Theo Kế hoạch, Hà Nội phấn đấu trở thành trung tâm khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo hàng đầu cả nước, tiến tới nhóm dẫn đầu khu vực Đông Nam Á trên nền tảng thể chế vượt trội, hạ tầng đồng bộ và nguồn nhân lực chất lượng cao. Thành phố định hướng phát triển hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo mở, hội nhập; hình thành chuỗi năng lực “nghiên cứu - làm chủ - chuyển giao - thương mại hóa” đối với các công nghệ chiến lược; phát triển đội ngũ doanh nghiệp công nghệ có năng lực vươn tầm toàn cầu, góp phần nâng cao năng lực tự chủ công nghệ quốc gia và dẫn dắt Vùng Thủ đô.

Một trong những mục tiêu quan trọng được xác định là đóng góp của năng suất nhân tố tổng hợp (TFP) vào tăng trưởng kinh tế đạt trên 57%; tỷ trọng xuất khẩu sản phẩm công nghệ cao trong tổng giá trị hàng hóa xuất khẩu đạt tối thiểu 50%. Tổng đầu tư xã hội cho nghiên cứu và phát triển (R&D) đạt tối thiểu 2% GRDP, trong đó nguồn ngoài ngân sách nhà nước chiếm trên 60%. Riêng năm 2026, Thành phố thực hiện bố trí 4% tổng chi cân đối ngân sách địa phương theo Nghị quyết của HĐND Thành phố; các năm tiếp theo tiếp tục ưu tiên nguồn lực cho lĩnh vực này.

Về nguồn nhân lực và tổ chức khoa học và công nghệ, Thành phố đặt mục tiêu nhân lực nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ quy đổi toàn thời gian đạt 14 người trên một vạn dân; tỷ lệ lực lượng lao động trí thức trong các ngành công nghiệp công nghệ cao, công nghiệp chiến lược đạt tối thiểu 25%. Thành phố phấn đấu thu hút trên 200 chuyên gia, nhà khoa học là trí thức người Việt Nam ở nước ngoài tiêu biểu tham gia hợp tác nghiên cứu, đào tạo, chuyển giao công nghệ cho Thủ đô; có 8-10 tổ chức khoa học và công nghệ được xếp hạng khu vực và thế giới; phát triển từ 3-5 tổ chức nghiên cứu và phát triển công lập thuộc Thành phố thành tổ chức xuất sắc.

Cùng với đó, số lượng công bố khoa học quốc tế tăng bình quân 10%/năm; số lượng đơn đăng ký sáng chế và văn bằng bảo hộ sáng chế của các tổ chức, cá nhân tăng bình quân 16-18%/năm. Tỷ lệ sáng chế được khai thác thương mại đạt 8-10% số văn bằng bảo hộ được cấp.

Trong phát triển hệ sinh thái và doanh nghiệp đổi mới sáng tạo, Hà Nội phấn đấu đứng đầu cả nước về chỉ số đổi mới sáng tạo cấp địa phương (PII); hình thành 10 trung tâm đổi mới sáng tạo trên địa bàn; đưa chỉ số hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo vào nhóm dẫn đầu cả nước. Thành phố hướng tới hình thành 1-2 doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo được định giá từ 1 tỷ USD trở lên; tuyên truyền, phổ biến pháp luật cho 100% doanh nghiệp khoa học và công nghệ, doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo; duy trì trình độ, năng lực công nghệ và đổi mới sáng tạo của doanh nghiệp trên địa bàn ở nhóm đứng đầu cả nước.

Kế hoạch đặt mục tiêu tỷ lệ doanh nghiệp có hoạt động đổi mới sáng tạo đạt trên 50%; hình thành từ 3-5 doanh nghiệp công nghệ quy mô khu vực trong các lĩnh vực công nghệ chiến lược.

Thành phố ưu tiên phát triển các công nghệ số, trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, bản sao số, điện toán đám mây, Internet vạn vật (IoT), chuỗi khối, 5G/6G, robot, bán dẫn, an ninh mạng, sinh học - y sinh và công nghệ đường sắt đô thị. Tỷ lệ kết quả nghiên cứu từ viện, trường được chuyển giao thành công cho doanh nghiệp và thương mại hóa đạt tối thiểu 30%; phấn đấu thuộc nhóm 5 tỉnh, thành phố dẫn đầu cả nước về nghiên cứu, phát triển trí tuệ nhân tạo (AI); bảo đảm 100% sản phẩm công nghệ chiến lược được định hướng rõ việc áp dụng tiêu chuẩn quốc gia, quốc tế hoặc nước ngoài.

Để hiện thực hóa các mục tiêu trên, Thành phố xác định hoàn thiện cơ chế, chính sách phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo là nhiệm vụ trọng tâm. Phương thức quản lý được chuyển từ quản lý theo từng đề tài đơn lẻ sang quản trị theo chương trình, sản phẩm và kết quả, dựa trên hệ thống chỉ tiêu đo lường hiệu suất (OKR/KPI).

Thành phố sẽ xây dựng và triển khai cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (Sandbox) đối với các công nghệ, sản phẩm và mô hình kinh doanh mới theo quy định của Luật Thủ đô và pháp luật có liên quan, ưu tiên các lĩnh vực như trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, blockchain, robot, tài sản số, thiết bị bay không người lái (drone), công nghệ tài chính (fintech), xe tự hành, drone ứng dụng trong nông - lâm nghiệp, công nghệ y - sinh và vật liệu mới. Đối với thử nghiệm ứng dụng blockchain trong quản lý hồ sơ đất đai, xác định đây là thử nghiệm giải pháp kỹ thuật hỗ trợ lưu vết, đối chiếu và kiểm chứng dữ liệu. Thành phố đồng thời nghiên cứu, xây dựng cơ chế ưu tiên mua sắm công, đặt hàng công đối với các sản phẩm công nghệ “Make in Hanoi”/“Make in Viet Nam”.

Kế hoạch xác định tạo đột phá trong hợp tác đầu tư để hình thành một số trung tâm nghiên cứu, phòng thí nghiệm trọng điểm của Thủ đô; ưu tiên đầu tư hạ tầng cho các lĩnh vực công nghệ chiến lược. Thành phố phối hợp với các Bộ, ngành Trung ương xây dựng hệ thống trung tâm dữ liệu trí tuệ nhân tạo, Trung tâm tính toán thông minh phục vụ nghiên cứu, mô phỏng và huấn luyện mô hình AI.

Cùng với đó, tổ chức quản lý, vận hành và khai thác tối đa tiềm lực của Khu Công nghệ cao Hòa Lạc với vai trò là trung tâm thử nghiệm cơ chế, chính sách khoa học, công nghệ của Thủ đô và cả nước; đẩy nhanh tiến độ Khu Công nghệ cao sinh học Hà Nội; đưa vào hoạt động Khu Công viên công nghệ phần mềm Hà Nội; xây dựng một số công viên chuyên đề công nghệ số. Thành phố đầu tư, hoàn thiện hạ tầng, thu hút đầu tư vào Khu Công nghệ cao sinh học Hà Nội và các khu công nghiệp như Sóc Sơn, Đông Anh, Phù Đổng, Phú Hà...; khuyến khích hình thành các cụm liên kết trí tuệ nhân tạo, phát triển các mô hình “không gian sáng tạo cộng đồng” tại cơ sở.

Về nhân lực, Thành phố tập trung thu hút chuyên gia, nhà khoa học, người có tài năng đặc biệt, tổng công trình sư, kiến trúc sư trưởng, chuyên gia công nghệ chiến lược, trí thức người Việt Nam ở nước ngoài và chuyên gia quốc tế tham gia các chương trình, nhiệm vụ trọng điểm của Thủ đô. Thành phố chủ động tham gia Đề án đào tạo nhân lực công nghệ cao trong các lĩnh vực AI, blockchain, IoT, bán dẫn...; xây dựng chính sách hỗ trợ nghiên cứu sinh đi học tập tại các cơ sở đào tạo trong nước.

Cùng với phát triển công nghệ, Thành phố tập trung nghiên cứu các mô hình quản trị đô thị hiện đại; nghiên cứu, đề xuất các giải pháp phát triển công nghiệp văn hóa, bảo tồn và phát huy các giá trị văn hiến ngàn năm của Thủ đô trong kỷ nguyên số. Đồng thời, khuyến khích, hỗ trợ và nhân rộng các mô hình, sáng kiến đổi mới sáng tạo nhằm giải quyết những thách thức xã hội như già hóa dân số, y tế cộng đồng, giáo dục, giảm nghèo bền vững và bảo vệ môi trường.

Hà Nội cũng định hướng phát triển hệ sinh thái đổi mới sáng tạo toàn diện theo mô hình “5 nhà” gồm Nhà nước - Nhà khoa học - Nhà doanh nghiệp - Nhà đầu tư - Nhà băng trong phát triển các sản phẩm công nghệ chiến lược; hỗ trợ đưa các sản phẩm OCOP lên các sàn thương mại điện tử, qua đó nâng cao năng lực đổi mới sáng tạo và tạo sinh kế bền vững.

Thành phố xúc tiến, thu hút các tập đoàn công nghệ đa quốc gia (FDI) thành lập trung tâm R&D tại Hà Nội; mở rộng hợp tác chiến lược trong các lĩnh vực trí tuệ nhân tạo, lượng tử, bán dẫn, sinh học; hỗ trợ doanh nghiệp tìm kiếm đối tác, kết nối chuỗi cung ứng và bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ ở nước ngoài.

Cùng với các giải pháp về thể chế, hạ tầng, nhân lực và hợp tác, Thành phố chú trọng đẩy mạnh truyền thông, nâng cao nhận thức về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo; tăng cường, đa dạng hóa các nền tảng truyền thông, đặc biệt là nền tảng số. Các nội dung truyền thông, mô hình điểm và sáng kiến tiêu biểu được chú trọng lồng ghép, lan tỏa thông qua hệ thống thiết chế văn hóa cơ sở và các sự kiện văn hóa, nghệ thuật.

Thành phố xây dựng và phổ biến bộ học liệu số hướng dẫn thủ tục hành chính, phổ cập kiến thức khoa học, công nghệ theo tiêu chí “dễ hiểu, dễ nhớ, dễ làm”, dành riêng cho vùng đồng bào dân tộc thiểu số và các tổ chức tôn giáo. Qua đó, từng bước đưa khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo trở thành động lực quan trọng trong phát triển kinh tế - xã hội, nâng cao chất lượng cuộc sống và xây dựng Thủ đô phát triển nhanh, bền vững.

Nguyễn Như Quyền