Thông tin về cơ sở cần thiết và những nội dung chính của Dự thảo Nghị quyết, Bộ trưởng Bộ Tài chính Đinh Tiến Dũng cho biết: Chính phủ đề xuất cho thành phố Hà Nội được thực hiện thí điểm: Thu phí chưa được quy định trong Danh mục phí, lệ phí; tăng mức hoặc tỷ lệ thu phí không quá 1,5 lần đã được cấp có thẩm quyền quyết định đối với các loại phí (không kể các loại phí thuộc nguồn thu của ngân sách sách Trung ương hưởng 100%) được quy định trong Danh mục phí ban hành kèm theo Luật Phí và lệ phí. Các khoản thu tăng thêm ngân sách Thành phố được hưởng 100% và không dùng để xác định tỷ lệ phần trăm đối với các khoản thu phân chia giữa ngân sách Trung ương và ngân sách Thành phố.

Thành phố Hà Nội được hưởng 50% khoản thu tiền sử dụng đất khi bán tài sản công gắn liền trên đất (sau khi đã trừ chi phí liên quan đến việc bán tài sản trên đất, chuyển nhượng quyền sử dụng đất; kinh phí di dời, xây dựng cơ sở vật chất tại địa điểm mới) do các cơ quan, tổ chức, đơn vị thuộc Trung ương quản lý trên địa bàn (trừ các cơ quan, đơn vị thuộc lĩnh vực quốc phòng, an ninh).

Trong các cơ chế, chính sách tài chính, ngân sách đặc thù, Chính phủ cũng đề xuất cho Hà Nội được hưởng toàn bộ số thu từ sắp xếp, cổ phần hóa doanh nghiệp Nhà nước, thoái vốn Nhà nước đầu tư tại các doanh nghiệp do UBND Thành phố làm đại diện chủ sở hữu vốn Nhà nước. Sử dụng nguồn thực hiện cải cách tiền lương còn dư của ngân sách cấp Thành phố; cho phép ngân sách cấp dưới sử dụng nguồn cải cách tiền lương còn dư để đầu tư cơ sở hạ tầng kinh tế - xã hội thuộc nhiệm vụ chi của ngân sách.

Đồng thời, thành phố Hà Nội được sử dụng ngân sách cấp Thành phố hỗ trợ các địa phương khác (trong nước), cho phép các quận sử dụng ngân sách của cấp quận để hỗ trợ các huyện khó khăn của Thành phố phòng, chống khắc phục hậu quả thiên tai, dịch bệnh, thực hiện các chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững, xây dựng nông thôn mới... Chính phủ cũng đề nghị quy định nâng mức trần nợ vay từ 70% lên 90% trên nguyên tắc Hà Nội phải đảm bảo khả năng trả nợ. Cho phép tạm ứng Quỹ dự trữ tài chính Thành phố để đầu tư hạ tầng và bảo đảm thu hồi trong thời hạn 36 tháng…

Các đề xuất này nhận ủng hộ của cơ quan thẩm tra là Ủy ban Tài chính - Ngân sách của Quốc hội. Theo Chủ nhiệm Ủy ban Tài chính - Ngân sách của Quốc hội Nguyễn Đức Hải, quá trình cổ phần hóa, thoái vốn của Hà Nội khỏi các tổ chức kinh tế đã diễn ra từ trước 2017 (thời điểm Luật Ngân sách Nhà nước có hiệu lực), nhiều khoản thu hiện vẫn do UBND Thành phố quản lý, cần tạo điều kiện cho Hà Nội sử dụng để tăng nguồn lực đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng quan trọng.

Không cần thiết áp mức trần thu phí

Các thành viên Ủy ban Thường vụ Quốc hội tán thành với việc cần thiết ban hành dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về thí điểm một số cơ chế, chính sách tài chính - ngân sách đặc thù đối với thành phố Hà Nội, nhằm tạo cơ chế, nguồn lực chủ động phát triển, đồng thời thực hiện tốt những nội dung quy định trong Luật Thủ đô. Ủng hộ đề xuất thí điểm thu phí, tuy nhiên Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế của Quốc hội Vũ Hồng Thanh đề nghị không cần quy định mức trần 1,5 lần. Thực tế thành phố Hồ Chí Minh được tạo cơ chế có thể quyết gấp 6 lần, nếu do đó nếu áp trần thì Hà Nội lại bị “trói” hơn thành phố Hồ Chí Minh.

Các ý kiến khác cũng thống nhất với quan điểm này, đồng thời nhấn mạnh mục đích cho Hà Nội cơ chế này không phải nhằm tăng thu ngân sách, mà để tăng cường quản lý Nhà nước, đảm bảo an ninh trật tự, ổn định xã hội. Do đó, đề nghị không nên khống chế mức trần 1,5 lần mà giao HĐND quyết định danh mục và mức thu, trừ lệ phí tòa án. Theo Phó Chủ tịch Quốc hội Uông Chu Lưu, Hà Nội có thể thu phí gấp 3 - 4 lần mức chung nhưng phải hợp lý và nhận được sự đồng thuận của xã hội.

Về việc Hà Nội được hưởng 50% khoản thu tiền sử dụng đất khi bán tài sản công gắn liền trên đất theo Luật Quản lý, sử dụng tài sản công, nhiều ý kiến trong Thường vụ Quốc hội băn khoăn bởi thực tế nhiều bộ, ngành sau khi xây trụ sở mới, không bàn giao trụ sở cũ cho thành phố Hà Nội. Do đó, Chính phủ cần có biện pháp xử lý, nếu không giao cơ chế, Hà Nội cũng chưa chắc thực hiện được chủ trương lớn của Quốc hội.

Ủy viên Bộ Chính trị, Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Kim Ngân phát biểu tại phiên họp

Theo Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Kim Ngân, thực tế nhiều đơn vị cứ nói cho đất xây trụ sở mới thì sẽ trả trụ sở cũ nhưng cuối cùng chưa đơn vị nào trả và tình trạng này không ít. Do đó, bây giờ giao cơ chế thì Hà Nội phải làm nghiêm.

Theo dự kiến, Dự thảo Nghị quyết sẽ trình Quốc hội xem xét, quyết định vào đợt 2 của Kỳ họp thứ 9 này và thông qua theo quy trình một kỳ họp.

Hà Nội đề xuất xây dựng 2 tuyến đường sắt đô thị từ nguồn vốn của Thành phố

Báo cáo làm rõ thêm tại phiên họp Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Nguyễn Đức Chung nhận định, việc tạo cơ chế đặc thù về tài chính sẽ tạo thêm nguồn thu cho thành phố Hà Nội có nguồn lực để triển khai các dự án lớn trong thời gian tới như làm đường sắt đô thị và xử lý môi trường (sông Đáy, sông Nhuệ). Chủ tịch UBND Thành phố cho biết, về nguồn cải cách tiền lương, tới năm 2019 Hà Nội còn khoảng 29.000 tỷ đồng, 2020 cũng gần 40.000 tỷ đồng nên Quỹ Dự trữ tài chính cải cách tiền lương của Hà Nội đảm bảo đủ phục vụ cải cách tiền lương năm 2021-2025.

 Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Nguyễn Đức Chung giải trình thêm tại phiên họp

Chủ tịch UBND Thành phố Hà Nội cũng thông tin, hiện nay nếu tính tổng tài sản cổ phần hóa các doanh nghiệp, Hà Nội còn khoảng 25.000 tỷ đồng theo giá trị vốn. Thời gian qua, Hà Nội cổ phần hóa và đã thu được 11.000 tỷ đồng. Số tiền này chưa nộp về Quỹ Tài chính của SCIC (nay là Ủy ban Quản lý vốn Nhà nước tại doanh nghiệp). Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội đề xuất cho phép Thành phố giữ lại số tiền này để xây dựng đường sắt đô thị các tuyến số 3 từ Ga Hà Nội đi Hoàng Mai (hơn 40.000 tỷ đồng); tuyến số 5 từ Văn Cao đi Hòa Lạc dài 37,5km (66.000 tỷ đồng). 

Dương Tùng