Tại đầu cầu Chính phủ, dự họp còn có các Ủy viên Bộ Chính trị: Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Trương Hòa Bình; Phó Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Phạm Bình Minh; Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Thủ tướng Chính phủ Vũ Đức Đam.

Tại điểm cầu Hà Nội, dự họp có các Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy Hà Nội: Trưởng ban Dân vận Thành uỷ - Phó Chủ tịch UBND Thành phố Nguyễn Doãn Toản, Phó Chủ tịch HĐND Thành phố Phùng Thị Hồng Hà; cùng lãnh đạo một số sở, ngành Thành phố...

Kết quả giải ngân có chuyển biến nhưng chưa đạt như mong muốn

Theo Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Nguyễn Chí Dũng, tính đến 31-10-2020, ước giải ngân vốn ODA đạt 18.089 tỷ đồng, bằng 30,15% so với kế hoạch được giao. Mức giải ngân này cao hơn so với cùng kỳ năm ngoái cả về giá trị (12.367 tỷ đồng) và tỷ lệ (27,09%). Điều này cho thấy tỷ lệ giải ngân so với kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao đã có sự chuyển biến tích cực trong thời gian gần đây.

Quang cảnh Hội nghị

Một số tỉnh đạt kết quả giải ngân cao là Tây Ninh, Bình Định, Cao Bằng, Hà Nam, Bắc Kạn… Trong khi đó, một số địa phương có kết quả giải ngân thấp như Hải Dương, Đồng Nai, Cần Thơ…

Theo Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư, kết quả giải ngân trên đã có chuyển biến nhưng chưa đạt như mong muốn, do một số nguyên nhân chủ quan và khách quan. Đó là ảnh hưởng của đại dịch Covid-19; vướng mắc trong việc thực hiện các văn bản quy phạm pháp luật mới ban hành hoặc các chủ trương, chính sách mới, buộc các dự án phải có những điều chỉnh, thay đổi như thay đổi thiết kế dự án, tổng mức và cơ cấu vốn đầu tư... làm ảnh hưởng đến tiến độ thực hiện dự án. Các bộ, cơ quan Trung ương và địa phương chưa ưu tiên bố trí đủ và kịp thời vốn đối ứng cho các dự án ODA dẫn đến công tác giải phóng mặt bằng không thực hiện được, một số gói thầu đã triển khai nhưng không có mặt bằng thi công công trình; thủ tục kiểm soát chi, giải ngân, rút vốn kéo dài…

Bộ trưởng Bộ Tài chính Đinh Tiến Dũng bổ sung một số nguyên nhân chủ quan khác như: Có dự án chưa được hoàn thành thủ tục đã được bố trí vốn nên không thể giải ngân; có dự án chưa thực hiện đầy đủ các quy định về thủ tục pháp lý (thiết kế, đấu thầu) dẫn đến lúng túng trong triển khai thực hiện...

Bộ trưởng Bộ Tư pháp Lê Thành Long cho rằng, nguyên nhân còn có thể do sự khác biệt và yêu cầu không phù hợp từ nhà cung cấp ODA, khiến đơn vị thực hiện gặp khó khăn.

Hà Nội phấn đấu giải ngân 100% vốn ODA

Báo cáo về tình hình thực hiện giải ngân vốn ODA trên địa bàn, Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Nguyễn Doãn Toản cho biết, ngay từ đầu năm, Thành phố đã tập trung giao vốn, thường xuyên đôn đốc các đơn vị, cơ quan, chủ đầu tư thực hiện đồng bộ nhiều giải pháp để giải ngân vốn ODA. Thành phố cũng đã sớm thành lập 6 tổ công tác để tăng cường rà soát, đôn đốc thực hiện giải ngân vốn.

Tính đến hết ngày 28-10-2020, giá trị thực hiện vốn ODA năm 2020 là 1.810 tỷ đồng, đạt 51,97% kế hoạch. Giá trị giải ngân vốn ODA là 1.439,7 tỷ đồng, đạt 41,34% kế hoạch; vốn đối ứng giải ngân 385,1 tỷ đồng, đạt 52,39% kế hoạch. Riêng giá trị giải ngân kế hoạch năm 2019 kéo dài (ODA cấp phát) là 489 tỷ đồng, đạt 48,37% kế hoạch.

Uỷ viên Ban Thường vụ Thành uỷ, Trưởng ban Dân vận Thành uỷ, Phó Chủ tịch UBND Thành phố Nguyễn Doãn Toản báo cáo Thủ tướng từ điểm cầu tại trụ sở UBND thành phố Hà Nội

Trong đó, với dự án Tuyến đường sắt đô thị số 2, đoạn Nam Thăng Long - Trần Hưng Đạo, gặp vướng mắc về thủ tục điều chỉnh tổng mức đầu tư dự án và liên quan đến quy hoạch ga ngầm C9 (sát hồ Hoàn Kiếm) nên không thi công được các gói thầu xây lắp…, UBND Thành phố kiến nghị Thủ tướng sớm quyết định về điều chỉnh chủ trương dự án và việc bố trí vay vốn nước ngoài phần điều chỉnh tổng mức đầu tư tăng thêm của dự án này để hoàn thành thủ tục và thúc đẩy việc giải ngân của dự án trong năm 2020.

UBND Thành phố cũng đề nghị, Chính phủ cần tiếp tục bố trí nguồn vốn ODA, vay ưu đãi của các nhà tài trợ cho Thành phố để tập trung phát triển hệ thống hạ tầng khung, nhất là hệ thống hạ tầng giao thông mang tính kết nối với các tỉnh, thành trong vùng.

Phó Chủ tịch UBND Thành phố Nguyễn Doãn Toản nhấn mạnh, Hà Nội phấn đấu giải ngân 100% vốn ODA trong năm nay.

Không thể chấp nhận có vốn, có tiền mà không tiêu được

Phát biểu kết luận cuộc họp, trước hết, Thủ tướng Chính phủ lưu ý các bộ, ngành, địa phương cần tập trung khắc phục cứu trợ, cứu nạn, không để người dân nào trong vùng lũ lụt lâm vào cảnh “màn trời chiếu đất”, nhất là các tỉnh miền Trung bị bão số 9 tàn phá nặng nề; tìm kiếm ngư dân gặp nạn trên biển ở Bình Định, Khánh Hòa, tìm kiếm nạn nhân bị mất tích do lở đất ở Thừa Thiên Huế, Quảng Nam. Các địa phương trong khu vực miền Trung không được để người dân đói rét. Các bộ, ngành tiếp tục vận động, hỗ trợ, giúp đỡ những người dân bị nạn. Thủ tướng Chính phủ cho biết, sẽ tiếp tục nắm tình hình, tổ chức hội nghị chuyên đề để xem xét, xử lý vấn đề về tài chính ngân sách khắc phục hậu quả thiên tai, lũ lụt.

Về vấn đề giải ngân ODA, Thủ tướng Chính phủ cũng nhắc các địa phương trong cả nước tiếp tục đẩy mạnh giải ngân vốn đầu tư công khi 9 tháng mới đạt tỷ lệ giải ngân 60%, còn lượng vốn rất lớn chưa giải ngân.

Ghi nhận quyết tâm của nhiều địa phương giải ngân ODA cao hơn nữa, Thủ tướng cho rằng, “chỉ khi nào chúng ta quyết tâm, đưa ra một mục tiêu cụ thể thì mới hành động được”, còn làm việc nửa vời thì không ổn.

Lấy ví dụ tỉnh Ninh Bình một tháng họp HĐND một lần để quyết định giá cả, quyết định chuyển vốn đầu tư, Thủ tướng Chính phủ lưu ý, “cứ để mãi cả 6-7 tháng không đề cập, Bí thư, Chủ tịch không đi kiểm tra đôn đốc, không đưa ra Ban Thường vụ để kiểm tra, phê bình, nhắc nhở thì làm sao chuyển biến được”. Phải rà lại các nguyên nhân xem chủ đầu tư, chủ dự án đã thể hiện vai trò, trách nhiệm của mình hay chưa.

Thủ tướng Chính phủ nhấn mạnh, ODA là một nguồn lực quan trọng phát triển đất nước. Đất nước đang thiếu nguồn vốn phát triển, các bộ, ngành có trách nhiệm trong việc tìm nguồn lực để phát triển đất nước khi hiện nay còn nhiều vấn đề bức xúc về vốn mà nguồn nhân sách Nhà nước chưa đủ như phát triển cơ sở hạ tầng, văn hóa xã hội, giao thông…

Các bộ, ngành phải tiếp tục hoàn chỉnh khung pháp lý. Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Bộ Tài chính phối hợp để làm rõ lộ trình, cách làm ODA thuận lợi, bài bản hơn, thống nhất hơn, từ đó lập kế hoạch ODA trung hạn 5 năm.

Các bộ, ngành, địa phương “phải để tâm vào” chỉ đạo, kiểm tra, đôn đốc, xử lý giải quyết tồn tại, bất cập. Người đứng đầu các cơ quan, đơn vị phải coi đây là nhiệm vụ chính trị trọng tâm năm 2020 để nâng cao tinh thần, thái độ, năng lực làm việc của đội ngũ cán bộ, đặc biệt là cán bộ thực thi chính sách.

Chấm dứt tình trạng trì trệ, sợ trách nhiệm, tâm lý nhiệm kỳ, quan liêu, nhũng nhiễu, Thủ tướng Chính phủ nêu rõ. Lãnh đạo các cấp trực tiếp đôn đốc, kịp thời tháo gỡ khó khăn, tập trung xử lý dứt điểm tồn tại, vướng mắc các dự án đầu tư lớn để đẩy mạnh giải ngân. Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc nhấn mạnh, việc cương quyết thay, đổi cán bộ không biết làm việc, không hoàn thành, không có trách nhiệm tích cực hoặc là những cán bộ tiêu cực, không vì nhiệm vụ mà vì lợi ích nhóm trong đầu tư ODA. “Các đồng chí theo dõi trong đó có vấn đề cán bộ không biết làm việc, cán bộ tiêu cực, cán bộ vì lợi ích nhóm mà không triển khai” - Thủ tướng Chính phủ nêu rõ.

Các ngành, các bộ, địa phương chịu trách nhiệm trước Thủ tướng Chính phủ trong việc bố trí đủ nguồn vốn đối ứng cho các chương trình, dự án ODA trong năm nay, trong đó cả việc tìm các nguồn hợp pháp để cân đối.

Thực hiện nghiêm việc điều chuyển vốn theo ý kiến chỉ đạo của Thủ tướng, trách tình trạng trả lại vốn quỹ dự toán. Không có công trình dự án, không cải thiện đời sống người dân thì làm sao phát triển đất nước, nếu không làm được thì điều chuyển việc khác, Thủ tướng nhấn mạnh.

Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc phát biểu tại Hội nghị

Từ nay đến cuối năm còn lượng vốn khoảng 41.000 tỷ đồng, tương đương 69% kế hoạch Thủ tướng giao chưa được giải ngân. Thủ tướng yêu cầu các bộ, ngành, địa phương tập trung xử lý dứt điểm các tồn tại, vướng mắc để giải ngân tối đa khoản vốn này.

Sau cuộc họp này, từng bộ, ngành, địa phương họp, rà lại để làm rõ trách nhiệm, tháo gỡ khó khăn từng dự án.

Thủ tướng yêu cầu hoàn thiện các văn bản pháp lý nhằm đơn giản thủ tục phê duyệt điều chỉnh dự án đầu tư. Hằng tháng, Bộ Kế hoạch và Đầu tư tổng hợp trình Thủ tướng xem xét, điều chuyển nội bộ vốn ODA giữa các dự án trong bộ, ngành, địa phương, đặc biệt các hiệp định vay sắp kết thúc năm 2020-2021, đừng để mất vốn. Cần chấm dứt tình trạng ghi danh mục mà không có dự án.

Sửa đổi Nghị định 56 nhằm đơn giản hóa quy trình, thủ tục điều chỉnh chủ trương đầu tư, điều chỉnh dự án, gia hạn thời gian thực hiện dự án và một số bất cập khác.

“Tôi đề nghị các đồng chí đứng đầu các cấp phải quan tâm hơn nữa trong chỉ đạo, không thể chấp nhận có tình trạng có vốn, có tiền mà không tiêu được, không phát triển được, cứ cam chịu nghèo, khó khăn, đó là nghịch lý của sự yếu kém về quản lý của chúng ta, phải kiên quyết đổi thay”, Thủ tướng tin rằng qua hội nghị này, sẽ có chuyển biến mạnh mẽ hơn. “Cuối năm sẽ kiểm điểm xem tỉnh nào, thành phố nào làm tốt, phê bình tỉnh, địa phương nào chây ì, không làm tốt”.

Dương Tùng