Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch UBND Thành phố Nguyễn Đức Chung phát biểu tại buổi giám sát làm việc của Đoàn giám sát Quốc hội

Cùng tham gia đoàn giám sát có Ủy viên Trung ương Đảng, Ủy viên Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Trưởng ban Dân nguyện thuộc Ủy ban Thường vụ Quốc hội Nguyễn Thanh Hải; Ủy viên Trung ương Đảng, Chủ tịch Hội Liên hiệp phụ nữ Việt Nam Nguyễn Thị Thu Hà; đại diện lãnh đạo các cơ quan của Quốc hội, các bộ, ngành Trung ương.

Về phía thành phố Hà Nội tiếp và làm việc với đoàn có Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch UBND Thành phố Nguyễn Đức Chung; Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy, Phó Chủ tịch Thường trực HĐND Thành phố Nguyễn Ngọc Tuấn; Phó Chủ tịch UBND Thành phố Ngô Văn Quý.

Kiến nghị điều chỉnh chế tài xử phạt với hành vi xâm hại trẻ em

Báo cáo tại Hội nghị, Phó Chủ tịch UBND Thành phố Ngô Văn Quý cho biết: Tính đến ngày 30/6/2019, Thành phố có 1.852.454 trẻ em, chiếm 24,9% dân số, với 54.545 trẻ em có nguy cơ rơi vào hoàn cảnh đặc biệt trong đó số trẻ em sống trong gia đình có vấn đề xã hội (cha mẹ ly hôn, bạo lực gia đình, có người nhiễm HIV/AIDS) là 2.154 trẻ em.

Tính từ ngày 01/01/2015 đến tháng 6/2019, trên địa bàn Thành phố có 322 trẻ em bị xâm hại (bạo lực, xâm hại tình dục, mua bán, bị bỏ rơi…). Từ số liệu trên có thể thấy, tình hình xâm hại trẻ em trên địa bàn Thành phố diễn biến hết sức phức tạp (độ tuổi trẻ bị xâm hại, đối tượng xâm hại trẻ, tính chất mức độ nghiêm trọng của các vụ xâm hại). Mặc dù phương thức thủ đoạn của đối tượng không mới nhưng do nhận thức, đặc điểm tâm lý nên trẻ em vẫn là nhóm tuổi dễ bị xâm hại và có những trường hợp bị xâm hại cũng chưa được phát hiện kịp thời.

Qua tổng hợp các vụ việc xâm hại trẻ em thời gian qua trên địa bàn Thành phố cho thấy: Địa bàn xảy ra các hành vi xâm hại thường là tại cộng đồng, nhà trường và trong chính gia đình của trẻ. Các đối tượng đã sử dụng nhiều phương thức, thủ đoạn khác nhau để đạt được mục đích của mình. Đa phần đối tượng xâm hại trẻ em là người có mối quan hệ thân quen với trẻ em.

Thủ đoạn của đối tượng là lợi dụng lòng tin của trẻ em, lợi dụng sự hồn nhiên, trong sáng, không cảnh giác của trẻ và cha mẹ trẻ để thực hiện các hành vi xâm hại. Trẻ em trong các gia đình thiếu vắng sự quan tâm chu đáo của cha mẹ, trẻ em thiếu kỹ năng sống nói chung và kỹ năng tự bảo vệ nói riêng là các trẻ em mà đối tượng xâm hại trẻ hướng đến.

Tuy nhiên, tình hình xâm hại trẻ em chưa có chiều hướng giảm. Kết quả giải quyết vụ việc xâm hại trẻ em và can thiệp, hỗ trợ trẻ có lúc, có nơi còn chưa đảm bảo, kịp thời và hiệu quả.

Nguyên nhân của tình hình xâm hại trẻ em còn phức tạp là do Hà Nội là đô thị lớn, dân cư đông đúc, tỷ lệ dân nhập cư tăng nhanh, trong đó có nhiều đối tượng hình sự và thành phần dân cư phức tạp. Bên cạnh đó, tác động tiêu cực của cơ chế thị trường cũng tiềm ẩn nhiều nguy cơ dẫn đến các trường hợp trẻ em bị xâm hại (do ảnh hưởng của văn hóa phẩm kích động, bạo lực; phim, ảnh khiêu dâm, kích dục trên Internet...).

Đáng lưu ý, do nhận thức về xâm hại trẻ em và hậu quả, tác hại của nó đối với sự phát triển của trẻ em và kiến thức, kỹ năng phòng, chống xâm hại trẻ em của người dân, cha mẹ trẻ và chính bản thân trẻ em còn chưa đầy đủ. Đội ngũ cán bộ làm công tác Bảo vệ chăm sóc trẻ em các cấp nhất là cấp cơ sở còn thiếu về số lượng, năng lực, kinh nghiệm công tác bất cập với yêu cầu thực tiễn. Ngoài ra, hệ thống dịch vụ bảo vệ trẻ em còn thiếu về số lượng và chất lượng chưa đáp ứng được yêu cầu thực tiễn đặt ra.

Trong thời gian qua, UBND thành phố Hà Nội đã chủ động, kịp thời ban hành nhiều văn bản chỉ đạo các cấp, các ngành thực hiện chính sách, pháp luật về công tác trẻ em trong đó có 15 văn bản chỉ đạo, liên quan trực tiếp đến công tác phòng, chống xâm hại trẻ em.

Đặc biệt, UBND Thành phố yêu cầu UBND các địa phương xảy ra các vụ bạo lực, xâm hại trẻ em nghiêm trọng trên địa bàn có trách nhiệm báo cáo ngay sau khi vụ việc xảy ra bằng điện thoại, email và báo cáo bằng văn bản về kết quả giải quyết vụ việc chậm nhất sau 3 ngày vụ việc được phát hiện.

Bên cạnh đó, UBND Thành phố ban hành nhiều văn bản chỉ đạo các sở, ban, ngành, đoàn thể Thành phố và UBND các quận, huyện, thị xã trong việc triển khai thực hiện đồng bộ “Ngôi nhà an toàn”, “Cộng đồng an toàn”, “Trường học an toàn” và xây dựng xã, phường phù hợp với trẻ em.

Tại buổi làm việc, thành phố Hà Nội đã đưa ra kiến nghị với Quốc hội nghiên cứu xem xét, điều chỉnh chế tài xử phạt với một số tội danh quy định trong Bộ luật Hình sự 2015, sửa đổi năm 2017 nhằm đảm bảo tính răn đe đối với các hành vi xâm hại, bạo lực trẻ em, đặc biệt là xâm hại tình dục trẻ em.

Đề nghị Chính phủ xem xét ban hành Chương trình mục tiêu Quốc gia về bảo vệ trẻ em để đảm bảo nguồn lực cơ bản ở các cấp nhất là cấp xã trong việc thực hiện chính sách pháp luật đối với trẻ em....

Thành phố cũng kiến nghị, Bộ Công an, Viện Kiểm sát nhân dân tối cao, Tòa án nhân dân tối cao cụ thể hóa các quy định trong Luật bằng việc xây dựng các văn bản hướng dẫn và quan tâm chỉ đạo, tổ chức tập huấn cho đội ngũ cán bộ của ngành không chỉ nghiệp vụ mà các vấn đề có liên quan đến kỹ năng, phương pháp tiếp cận, điều tra, xét xử thân thiện với trẻ em để đảm bảo các quyền của trẻ em theo luật định.

Chăm sóc và bảo vệ trẻ em là nhiệm vụ trọng tâm của Thành phố

Sau khi nghe trao đổi của các thành viên Đoàn giám sát, Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Nguyễn Đức Chung đã trực tiếp trả lời một số nội dung. Theo đó, những năm gần đây, công tác bảo vệ trẻ em được báo chí, truyền thông chú ý và thông tin công khai. Mặc dù vẫn còn tỷ lệ nhỏ chưa được biết đến do tâm lý gia đình e ngại không cung cấp thông tin, song, nhìn chung các vụ việc liên quan đến trẻ em được thông tin rất kịp thời.

“Chăm sóc và bảo vệ trẻ em là nhiệm vụ trọng tâm của Thành phố. Chính sách về trẻ em luôn được lồng ghép với các chính sách đảm bảo an sinh xã hội. Ngoài ra, công tác phòng, chống xâm hại trẻ em hằng năm đều nằm trong các nghị quyết chung, được báo cáo thường xuyên trong các kỳ họp HĐND cuối năm. Thời gian tới, Thành phố sẽ xây dựng báo cáo sơ kết, tổng kết và nghiên cứu nâng cấp lên thành nghị quyết riêng của HĐND về công tác chăm sóc và bảo vệ trẻ em” - Chủ tịch UBND Thành phố Nguyễn Đức Chung khẳng định.

Để xây dựng môi trường sống an toàn, lành mạnh nhằm phòng, chống xâm hại trẻ em, Chủ tịch UBND Thành phố Nguyễn Đức Chung cho biết, mặc dù khu vực nội thành còn khó khăn về quỹ đất, tuy nhiên, những năm vừa qua, Thành phố đã thu hồi một số trụ sở của các sở, ban, ngành dành quỹ đất xây dựng trường học. Thành phố phấn đấu đến cuối năm 2020, cơ bản giải quyết tình trạng thiếu trường, lớp.

Cùng với việc tập trung đầu tư đất xây dựng trường học, các thiết chế văn hóa dành cho trẻ em cũng luôn được chú trọng. Thành phố đã yêu cầu tất cả các nhà cao tầng đều phải đầu tư thiết chế văn hóa cho trẻ; lắp trang thiết bị vui chơi trẻ em tại các khu tập thể, chung cư; khuyến khích đầu tư xã hội hóa các khu vui chơi trẻ em; mỗi điểm trường đều phải có thiết chế văn hóa cho học sinh.

Phó Chủ tịch Quốc hội Uông Chu Lưu phát biểu tại buổi giám sát

Qua giám sát, Phó Chủ tịch Quốc hội Uông Chu Lưu đánh giá, các vụ việc xâm hại trẻ em xảy ra trong thời gian qua là tình hình chung, không phải chỉ riêng tại Hà Nội. Qua báo cáo của các tỉnh, thành phố, tình hình xâm hại trẻ em diễn ra các nơi có xu hướng ngày càng gia tăng, diễn biến phức tạp, gây ra hậu quả nghiêm trọng, lâu dài.

“Thời gian qua, Hà Nội đã ban hành nhiều văn bản, kế hoạch, công văn chỉ đạo về công tác phòng chống, xâm hại trẻ em. Qua đợt giám sát, Đoàn sẽ có kết luận, nếu cần cũng nên có Nghị quyết chuyên đề về phòng, chống xâm hại trẻ em, hoặc Nghị quyết về bảo vệ trẻ em; từ đó có chỉ đạo, ưu tiên đặc biệt hơn trong công tác bảo vệ trẻ em” - Phó Chủ tịch Quốc hội Uông Chu Lưu đề nghị.

D.Tùng - Dương Nguyên