Kế hoạch đặt yêu cầu triển khai đầy đủ, kịp thời, đồng bộ và thống nhất các chính sách hỗ trợ chuyển đổi phương tiện sử dụng nhiên liệu hóa thạch sang phương tiện sử dụng năng lượng sạch, đồng thời khuyến khích người dân lựa chọn vận tải hành khách công cộng bằng xe buýt và đường sắt đô thị. Trách nhiệm của từng sở, ngành, UBND cấp xã và các cơ quan, đơn vị liên quan được phân định cụ thể, gắn với nhiệm vụ, sản phẩm đầu ra, thời hạn hoàn thành, cơ chế phối hợp và chế độ báo cáo.

Quá trình thực hiện phải bảo đảm công khai, minh bạch, đúng đối tượng, đúng điều kiện và không để xảy ra trùng lặp chính sách. Thành phố yêu cầu tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, kết nối dữ liệu, kiểm tra, giám sát và kiểm soát chặt chẽ việc sử dụng ngân sách, phòng ngừa thất thoát và trục lợi chính sách. Đây là cơ sở để thúc đẩy chuyển đổi phương tiện giao thông xanh, gia tăng tỷ lệ sử dụng vận tải hành khách công cộng, hỗ trợ lộ trình hình thành vùng phát thải thấp và nâng cao chất lượng giao thông đô thị.

Một trong những nhiệm vụ trọng tâm là đưa đầy đủ thông tin về chính sách đến cơ quan nhà nước, đơn vị sự nghiệp, UBND cấp xã, doanh nghiệp vận tải, tổ chức tín dụng, đại lý phân phối phương tiện giao thông xanh và người dân. Hoạt động tuyên truyền đặc biệt chú trọng các nhóm hộ nghèo, lái xe taxi, xe hợp đồng điện tử và người thường xuyên sử dụng giao thông công cộng.

Thành phố sẽ xây dựng bộ tài liệu truyền thông thống nhất, trong đó làm rõ đối tượng, điều kiện, mức hỗ trợ, thành phần hồ sơ, quy trình và thời hạn giải quyết, kênh tiếp nhận phản ánh, kiến nghị cũng như hướng dẫn thực hiện chính sách miễn tiền vé giao thông công cộng. Thông tin được công khai trên các cổng, trang thông tin điện tử, mạng xã hội chính thống, hệ thống thông tin cơ sở và tuyên truyền tại bến xe, bãi đỗ xe, nhà ga, điểm trung chuyển, khu dân cư cũng như trên các phương tiện vận tải hành khách công cộng.

Đối với cá nhân thuộc hộ nghèo chuyển đổi xe mô tô, xe gắn máy sử dụng nhiên liệu hóa thạch sang phương tiện giao thông xanh, thành phố sẽ ban hành quy trình tiếp nhận, thẩm định, phê duyệt và chi trả hỗ trợ trực tiếp bằng tiền. Danh sách hộ nghèo được rà soát theo chuẩn nghèo đa chiều do UBND thành phố phê duyệt, công bố áp dụng trong năm 2026 và 2027, đồng thời xác định cá nhân là chủ sở hữu phương tiện sử dụng nhiên liệu hóa thạch đã đăng ký trước thời điểm Nghị quyết có hiệu lực.

Thông tin về nơi cư trú hoặc nơi ở hiện tại của người đề nghị hỗ trợ được xác nhận trên phần mềm quản lý VNeID thuộc địa bàn thành phố Hà Nội, kết hợp đối chiếu dữ liệu đăng ký phương tiện, hóa đơn mua phương tiện giao thông xanh mới, đăng ký phương tiện mới và tình trạng xử lý phương tiện cũ. Mỗi cá nhân chỉ được hỗ trợ một lần tương ứng với một xe mô tô, xe gắn máy; mức hỗ trợ căn cứ giá trị phương tiện giao thông xanh trên hóa đơn hợp pháp nhưng không vượt quá mức tối đa được quy định tại Nghị quyết. Danh sách người được hưởng chính sách phải được công khai tại cấp xã và trên hệ thống điện tử phù hợp.

Đối với các đơn vị, tổ chức kinh doanh vận tải thuộc diện chuyển đổi xe taxi, xe ô tô kinh doanh vận tải hành khách theo hợp đồng điện tử, thành phố thực hiện rà soát, thống kê và phân loại để tổ chức hỗ trợ phù hợp. Các đơn vị đủ điều kiện được hướng dẫn lập hồ sơ vay vốn ưu đãi từ Quỹ Đầu tư phát triển thành phố Hà Nội và hỗ trợ 30% lãi suất vay vốn theo quy định.

Cùng với việc tổ chức thẩm định, giải ngân, Kế hoạch yêu cầu thiết lập cơ chế đối soát giữa Quỹ Đầu tư phát triển thành phố, Sở Tài chính, ngân hàng thương mại, Sở Xây dựng và các doanh nghiệp vận tải. Thành phố đồng thời nghiên cứu chính sách ưu đãi đối với xe điện trung chuyển hoặc kết hợp dịch vụ vận chuyển, qua đó tạo thêm điều kiện thúc đẩy quá trình chuyển đổi phương tiện trong lĩnh vực kinh doanh vận tải.

Chính sách khuyến khích người dân sử dụng giao thông công cộng cũng được triển khai với những nội dung cụ thể. Theo Kế hoạch, hành khách sử dụng xe buýt được ngân sách thành phố trợ giá khi di chuyển trong phạm vi khu vực Vành đai 1 được miễn tiền vé từ ngày 1-7-2026 đến hết ngày 30-6-2027.

Để chính sách được thực hiện thống nhất, thành phố sẽ xác định và công bố cụ thể phạm vi tuyến, nhánh tuyến, điểm đầu cuối, điểm dừng lên, xuống và cách thức nhận diện hành trình xe buýt thuộc diện miễn tiền vé. Hệ thống vé được cập nhật đồng bộ, đồng thời lái xe, nhân viên phục vụ và hành khách được hướng dẫn cụ thể trong quá trình thực hiện.

Bên cạnh chính sách tại khu vực Vành đai 1, Hà Nội sẽ tổ chức miễn tiền vé xe buýt và đường sắt đô thị trong các dịp lễ, Tết, sự kiện chính trị, xã hội đặc biệt của đất nước và thành phố. Thời gian, phạm vi và số ngày áp dụng được thực hiện theo quyết định cụ thể của UBND thành phố.

Một nhiệm vụ đáng chú ý khác là xây dựng lộ trình phát triển nền tảng phần mềm quản lý phương tiện và doanh nghiệp cung cấp dịch vụ vận tải xanh trong khu vực Vành đai 1 và vùng đệm. Nền tảng được định hướng kết nối, tích hợp dữ liệu giữa các cơ quan liên quan, phục vụ theo dõi số lượng phương tiện đã chuyển đổi, kinh phí giải ngân, sản lượng hành khách công cộng cũng như tiếp nhận, quản lý phản ánh, kiến nghị và kết quả xử lý.

Thông qua việc kết hợp chính sách hỗ trợ tài chính, ưu đãi chuyển đổi phương tiện, khuyến khích sử dụng vận tải hành khách công cộng và tăng cường quản lý bằng dữ liệu số, Hà Nội hướng tới tạo chuyển biến đồng bộ trong quá trình xanh hóa giao thông. Việc tổ chức thực hiện công khai, minh bạch và có cơ chế kiểm soát chặt chẽ cũng góp phần bảo đảm nguồn lực hỗ trợ đến đúng đối tượng, từng bước giảm phát thải, cải thiện môi trường và thúc đẩy chuyển đổi xanh trong lĩnh vực giao thông vận tải đô thị.

Nguyễn Như Quyền