Đoàn khảo sát của Ủy ban Olympic Thiên văn và Vật lý thiên văn quốc tế (IOAA) phối hợp Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội kiểm tra thực tế các địa điểm phục vụ kỳ thi lần thứ XIX tại Đại học Phenikaa

Kỳ thi Olympic Thiên văn và Vật lý thiên văn quốc tế lần thứ XIX (IOAA 2026) dự kiến diễn ra tại Hà Nội từ ngày 25-9 đến 5-10-2026. Đây là kỳ thi thường niên dành cho học sinh trung học phổ thông, thuộc nhóm 12 kỳ Olympic khoa học quốc tế, tạo điều kiện để học sinh các nước giao lưu, trao đổi kiến thức và phát triển niềm đam mê nghiên cứu thiên văn học. Việc đăng cai kỳ thi cũng gắn với định hướng của Hà Nội trong phát triển giáo dục, khoa học - công nghệ và thúc đẩy hội nhập quốc tế.

Theo cập nhật của Ban Tổ chức, đến ngày 30-6 đã có hơn 40 đoàn với gần 500 thành viên đăng ký tham dự, trong đó có hơn 200 học sinh. Dự kiến, kỳ thi sẽ có sự tham gia của khoảng 68 quốc gia và vùng lãnh thổ; tổng số người tham gia các hoạt động tổ chức, chuyên môn và hỗ trợ trong suốt thời gian diễn ra sự kiện khoảng 1.100 người. Quy mô này đặt ra yêu cầu chuẩn bị đồng bộ các phương án tổ chức, bảo đảm điều kiện phục vụ đại biểu, thí sinh và các đoàn quốc tế.

Để chuẩn bị cho IOAA 2026, thành phố Hà Nội đã giao Sở Giáo dục và Đào tạo chủ trì, phối hợp các đơn vị liên quan, trong đó có Đại học Phenikaa, triển khai công tác chuẩn bị từ hơn một năm trước. Các phương án về cơ sở vật chất, hạ tầng kỹ thuật, tổ chức thi, nhân sự và lực lượng tình nguyện viên được xây dựng theo yêu cầu của kỳ thi. Công tác chuẩn bị cũng gắn với việc cụ thể hóa Nghị quyết 71 của Trung ương về đột phá phát triển giáo dục, trong đó chú trọng hội nhập quốc tế và nâng cao năng lực tổ chức các sự kiện giáo dục quy mô lớn.

Thông tin về tiến độ triển khai, đồng chí Phạm Quốc Toàn, Phó Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội cho biết, thành phố cùng các đơn vị đồng hành đã hoàn thành nhiều hạng mục quan trọng. Trong đó có nhà chiếu hình, các khu vực dự kiến tổ chức lễ khai mạc, bế mạc, không gian ăn, ở, nghỉ và làm việc dành cho lãnh đạo, các đoàn tham dự cùng khu ký túc xá cho thí sinh. Những nội dung chuyên môn chuyên sâu và công tác chuẩn bị đội ngũ tình nguyện viên tiếp tục được rà soát, hoàn thiện trong quá trình đoàn chuyên gia IOAA làm việc tại Hà Nội.

Theo đồng chí Phạm Quốc Toàn, việc đăng cai IOAA 2026 là dịp để ngành giáo dục và đào tạo Thủ đô đẩy mạnh thực hiện các nhiệm vụ hội nhập quốc tế theo tinh thần Nghị quyết 71. Thông qua kỳ thi, Hà Nội có điều kiện giới thiệu hình ảnh Thủ đô và đất nước Việt Nam tới cộng đồng quốc tế. Đây cũng là cơ hội lan tỏa niềm yêu thích nghiên cứu khoa học, nhất là lĩnh vực thiên văn học và vật lý thiên văn trong học sinh.

Theo kế hoạch, từ ngày 29-6 đến 4-7, đoàn chuyên gia của Ủy ban IOAA tiến hành khảo sát thực tế tại Hà Nội nhằm đánh giá khả năng đáp ứng các yêu cầu về chuyên môn, cơ sở vật chất, công nghệ, an ninh, hậu cần và vận hành. Trong chương trình ngày 30-6, đoàn cùng đại diện các tiểu ban chuyên môn, cơ sở vật chất trực tiếp kiểm tra những địa điểm dự kiến phục vụ kỳ thi tại Đại học Phenikaa. Hoạt động khảo sát tập trung đánh giá điều kiện thực tế và khả năng phối hợp giữa các bộ phận trong quá trình tổ chức.

Tại Trung tâm Thiên văn học Phenikaa, đoàn khảo sát kiểm tra hệ thống kính thiên văn, máy tính, đồng hồ, đèn chuyên dụng, phần mềm điều khiển và các thiết bị dành cho phần thi quan sát. Khu vực nhà chiếu hình được đánh giá về điều kiện kỹ thuật, không gian bố trí và khả năng vận hành trong môi trường thi tập trung. Các chuyên gia cũng khảo sát khu lưu trú của học sinh, địa điểm thi đồng đội, phòng thi lý thuyết và khu vực thi quan sát ngoài trời nhằm rà soát toàn bộ quá trình tham gia kỳ thi của thí sinh.

Tại từng địa điểm, đoàn trao đổi cụ thể về sức chứa, ánh sáng, âm thanh, kết nối công nghệ, an ninh, phương án di chuyển và khả năng điều phối. Riêng khu vực thi quan sát ngoài trời được kiểm tra vào buổi tối để đánh giá điều kiện ánh sáng, tầm nhìn và phương án bố trí kính thiên văn. Những nội dung này giúp Ban Tổ chức nhận diện các yếu tố có thể ảnh hưởng đến quá trình thi, từ đó tiếp tục điều chỉnh phương án tổ chức phù hợp.

Đánh giá về hoạt động khảo sát, Giáo sư Aniket Sule, Chủ tịch Ủy ban Olympic Thiên văn và Vật lý thiên văn quốc tế cho biết, mục tiêu của đoàn là chia sẻ kinh nghiệm tổ chức từ các kỳ IOAA trước, hỗ trợ Ban Tổ chức địa phương hoàn thiện phương án phù hợp với điều kiện thực tế tại Việt Nam. Việc kiểm tra không chỉ tập trung vào từng phòng thi hay thiết bị riêng lẻ mà còn xem xét khả năng vận hành đồng bộ của toàn bộ hệ thống. Các yếu tố chuyên môn, công nghệ, lưu trú, di chuyển và an toàn đều được đánh giá trong mối liên hệ với yêu cầu tổ chức kỳ thi.

Theo Giáo sư Aniket Sule, Việt Nam đã có nhiều năm tham gia IOAA và đạt những kết quả tích cực, đồng thời có kinh nghiệm tổ chức các sự kiện giáo dục quốc tế. Đây là cơ sở để Ủy ban IOAA tin tưởng Hà Nội có khả năng tổ chức thành công kỳ thi lần thứ XIX. Qua khảo sát, đoàn ghi nhận sự chuẩn bị nghiêm túc của Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội, Đại học Phenikaa cùng các đơn vị liên quan, hướng tới bảo đảm chất lượng chuyên môn, an toàn và điều kiện tham dự thuận lợi cho các đoàn quốc tế.

Trong công tác chuẩn bị, Đại học Phenikaa là một trong những đơn vị tham gia hỗ trợ thành phố về cơ sở vật chất, hạ tầng công nghệ, đội ngũ nhà khoa học và lực lượng vận hành. Giáo sư, Tiến sĩ Phạm Thành Huy, Phó Tổng Giám đốc Đại học Phenikaa cho biết, nhà trường xác định trách nhiệm đồng hành cùng Hà Nội không chỉ dừng ở việc cung cấp địa điểm tổ chức. Các nguồn lực chuyên môn, kỹ thuật và nhân sự được huy động để phối hợp chuẩn bị từng khâu của kỳ thi, đồng thời tiếp thu những góp ý từ đoàn khảo sát quốc tế để tiếp tục hoàn thiện.

Cùng với việc cung cấp địa điểm, phòng thí nghiệm và hạ tầng kỹ thuật, Đại học Phenikaa tham gia phối hợp các nội dung chuyên môn, hậu cần và vận hành phục vụ IOAA 2026. Năm 2026, nhà trường cũng chính thức đào tạo ngành Vật lý thiên văn và Khoa học dữ liệu không gian, kết hợp kiến thức vật lý, thiên văn học, công nghệ thông tin và phân tích dữ liệu. Hoạt động này gắn với định hướng phát triển nguồn nhân lực khoa học - công nghệ của thành phố Hà Nội trong dài hạn.

Việc tiếp tục rà soát, hoàn thiện công tác chuẩn bị IOAA 2026 được Hà Nội và các đơn vị liên quan triển khai trên cơ sở yêu cầu của kỳ thi và kết quả khảo sát thực tế. Các nội dung về chuyên môn, cơ sở vật chất, công nghệ, an ninh và hậu cần được phối hợp thực hiện nhằm bảo đảm điều kiện tổ chức theo chuẩn mực quốc tế. Thông qua kỳ thi, Hà Nội kỳ vọng quảng bá hình ảnh đất nước, con người Việt Nam, đồng thời thúc đẩy phát triển giáo dục khoa học cơ bản, nhất là thiên văn học và vật lý thiên văn, gắn với mục tiêu xây dựng Thủ đô trở thành trung tâm giáo dục, khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo của cả nước và khu vực.

Thanh Thủy