Phát biểu định hướng buổi làm việc, Thành uỷ viên, Phó Chủ tịch HĐND thành phố Phạm Thị Thanh Mai cho biết, đợt giám sát này được triển khai theo hình thức trực tiếp, kết hợp với kết quả khảo sát thực tế của Ban Kinh tế - Ngân sách. Mục tiêu cốt lõi của chuyên đề là thống nhất những nguyên tắc lớn, tạo nền tảng vận hành đồng bộ cho giai đoạn mới sau khi thành phố thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính theo nghị quyết của Quốc hội.

Thành uỷ viên, Phó Chủ tịch HĐND thành phố Phạm Thị Thanh Mai phát biểu tại buổi làm việc

Trưởng đoàn giám sát nhấn mạnh quan điểm xuyên suốt: Phân cấp nhiệm vụ phải đi đôi với việc giao đủ nguồn lực và điều kiện thực hiện. Qua đợt giám sát, thành phố sẽ ghi nhận, khẳng định những nội dung phân cấp đang phát huy hiệu quả rõ nét; đồng thời chỉ thẳng những điểm nghẽn, vướng mắc trong khâu tổ chức thực hiện, xác định rõ trách nhiệm của từng cơ quan để có giải pháp tháo gỡ kịp thời. Đây cũng là cơ sở thực tiễn quan trọng để HĐND thành phố thẩm tra, xem xét và quyết nghị các cơ chế, chính sách tại kỳ họp cuối năm 2026.

Báo cáo tại buổi làm việc cho thấy, thực hiện các chỉ đạo của Thành ủy và Nghị quyết của HĐND thành phố, UBND thành phố đã ban hành hệ thống quyết định triển khai phân cấp quản lý nhà nước đối với 18 lĩnh vực kinh tế - xã hội. Quá trình thực hiện luôn gắn chặt với yêu cầu tăng cường kỷ luật, kỷ cương hành chính và thiết lập cơ chế kiểm tra, hậu kiểm hiệu quả.

Thực tiễn vận hành cho thấy, bộ máy chính quyền địa phương hai cấp trên địa bàn Thủ đô cơ bản hoạt động ổn định, thông suốt. Việc đẩy mạnh phân cấp đã giúp cắt giảm đáng kể các tầng nấc trung gian, khơi dậy tính chủ động, sáng tạo của cơ sở. Nhiều thủ tục, nhiệm vụ được giải quyết trực tiếp ngay tại cấp xã, phường, qua đó nâng cao rõ rệt chất lượng phục vụ người dân và doanh nghiệp.

Thành viên đoàn giám sát trao đổi về một số nội dung cần làm rõ

Về lĩnh vực tài chính - ngân sách, nhằm bảo đảm tính tương thích với mô hình chính quyền địa phương hai cấp, HĐND thành phố đã ban hành các nghị quyết quy định định mức phân bổ ngân sách và tỷ lệ phần trăm (%) đối với các khoản thu phân chia giữa các cấp. Cụ thể, thành phố đã phân cấp 11 khoản thu để ngân sách cấp xã được hưởng 100%, tạo nguồn lực chủ động cho địa phương. Bên cạnh đó, 4 khoản thu lớn được thực hiện phân chia giữa ngân sách cấp thành phố và cấp xã gồm: Lệ phí trước bạ (xe máy, ô tô, tàu thuyền và tài sản khác tại địa bàn các phường); thu từ khu vực kinh tế ngoài quốc doanh; thuế thu nhập cá nhân do Thuế cơ sở thu và thu tiền sử dụng đất.

Đối với nhiệm vụ chi ngân sách, thành phố thực hiện phân định rạch ròi theo nguyên tắc cấp nào quản lý tốt hơn thì giao cấp đó thực hiện. Ngân sách cấp thành phố tập trung bảo đảm các nhiệm vụ chi mang tính chất liên vùng, liên xã, có tầm vóc chiến lược, quy mô lớn, đồng bộ và duy trì hoạt động của bộ máy cấp thành phố. Trong khi đó, ngân sách cấp xã tập trung giải quyết trực tiếp các vấn đề dân sinh bức thiết và cung cấp dịch vụ công cơ bản, thiết yếu cho cộng đồng dân cư như: Giáo dục (từ bậc mầm non đến trung học cơ sở), y tế cơ sở và y tế dự phòng, văn hóa, thể thao, bảo đảm an sinh xã hội, cũng như duy tu công viên, vườn hoa, cây xanh trên địa bàn.

Uỷ viên Ban Thường vụ Thành uỷ, Phó Chủ tịch UBND thành phố Nguyễn Xuân Lưu trao đổi tại buổi làm việc

Tại buổi làm việc, đại diện các xã, phường đã phản ánh một số khó khăn phát sinh trong quá trình tiếp nhận nhiệm vụ mới; các thành viên Đoàn giám sát cũng đặt nhiều câu hỏi gợi mở, yêu cầu làm rõ ranh giới trách nhiệm trong các khâu phối hợp. Những vướng mắc này đã được Phó Chủ tịch UBND thành phố Nguyễn Xuân Lưu cùng đại diện các sở, ngành giải đáp, làm rõ ngay tại hội nghị trên cơ sở định hướng chung của thành phố.

Thành uỷ viên, Phó Chủ tịch HĐND thành phố Phạm Thị Thanh Mai kết luận buổi làm việc

Kết luận buổi làm việc, Phó Chủ tịch HĐND thành phố Phạm Thị Thanh Mai đề nghị các cấp, các ngành tiếp tục quán triệt nguyên tắc phân cấp phải gắn liền với tăng cường kiểm tra, giám sát và hậu kiểm, bảo đảm mọi nhiệm vụ được thực thi đúng thẩm quyền, đúng quy định pháp luật. Đối với chính quyền cấp xã, phường, cần nâng cao hơn nữa tinh thần trách nhiệm; đội ngũ cán bộ trực tiếp làm công tác tham mưu phải chủ động nghiên cứu, cập nhật kịp thời các quy định pháp luật mới để vận dụng linh hoạt, chính xác vào thực tiễn.

Trưởng đoàn giám sát cũng lưu ý các sở, ngành chuyên môn, đặc biệt là Sở Xây dựng và Sở Nông nghiệp và Môi trường, cần tăng cường hướng dẫn, sớm thống nhất khung tiêu chuẩn, quy chuẩn và yêu cầu tối thiểu để các địa phương có căn cứ triển khai đồng bộ. Với những nhiệm vụ có tính chất liên thông giữa các cấp, các sở, ngành phải rà soát, phân định rõ trách nhiệm chủ trì và phương thức phối hợp. Những nội dung pháp luật không cho phép phân cấp tiếp phải thực hiện nghiêm theo quy định; trường hợp thực hiện ủy quyền phải gắn với chế tài và trách nhiệm cụ thể.

Phó Chủ tịch HĐND thành phố giao Sở Tài chính - cơ quan chủ trì tham mưu cho UBND thành phố – tiếp thu đầy đủ các ý kiến đóng góp tại buổi làm việc để hoàn thiện báo cáo, gửi Thường trực HĐND thành phố đúng tiến độ quy định.

Thanh Thủy - Bảo Vy