Xây dựng hệ sinh thái IoT phục vụ phát triển giao thông thông minh

Theo Kế hoạch, mục tiêu chung là xây dựng và triển khai hệ sinh thái ứng dụng Internet vạn vật (IoT) trong lĩnh vực giao thông thông minh nhằm hiện đại hóa hệ thống giao thông, nâng cao năng lực quản lý, vận hành và khai thác hạ tầng, giảm ùn tắc giao thông, bảo đảm an toàn, tiết kiệm chi phí logistics, giảm phát thải và góp phần thực hiện mục tiêu chuyển đổi số quốc gia, phát triển bền vững.

Trong giai đoạn 2026-2028, Thành phố phấn đấu thành lập và vận hành thí điểm tối thiểu 1 Trung tâm điều hành giao thông thông minh (TOC) tích hợp dữ liệu IoT giao thông tại Hà Nội với tối thiểu 9 chức năng; đồng thời nghiên cứu tích hợp vào Trung tâm Giám sát, điều hành thông minh Thành phố (IOC).

Kế hoạch cũng đặt mục tiêu 100% các điểm trông giữ phương tiện và điểm thu phí trên địa bàn Thành phố hoàn thiện hệ thống thu phí điện tử không dừng (ETC), dữ liệu được tích hợp về Trung tâm điều hành giao thông thông minh. Cùng với đó, 90% văn bản pháp lý, tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật địa phương về IoT giao thông được xây dựng và ban hành; từ 80% nút giao trên các tuyến đường Vành đai 1, Vành đai 2, Vành đai 2,5, Vành đai 3, Vành đai 3,5 và các trục xuyên tâm bên trong đường Vành đai 3 được lắp đặt đồng bộ các thiết bị IoT ngoại vi.

Đến giai đoạn 2029-2035, Thành phố phấn đấu Trung tâm điều hành giao thông thông minh vận hành đầy đủ 12 chức năng; hệ thống giao thông thông minh (ITS) được triển khai trên toàn bộ các tuyến Vành đai 1, Vành đai 2, Vành đai 3 và các tuyến giao thông chính; dữ liệu lớn (Big Data) và trí tuệ nhân tạo (AI) được tích hợp phục vụ phân tích, dự báo và điều hành giao thông toàn diện.

Theo Kế hoạch, 100% dữ liệu IoT giao thông sẽ được chuẩn hóa, sẵn sàng kết nối và chia sẻ liên thông giữa Bộ Xây dựng, Bộ Công an và thành phố Hà Nội. Thành phố cũng triển khai dịch vụ giao thông đa phương thức (MaaS) trên toàn địa bàn; xây dựng mạng lưới trạm sạc xe điện thông minh; thí điểm xe tự hành tại từ hai khu vực đô thị và khu công nghiệp trở lên; đồng thời phấn đấu giảm từ 30% trở lên tỷ lệ ùn tắc tại các điểm nóng giao thông so với đường cơ sở năm 2025 theo bộ chỉ số đánh giá được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt.

Hoàn thiện hạ tầng, nền tảng công nghệ phục vụ quản lý giao thông

Để đạt được các mục tiêu trên, Kế hoạch xác định việc xây dựng hành lang pháp lý là một trong những nhiệm vụ trọng tâm nhằm tạo điều kiện cho việc ứng dụng IoT trong lĩnh vực giao thông thông minh.

Bên cạnh đó, Thành phố tập trung đầu tư, xây dựng hạ tầng kỹ thuật đồng bộ, hiện đại và an toàn, bao gồm hệ thống cảm biến, mạng viễn thông, trung tâm dữ liệu, điện toán biên, nền tảng kết nối và phân tích dữ liệu cùng các giải pháp bảo đảm an toàn, an ninh thông tin. Đây được xác định là nền tảng quan trọng để triển khai hiệu quả các hệ thống giao thông hợp tác (C-ITS), quản lý logistics thông minh, thu phí điện tử không dừng (ETC), dịch vụ giao thông đa phương thức (MaaS) và các ứng dụng giao thông thông minh khác.

Theo Kế hoạch, việc đầu tư hạ tầng IoT trong giao thông được thực hiện theo hướng tích hợp, mở, linh hoạt, an toàn, kết hợp hài hòa giữa đầu tư công và xã hội hóa.

IoT được xác định là nền tảng quan trọng của hệ thống giao thông thông minh (ITS), hỗ trợ điều hành giao thông đô thị theo thời gian thực thông qua các giải pháp như camera thông minh, cảm biến lưu lượng, hệ thống đèn tín hiệu thích ứng, ứng dụng điều hướng và trung tâm quản lý giao thông thông minh phục vụ phân tích dữ liệu, hỗ trợ ra quyết định điều hành.

Thành phố cũng triển khai ứng dụng công nghệ RFID trong thu phí điện tử không dừng với hệ thống thẻ RFID gắn trên phương tiện, thiết bị đọc tại các trạm thu phí và hệ thống xử lý dữ liệu tập trung nhằm xác thực giao dịch, quản lý dòng tiền, tổng hợp báo cáo doanh thu và cung cấp dữ liệu phục vụ công tác quản lý nhà nước.

Đối với lĩnh vực vận tải đường bộ, Kế hoạch định hướng đầu tư các thiết bị IoT phục vụ giám sát phương tiện, bao gồm thiết bị định vị GPS theo dõi vị trí, tốc độ và thời gian hoạt động; các cảm biến giám sát tình trạng phanh, lốp, nhiên liệu; hệ thống cảnh báo sớm và trung tâm quản lý dữ liệu vận tải phục vụ phân tích hành trình, hỗ trợ xử lý vi phạm.

Tăng cường kết nối dữ liệu, mở rộng hợp tác phát triển giao thông thông minh

Kế hoạch cũng đặt mục tiêu đẩy mạnh ứng dụng các nền tảng số như iHanoi hoặc VNeTraffic, VNeID để tích hợp thông tin về xe buýt, đường sắt đô thị (metro), taxi, xe công nghệ, xe đạp điện và các loại hình vận tải phù hợp, góp phần nâng cao chất lượng phục vụ người dân.

Bên cạnh đó, Thành phố sẽ phát triển hệ thống trạm sạc thông minh kết nối IoT để quản lý phương tiện sử dụng điện, tích hợp với lưới điện thông minh; đồng thời xây dựng trung tâm điều phối năng lượng nhằm quản lý dữ liệu tiêu thụ điện và nguồn năng lượng tái tạo.

Trong quá trình triển khai, Hà Nội tăng cường hợp tác song phương và đa phương nhằm trao đổi kinh nghiệm với các quốc gia đi đầu trong lĩnh vực giao thông thông minh và ứng dụng IoT như Nhật Bản, Hàn Quốc, Trung Quốc và Singapore; đồng thời nghiên cứu, xúc tiến, ký kết từ ba biên bản ghi nhớ hợp tác trở lên về hệ thống giao thông thông minh (ITS) và IoT đô thị thông minh.

Thành phố cũng tập trung thu hút nguồn vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI), mời gọi các doanh nghiệp công nghệ đầu tư vào hạ tầng viễn thông, trung tâm quản lý, hệ thống phân tích và xử lý dữ liệu IoT giao thông, góp phần thúc đẩy phát triển hạ tầng số phục vụ xây dựng hệ thống giao thông thông minh trên địa bàn Thủ đô.

Nguyễn Như Quyền