Tạo chuyển biến thống nhất về nhận thức và hành động đối với phát triển văn hóa

Hướng dẫn số 02-HD/BTGTU được ban hành nhằm triển khai các chủ trương, định hướng của Trung ương và Thành phố về xây dựng, phát triển văn hóa, trọng tâm là Nghị quyết số 80-NQ/TW ngày 07-01-2026 của Bộ Chính trị, Nghị quyết số 28/2026/QH16 của Quốc hội về phát triển văn hóa Việt Nam, Quyết định số 1111/QĐ-TTg ngày 19-6-2026 của Thủ tướng Chính phủ về tổ chức “Ngày Văn hóa Việt Nam”, Hướng dẫn số 31-HD/BTGDVTW ngày 28-7-2026 của Ban Tuyên giáo Trung ương, Chương trình hành động số 08-CTr/TU ngày 17-3-2026 và Kế hoạch số 100-KH/TU ngày 28-8-2026 của Thành ủy Hà Nội.

Theo Hướng dẫn, “Ngày Văn hóa Việt Nam” được tổ chức hằng năm vào ngày 24-11, trở thành điểm nhấn để hội tụ, tôn vinh và lan tỏa những thành tựu, giá trị, mô hình, sản phẩm, không gian, sáng kiến và những điển hình tiêu biểu trong bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa, phát triển công nghiệp văn hóa, xây dựng đời sống văn hóa cơ sở và xây dựng người Hà Nội thanh lịch, văn minh.

Công tác tuyên truyền hướng tới tạo sự chuyển biến thống nhất trong nhận thức của cấp ủy, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức chính trị - xã hội, cán bộ, đảng viên và Nhân dân về vị trí, vai trò của văn hóa trong sự nghiệp xây dựng và phát triển Thủ đô. Văn hóa và con người vừa là mục tiêu, vừa là nền tảng tinh thần, nguồn lực nội sinh, động lực phát triển và sức mạnh mềm của Hà Nội; từng bước trở thành nguồn lực quan trọng góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số trong giai đoạn mới, đồng thời nâng cao vị thế, uy tín và sức hấp dẫn của Thủ đô trong quá trình hội nhập quốc tế.

Cùng với đó, tuyên truyền sâu rộng về các quan điểm, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước và các nhiệm vụ của Thành phố về xây dựng nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, xây dựng con người Việt Nam phát triển toàn diện. Trong đó, chú trọng làm rõ trách nhiệm của các cấp ủy, tổ chức đảng, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức chính trị - xã hội, cán bộ, đảng viên và Nhân dân; khẳng định phát triển văn hóa là sự nghiệp của toàn dân, dưới sự lãnh đạo của Đảng, sự quản lý của Nhà nước, với Nhân dân là chủ thể sáng tạo và hưởng thụ các giá trị văn hóa.

Đối với Hà Nội, nội dung tuyên truyền tập trung vào việc cụ thể hóa các chủ trương của Trung ương, nhất là Luật Thủ đô năm 2026, Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm, Nghị quyết số 09-NQ/TU, Chỉ thị số 30-CT/TU, Chỉ thị số 11-CT/TU, Chương trình số 08-CTr/TU và các nghị quyết, chương trình, kế hoạch, chỉ đạo của Thành phố về phát triển văn hóa.

Theo định hướng đó, Hà Nội phát triển văn hóa theo phương châm “Văn hiến - Bản sắc - Sáng tạo - Hội nhập - Kết nối”, hướng tới xây dựng Thủ đô “Văn hiến - Văn minh - Hiện đại - Hạnh phúc”, trở thành nơi hội tụ, kết tinh, lan tỏa và sáng tạo các giá trị văn hóa dân tộc; là trung tâm văn hóa, giáo dục, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và hội nhập quốc tế.

Hướng dẫn cũng xác định lộ trình tuyên truyền và tổ chức các hoạt động “Ngày Văn hóa Việt Nam” theo từng giai đoạn. Năm 2026 tập trung tạo nền tảng nhận thức, thống nhất tư duy và định hướng; từ năm 2027 đến 2028 đẩy mạnh lan tỏa giá trị, kết nối nguồn lực, hình thành các chuỗi hoạt động có chủ đề, bản sắc; giai đoạn 2029-2030 chú trọng định vị bản sắc, thương hiệu, tổng kết, đánh giá và từng bước xây dựng “Ngày Văn hóa Việt Nam” trở thành hoạt động văn hóa thường niên có dấu ấn riêng của Hà Nội.

Tập trung tuyên truyền các giá trị, thành tựu và định hướng phát triển văn hóa Thủ đô

Một trọng tâm quan trọng của công tác tuyên truyền là làm nổi bật các giá trị văn hóa, những kết quả đạt được và định hướng phát triển văn hóa Hà Nội trong giai đoạn mới.

Các cơ quan báo chí, hệ thống thông tin cơ sở và các lực lượng tuyên truyền tập trung giới thiệu vai trò của môi trường văn hóa trong hình thành nhân cách, đạo đức, lối sống, ý thức chấp hành pháp luật, tinh thần trách nhiệm và sự cống hiến; tuyên truyền kết quả thực hiện phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa”, xây dựng gia đình, tổ dân phố, cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp văn hóa; thực hiện quy tắc ứng xử nơi công cộng, văn hóa công sở, trường học, doanh nghiệp và môi trường số.

Đặc biệt, cần làm nổi bật những phẩm chất của người Hà Nội trong thời kỳ mới: yêu nước, nhân ái, nghĩa tình, trung thực, trách nhiệm, kỷ luật, sáng tạo, thanh lịch, văn minh và hội nhập; gắn với việc học tập và thực hành tư tưởng, đạo đức, phương pháp, phong cách Hồ Chí Minh, ý thức chấp hành pháp luật, trách nhiệm với cộng đồng và năng lực tiếp nhận, sáng tạo, hưởng thụ các giá trị văn hóa.

Công tác giáo dục thế hệ trẻ về lịch sử, văn hóa Thăng Long - Hà Nội được chú trọng thông qua giáo dục di sản, trải nghiệm văn hóa, văn học, nghệ thuật và các hoạt động dành cho thanh niên, học sinh, sinh viên. Qua đó góp phần bồi dưỡng lòng yêu nước, niềm tự hào dân tộc, lý tưởng cách mạng, đạo đức, lối sống, ý thức pháp luật và trách nhiệm đối với sự phát triển của Thủ đô.

Cùng với xây dựng môi trường văn hóa và con người, tuyên truyền cần làm rõ giá trị của hệ thống di sản văn hóa vật thể, phi vật thể, di sản tư liệu; kết quả bảo tồn, tu bổ, phát huy giá trị di sản; đồng thời nhấn mạnh yêu cầu kết hợp hài hòa giữa bảo tồn và phát triển, coi di sản là nguồn lực cho phát triển kinh tế - xã hội và sức mạnh mềm của Thủ đô.

Hà Nội cũng đẩy mạnh tuyên truyền về phát triển công nghiệp văn hóa, kinh tế sáng tạo; phát huy tiềm năng trong các lĩnh vực nghệ thuật biểu diễn, thiết kế sáng tạo, thủ công mỹ nghệ, du lịch văn hóa, ẩm thực và các dịch vụ văn hóa mới. Các không gian sáng tạo, phố nghề, làng nghề truyền thống, không gian đi bộ, lễ hội và sự kiện văn hóa được giới thiệu gắn với giáo dục, khoa học, công nghệ, du lịch, thương mại và dịch vụ, từng bước hình thành hệ sinh thái văn hóa - sáng tạo và các chuỗi giá trị văn hóa.

Trong đó, chuyển đổi số, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và trí tuệ nhân tạo được tuyên truyền gắn với bảo tồn, quản lý và phát huy giá trị văn hóa; xây dựng cơ sở dữ liệu văn hóa, số hóa di sản, bảo tàng, thư viện, nghệ thuật biểu diễn và các thiết chế văn hóa; phát triển nền tảng số, sản phẩm số, dịch vụ trực tuyến và các sản phẩm, dịch vụ mang bản sắc Thăng Long - Hà Nội.

Một nội dung có ý nghĩa đặc biệt là tuyên truyền về lịch sử và ý nghĩa chính trị, văn hóa của ngày 24/11 - ngày diễn ra Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất năm 1946. Năm 2026 gắn với kỷ niệm 80 năm Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất và 5 năm tổ chức Hội nghị Văn hóa toàn quốc triển khai thực hiện Nghị quyết Đại hội XIII của Đảng. Đây là dịp tiếp tục khẳng định giá trị của tư tưởng “Văn hóa phải soi đường cho quốc dân đi”, sự kế thừa và phát triển đường lối văn hóa của Đảng.

“Ngày Văn hóa Việt Nam” được định hướng trở thành điểm hội tụ các hoạt động văn hóa, nghệ thuật, triển lãm, hội thảo, diễn đàn, lễ hội, cuộc thi, trải nghiệm và giáo dục di sản; quảng bá sách, văn học, nghệ thuật; tạo không gian giao lưu giữa văn nghệ sĩ, nghệ nhân và công chúng. Các hoạt động cần thiết thực, hiệu quả, sáng tạo, có sản phẩm và dấu ấn cụ thể, phù hợp với từng địa bàn, đối tượng, đồng thời tạo sự kết nối giữa địa phương, thiết chế văn hóa, trường học, doanh nghiệp, cộng đồng và các không gian sáng tạo.

Lan tỏa giá trị văn hóa, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên lĩnh vực văn hóa

Công tác tuyên truyền “Ngày Văn hóa Việt Nam” đồng thời gắn với nhiệm vụ xây dựng và bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên lĩnh vực văn hóa; chủ động nâng cao khả năng nhận diện, lựa chọn, tiếp nhận các giá trị tích cực, đấu tranh với thông tin độc hại, sản phẩm văn hóa lệch chuẩn và những quan điểm sai trái, thù địch.

Các cấp ủy, tổ chức đảng, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức chính trị - xã hội, cơ quan báo chí, đội ngũ phóng viên, tuyên truyền viên, văn nghệ sĩ, trí thức, nghệ nhân và Nhân dân được định hướng phát huy trách nhiệm trong xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh, bảo vệ bản sắc dân tộc và chủ quyền văn hóa trên không gian số. Đồng thời, chủ động cung cấp thông tin chính thống, lan tỏa những giá trị tốt đẹp, nhân tố mới, gương điển hình và các tác phẩm có giá trị tư tưởng, nghệ thuật; góp phần “lấy cái đẹp dẹp cái xấu, lấy tích cực đẩy lùi tiêu cực”.

Về hình thức, Hướng dẫn yêu cầu kết hợp linh hoạt giữa tuyên truyền thường xuyên và cao điểm, giữa phương thức truyền thống với các nền tảng truyền thông hiện đại. Các cơ quan báo chí, xuất bản, cổng thông tin điện tử, nền tảng số tăng cường tin, bài, phóng sự, phim tài liệu, tọa đàm, diễn đàn, chuyên trang, chuyên mục, ấn phẩm chuyên đề và các sản phẩm đa phương tiện. Infographic, video ngắn, podcast, triển lãm số, bản đồ số, mã QR và các hình thức truyền thông mới được sử dụng phù hợp, chú trọng không chỉ số lượng mà cả khả năng tiếp cận, tương tác, chia sẻ và sức lan tỏa.

Công tác tuyên truyền cao điểm được thực hiện hằng năm trong tháng 11, tập trung từ ngày 15-11 đến ngày 30-11, gắn với Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc 18-11, Ngày Di sản Văn hóa Việt Nam 23-11 và các sự kiện chính trị, văn hóa của Thành phố.

Để Hướng dẫn được triển khai đồng bộ, Đảng ủy UBND Thành phố chỉ đạo UBND Thành phố giao các sở, ngành, đơn vị liên quan tổ chức thực hiện; trong đó Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch chủ trì hướng dẫn, đôn đốc, kiểm tra và phối hợp tổ chức các hoạt động. Sở Giáo dục và Đào tạo chỉ đạo các cơ sở giáo dục tăng cường giáo dục lịch sử, văn hóa, truyền thống và di sản; các sở, ngành khác chủ động lồng ghép tuyên truyền với nhiệm vụ được giao.

Đảng ủy Ủy ban MTTQ Việt Nam Thành phố chỉ đạo MTTQ, các tổ chức chính trị - xã hội, các hội quần chúng được giao nhiệm vụ, Liên hiệp các Hội Văn học nghệ thuật Hà Nội và các hội chuyên ngành văn học, nghệ thuật tổ chức tuyên truyền, vận động văn nghệ sĩ, trí thức, nghệ nhân và nhân dân tham gia.

Đảng ủy các xã, phường và các tổ chức đảng trực thuộc xây dựng kế hoạch tuyên truyền phù hợp với nhiệm vụ chính trị và điều kiện thực tế; nâng cao trách nhiệm của cán bộ, đảng viên, công chức, viên chức, người lao động; chủ động nắm bắt tư tưởng, dư luận xã hội và đấu tranh với những quan điểm sai trái, xuyên tạc về lịch sử, văn hóa và con người.

Cơ quan Báo và phát thanh, truyền hình Hà Nội, Tạp chí Người Hà Nội được định hướng tăng cường tuyên truyền thường xuyên và cao điểm, xây dựng chuyên trang, chuyên mục, chuyên đề về “Ngày Văn hóa Việt Nam”, văn hóa, lịch sử và con người Hà Nội; đẩy mạnh ứng dụng chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo và các nền tảng số; lan tỏa giá trị tốt đẹp, nhân tố mới, điển hình tiên tiến, đồng thời tăng cường kiểm duyệt nội dung, đấu tranh với thông tin sai lệch, xuyên tạc, góp phần bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên lĩnh vực văn hóa.

Với cách tiếp cận đồng bộ từ nhận thức đến hành động, từ tuyên truyền đến tổ chức các hoạt động thực tiễn, “Ngày Văn hóa Việt Nam” được kỳ vọng từng bước trở thành điểm nhấn văn hóa thường niên, góp phần khơi dậy lòng yêu nước, niềm tự hào về truyền thống Thăng Long - Hà Nội, phát huy sức sáng tạo và trách nhiệm của các tầng lớp Nhân dân, qua đó góp phần xây dựng Thủ đô “Văn hiến - Văn minh - Hiện đại - Hạnh phúc”.

Nguyễn Như Quyền