mới, công nghiệp tái chế, thiết bị tiết kiệm năng lượng, thúc đẩy sử dụng vật liệu xanh, vật liệu tái chế, vật liệu thân thiện với môi trường và các giải pháp xây dựng xanh. Đối với 2-3 khu công nghiệp thí điểm chuyển đổi, Thành phố xây dựng hệ thống chỉ số đo lường hiệu suất, tập trung vào giá trị tạo ra trên một đơn vị diện tích, mức phát thải, năng suất lao động, chuyển đổi số, hiệu suất năng lượng, tái sử dụng nước và tái chế chất thải.

Kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn được xác định là cấu phần quan trọng của mô hình tăng trưởng Thủ đô. Thành phố khuyến khích doanh nghiệp áp dụng mô hình 3R (giảm thiểu, tái sử dụng, tái chế), hệ thống quản lý môi trường, quản lý năng lượng và các tiêu chuẩn phù hợp; phát triển các mô hình gắn với 9 cực, 9 trung tâm và 9 trục động lực phát triển theo Quy hoạch tổng thể Thủ đô. Ưu tiên các mô hình giảm phát sinh chất thải, giảm phát thải khí nhà kính, tăng tái sử dụng, tái chế, tạo việc làm xanh và phát triển thị trường sản phẩm, dịch vụ xanh.

Trong lĩnh vực nông nghiệp, Thành phố thúc đẩy kinh tế tuần hoàn gắn với công nghệ số, công nghệ cao, chuỗi giá trị và dịch vụ hóa nông nghiệp; khuyến khích nông nghiệp đô thị, trang trại trải nghiệm, nông nghiệp giáo dục và du lịch nông nghiệp phù hợp với sức chịu tải môi trường. Các mô hình du lịch cộng đồng, du lịch nông nghiệp, du lịch sinh thái xanh được phát triển gắn với chuỗi liên kết sản xuất nông nghiệp - làng nghề - dịch vụ du lịch, hướng tới nguyên tắc “Không rác thải - Không phát thải - Tái sử dụng” và hình thành các tuyến du lịch xanh kết nối di tích, làng nghề, vùng nông nghiệp ven đô, điểm sinh thái.

Đồng thời, Thành phố chuẩn bị hạ tầng dữ liệu, kiểm kê và nâng cao năng lực đo đạc, báo cáo, thẩm định; xây dựng danh mục cơ sở, dự án tiềm năng tạo tín chỉ các-bon, tăng cường quản lý hoạt động trao đổi tín chỉ các-bon theo quy định. Dữ liệu chuyên ngành được chuẩn hóa theo hướng có mã định danh, cấu trúc dữ liệu, siêu dữ liệu, giao diện kết nối và cơ chế cập nhật, chia sẻ, phân quyền, bảo đảm an toàn thông tin. Việc liên thông dữ liệu môi trường với dữ liệu quy hoạch, hạ tầng kỹ thuật, thoát nước, giao thông, năng lượng và dữ liệu đô thị sẽ phục vụ công tác quản trị theo vòng đời, góp phần nâng cao hiệu quả bảo vệ môi trường và chủ động thích ứng với biến đổi khí hậu.

Nguyễn Như Quyền