Hà Nội sở hữu lợi thế nổi bật về lịch sử, văn hóa, di sản, làng nghề, ẩm thực, nghệ thuật và sức sáng tạo của người dân. Cùng với đó, Nghị quyết số 02-NQ/TW của Bộ Chính trị, Luật Thủ đô năm 2026, Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm và các dự án hạ tầng chiến lược mở ra dư địa phát triển mới, tạo điều kiện để du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn, có sức lan tỏa tới nhiều lĩnh vực.

Giai đoạn 2023-2025, du lịch Thủ đô phục hồi và tăng trưởng tích cực. Năm 2025, Hà Nội đón 33,8 triệu lượt khách, trong đó khách quốc tế đạt 7,9 triệu lượt; tổng thu từ khách du lịch đạt khoảng 134,5 nghìn tỷ đồng, đóng góp tổng hợp của du lịch vào GRDP Thành phố đạt gần 7%. Sản phẩm du lịch từng bước đa dạng, thương hiệu và vị thế quốc tế tiếp tục được khẳng định.

Tuy nhiên, hiệu quả và giá trị gia tăng chưa tương xứng với tiềm năng, lợi thế; sản phẩm du lịch còn phân tán; cơ sở lưu trú cao cấp và tổ hợp vui chơi giải trí quy mô lớn chưa đáp ứng yêu cầu. Năng lực cạnh tranh, chất lượng nguồn nhân lực, hạ tầng, xúc tiến quảng bá, chuyển đổi số và liên kết vùng còn những hạn chế cần khắc phục.

Trước yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới, Chương trình xác định chuyển mạnh tư duy từ khai thác tài nguyên sẵn có sang kiến tạo giá trị mới trên nền tảng sáng tạo; phát triển du lịch theo chiều sâu, chú trọng chất lượng, hiệu quả và giá trị gia tăng. Trong đó, văn hóa Thăng Long - Hà Nội, hệ thống di sản, nghệ thuật, ẩm thực, làng nghề và sức sáng tạo của con người là nền tảng cốt lõi để xây dựng sản phẩm khác biệt, nâng cao sức cạnh tranh của du lịch Thủ đô.

Hà Nội đồng thời phát huy vai trò một trong ba cực tăng trưởng du lịch quốc gia, là hạt nhân tổ chức, phân phối khách và dẫn dắt liên kết phát triển du lịch vùng Thủ đô, đồng bằng sông Hồng, Trung du và miền núi phía Bắc; đẩy mạnh ứng dụng khoa học - công nghệ, chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo và huy động hiệu quả các nguồn lực xã hội.

Chương trình đặt mục tiêu xây dựng Hà Nội trở thành trung tâm du lịch hàng đầu cả nước, trung tâm du lịch văn hóa - di sản và sáng tạo có sức cạnh tranh trong khu vực, quốc tế; phát triển du lịch thông minh, hiện đại, xanh, bền vững, trở thành ngành kinh tế mũi nhọn, góp phần thúc đẩy tăng trưởng, chuyển dịch cơ cấu kinh tế, quảng bá hình ảnh và nâng cao vị thế, sức mạnh mềm của Thủ đô và đất nước.

Đến năm 2030, Hà Nội phấn đấu đón và phục vụ từ 47-50,5 triệu lượt khách, trong đó khách quốc tế đạt 13-15 triệu lượt, khách nội địa đạt 34-35,5 triệu lượt. Tổng thu từ khách du lịch dự kiến đạt 295-340 nghìn tỷ đồng, đóng góp tổng hợp của du lịch vào GRDP Thành phố đạt 7,5-8%. Thành phố đặt mục tiêu tăng thêm tối thiểu 10.000 phòng lưu trú cao cấp từ 4-5 sao; phấn đấu có 3 khu du lịch quốc gia được công nhận, gồm khu du lịch hồ Hoàn Kiếm - phụ cận và khu phố cổ Hà Nội, khu du lịch Ba Vì, khu di tích quốc gia đặc biệt và thắng cảnh Hương Sơn.

Cùng với đó, Hà Nội hướng tới hình thành ít nhất 3 làng nghề, làng cổ du lịch chất lượng cao, có thương hiệu tại Vạn Phúc, Bát Tràng và Đường Lâm; phát triển Tổng Công ty Du lịch Hà Nội thành doanh nghiệp có thương hiệu mạnh, năng lực cạnh tranh quốc tế. Hệ sinh thái du lịch thông minh từng bước được hoàn thiện, phấn đấu 70% khu, điểm du lịch và điểm đến trọng điểm được số hóa, kết nối dữ liệu.

Tầm nhìn đến năm 2045, Thành phố phấn đấu đón 64-67 triệu lượt khách, trong đó khách quốc tế đạt 23-25 triệu lượt; tổng thu từ khách du lịch đạt khoảng 550-600 nghìn tỷ đồng, đóng góp tổng hợp vào GRDP Thành phố đạt 12-14%. Hà Nội đặt mục tiêu quy hoạch, đầu tư và công nhận thêm 2 khu du lịch quốc gia là khu du lịch Hồ Tây và phụ cận, khu du lịch Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam gắn với hồ Đồng Mô; số hóa 100% điểm đến, kết nối dữ liệu đồng bộ với hệ thống quản lý của Thành phố và quốc gia.

Định hướng dài hạn là xây dựng Hà Nội trở thành điểm đến du lịch văn hóa, sáng tạo có vị thế và sức cạnh tranh hàng đầu thế giới, trung tâm tổ chức hội nghị, sự kiện quốc tế hàng đầu Đông Nam Á; phát triển du lịch xanh, bền vững, góp phần thực hiện mục tiêu phát thải ròng bằng “0” của quốc gia vào năm 2050.

Để hiện thực hóa các mục tiêu, Chương trình xác định 8 nhóm nhiệm vụ, giải pháp chủ yếu, từ đổi mới tư duy, hoàn thiện thể chế đến phát triển hạ tầng, sản phẩm, nguồn nhân lực, chuyển đổi số và nâng cao chất lượng quản trị điểm đến.

Trước hết, Thành phố tăng cường tuyên truyền, nâng cao nhận thức và trách nhiệm lãnh đạo, chỉ đạo phát triển du lịch; đưa các mục tiêu, nhiệm vụ du lịch vào chiến lược, quy hoạch, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội của các cấp, ngành, địa phương. Đồng thời, khai thác hiệu quả cơ chế đặc thù của Luật Thủ đô năm 2026, hoàn thiện chính sách thu hút đầu tư, thúc đẩy hợp tác công - tư trong bảo tồn, phát huy giá trị di sản; cải cách thủ tục hành chính, tạo thuận lợi cho khách quốc tế và nghiên cứu thí điểm các không gian du lịch - giải trí - thương mại hoạt động 24/7 trong giai đoạn 2026-2027.

Về hạ tầng, Hà Nội ưu tiên phát triển kết nối giao thông, hạ tầng số và tiện ích du lịch tại 4 cực du lịch trọng điểm: hồ Hoàn Kiếm - hồ Tây, Ba Vì - Sơn Tây, Hương Sơn và Sóc Sơn. Thành phố thu hút đầu tư các tổ hợp vui chơi giải trí, khách sạn cao cấp, trung tâm mua sắm, phim trường, không gian sáng tạo; khai thác không gian sông Hồng, hệ thống sông hồ, đường sắt đô thị và đường sắt di sản để hình thành các sản phẩm, hành lang du lịch mới.

Phát triển thị trường và sản phẩm du lịch được xác định theo hướng nâng cao giá trị gia tăng, lấy nhu cầu và trải nghiệm của du khách làm trọng tâm. Hà Nội tập trung vào các sản phẩm chủ lực như du lịch văn hóa - di sản, MICE và sự kiện, du lịch đêm, trải nghiệm đô thị sáng tạo, ẩm thực và làng nghề; đồng thời phát triển các sản phẩm tiềm năng gồm du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng, vui chơi giải trí, du lịch cộng đồng - nông nghiệp - nông thôn, du lịch y tế, thể thao và mua sắm gắn với tài sản trí tuệ văn hóa. Liên kết ngành, liên kết vùng được tăng cường, phát huy vai trò Hà Nội là trung tâm phân phối khách tới các địa phương có khả năng kết nối thuận lợi.

Trong xúc tiến, quảng bá, Thành phố định vị thương hiệu Hà Nội là điểm đến văn hóa - di sản và sáng tạo hàng đầu khu vực, thống nhất thông điệp “Hà Nội - Đến để yêu”; hoàn thiện nền tảng HanoiGo, nâng tầm các sự kiện văn hóa, thiết kế sáng tạo và nghệ thuật quốc tế. Hoạt động xúc tiến chuyển mạnh theo hướng có trọng tâm, ưu tiên thị trường khách chi tiêu cao, lưu trú dài ngày; tăng cường kết nối hàng không quốc tế, truyền thông đa ngôn ngữ và ứng dụng trí tuệ nhân tạo.

Cùng với đó, Hà Nội chú trọng phát triển doanh nghiệp du lịch có năng lực dẫn dắt thị trường, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, chuẩn hóa kỹ năng nghề nghiệp và ngoại ngữ; hoàn thiện cơ sở dữ liệu du lịch kết nối với hệ thống dùng chung của Thành phố và cơ sở dữ liệu quốc gia. Chuyển đổi số được đẩy mạnh trong quản lý, kinh doanh và trải nghiệm du lịch, gắn với số hóa di sản, thanh toán không tiền mặt và ứng dụng công nghệ mới.

Thành phố cũng đổi mới quản trị điểm đến theo hướng thông minh, dựa trên dữ liệu; tăng cường giám sát chất lượng dịch vụ, môi trường và mức độ hài lòng của du khách. Phát triển du lịch xanh, tiết kiệm năng lượng, giảm rác thải nhựa, kinh tế tuần hoàn; nghiên cứu áp dụng tiêu chí “Điểm đến xanh” giai đoạn 2027-2030, đồng thời nâng cao năng lực phòng ngừa, ứng phó với rủi ro, sự cố, thiên tai, dịch bệnh, bảo đảm an ninh, an toàn và uy tín của điểm đến Hà Nội.

Để tổ chức thực hiện hiệu quả, Ban Thường vụ Thành ủy lãnh đạo, chỉ đạo việc quán triệt, cụ thể hóa Chương trình thành các kế hoạch, đề án, dự án với mục tiêu, chỉ tiêu, lộ trình, sản phẩm đầu ra, tiến độ và trách nhiệm rõ ràng. Đảng ủy Ủy ban nhân dân Thành phố chỉ đạo xây dựng cơ chế, chính sách, huy động và sử dụng hiệu quả nguồn lực, thường xuyên kiểm tra, đánh giá, tháo gỡ khó khăn và tổng hợp kết quả thực hiện. Đảng ủy Hội đồng nhân dân Thành phố lãnh đạo thể chế hóa các mục tiêu, nhiệm vụ theo thẩm quyền và giám sát việc triển khai; các cơ quan Đảng, Mặt trận Tổ quốc, tổ chức chính trị - xã hội và cấp ủy trực thuộc Thành ủy phối hợp tuyên truyền, vận động, kiểm tra, giám sát và tổ chức thực hiện phù hợp với chức năng, nhiệm vụ.

Chương trình yêu cầu người đứng đầu cấp ủy, chính quyền, cơ quan, đơn vị nêu cao trách nhiệm, chủ động, sáng tạo, bảo đảm tiến độ, chất lượng và hiệu quả, góp phần đưa du lịch Thủ đô thực sự trở thành ngành kinh tế mũi nhọn, xây dựng Hà Nội thành trung tâm du lịch có sức cạnh tranh cao trong khu vực và thế giới.

Nguyễn Như Quyền