Quang cảnh Lễ phát động Cuộc thi Thiết kế không gian đô thị 2026, với chủ đề “Hà Nội: Đánh thức không gian đô thị”

Được tổ chức trên quy mô toàn quốc, cuộc thi kết nối kiến trúc sư, nhà thiết kế, nghệ sĩ, chuyên gia, nhà nghiên cứu, sinh viên và cộng đồng sáng tạo. Các đề xuất không chỉ tập trung vào hình thức kiến trúc mà còn phải xem xét cơ chế chính sách, phương án tài chính, mô hình quản trị và nguồn lực cộng đồng. Mục tiêu là tạo lập, duy trì môi trường thuận lợi cho sáng tạo; gắn không gian công cộng với văn hóa, lịch sử và đời sống thường nhật; tìm hướng khai thác các công trình bỏ trống hoặc hoạt động kém hiệu quả.

Phát biểu tại buổi lễ, đồng chí Phạm Tuấn Long, Thành uỷ viên, Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội cho biết, năm 2026 được thành phố xác định là năm trọng tâm của Đề án Thiết kế sáng tạo. Từ đầu năm, Hà Nội đã triển khai chuỗi sự kiện kết nối nghệ nhân, nghệ sĩ, làng nghề, doanh nghiệp và cộng đồng sáng tạo, lan tỏa giá trị văn hóa, di sản và phát huy vai trò của thiết kế trong phát triển đô thị. Việc phát động cuộc thi gắn với Chương trình Phát triển Hạ tầng Sáng tạo xuất phát từ nhu cầu thực tiễn trong cải tạo công viên, không gian công cộng. Với hàng trăm địa điểm có đặc điểm lịch sử, cảnh quan và quy mô khác nhau, thành phố cần những giải pháp thiết kế phù hợp cho từng không gian.

Kiến trúc sư Hoàng Thúc Hào, Phó Chủ tịch Hội Kiến trúc sư Việt Nam nhấn mạnh yêu cầu khơi dậy sức sống cho những không gian đang “ngủ quên”, đưa sáng tạo trở thành một phần của hạ tầng đô thị bền vững. Cuộc thi đặt ra yêu cầu tư duy liên ngành, bảo tồn di sản theo hướng thích ứng, tránh “đóng băng” di sản và lấy cộng đồng làm trung tâm của quá trình thiết kế. Hội Kiến trúc sư Việt Nam kỳ vọng đây sẽ là cơ hội để giới chuyên môn, nhất là kiến trúc sư trẻ và sinh viên, tiếp cận những vấn đề cấp thiết của đô thị. Những ý tưởng xuất sắc được kỳ vọng sẽ được thành phố tiếp nhận, thí điểm và từng bước hiện thực hóa, góp phần hình thành mạng lưới hạ tầng sáng tạo bền vững giai đoạn 2026-2030.

Người dự thi có thể đăng ký ở nhóm chuyên nghiệp hoặc bán chuyên, chủ động lựa chọn địa điểm nghiên cứu theo ba hạng mục. Với hạng mục “Hạ tầng thúc đẩy sáng tạo”, các đề xuất tập trung tái kích hoạt không gian công cộng và thiết chế cộng đồng như quảng trường, vườn hoa, công viên, gầm cầu, nhà ga, tuyến phố đi bộ, nhà văn hóa, khu chung cư hoặc khu ở cũ. Giải pháp cần bảo đảm tính hòa nhập, khuyến khích cộng đồng tham gia và có khả năng vận hành bền vững.

Hạng mục “Không gian sáng tạo từ các công trình chuyển đổi chức năng” hướng tới nhà máy cũ, trụ sở dôi dư, thiết chế văn hóa hoạt động chưa hiệu quả và các công trình đô thị có tiềm năng. Các phương án cần đề xuất hướng chuyển đổi những địa điểm này thành không gian phục vụ công nghiệp văn hóa. Cuộc thi khuyến khích giải pháp can thiệp tối thiểu, chi phí hợp lý, linh hoạt và phù hợp để thử nghiệm mô hình mới.

Hạng mục “Bảo tồn và phát huy không gian kiến trúc, quy hoạch truyền thống” tập trung vào khu vực ven đô, làng cổ và làng nghề. Các đề xuất cần kết nối di sản, tri thức thủ công và nguồn lực địa phương với thiết kế, giáo dục, du lịch, công nghệ và thị trường đương đại. Yêu cầu đặt ra là vừa bảo tồn bản sắc, vừa tạo giá trị kinh tế - xã hội mới cho cộng đồng, gắn làng nghề và khu vực ven đô với hệ sinh thái sáng tạo ở trung tâm thành phố.

Trà Vy