Kiểm kê toàn diện di sản tư liệu trên địa bàn Thành phố

Theo Kế hoạch, việc tổng kiểm kê di sản tư liệu được triển khai trên địa bàn các xã, phường thuộc thành phố Hà Nội.

Đối tượng kiểm kê bao gồm các tài liệu, hiện vật chứa đựng nội dung thông tin được thể hiện bằng ký tự, mật mã, chữ viết, hình vẽ trên nhiều loại vật mang tin như lá cây, xương, gỗ, đá, gốm, giấy, nhựa, vải, kính, kim loại và các chất liệu khác đang được lưu giữ trong hệ thống di tích lịch sử - văn hóa, bảo tàng, thư viện cũng như trong cộng đồng dân cư. Bên cạnh đó, công tác kiểm kê còn áp dụng đối với các tư liệu thể hiện bằng âm thanh, hình ảnh tĩnh, hình ảnh động trên phim, ảnh, bản ghi, bản thu âm, các vật mang tin gốc và dữ liệu điện tử được lưu trữ dưới dạng số.

Thông qua đợt kiểm kê, Thành phố hướng tới nhận diện, xác định số lượng, lập danh mục và phê duyệt Danh mục kiểm kê di sản tư liệu trên địa bàn, làm cơ sở phục vụ công tác quản lý, nghiên cứu, đề xuất các giải pháp bảo vệ và phát huy giá trị di sản phù hợp. Đồng thời, đánh giá thực trạng di sản tư liệu; lựa chọn những di sản có giá trị tiêu biểu để lập hồ sơ khoa học đề nghị đưa vào Danh mục quốc gia về di sản tư liệu và Danh mục của UNESCO; từng bước tư liệu hóa di sản tư liệu, phục vụ các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội của Thành phố.

Kế hoạch cũng hướng tới nâng cao nhận thức, năng lực của đội ngũ cán bộ và cộng đồng, gia đình, dòng họ về bảo vệ, phát huy giá trị di sản tư liệu; khuyến khích sự tham gia của cộng đồng, phát huy trách nhiệm và tính chủ động của người dân trong gìn giữ di sản.

Bảo đảm kiểm kê đúng tiêu chí, phản ánh đầy đủ giá trị di sản

Theo Quyết định, việc nhận diện di sản tư liệu được thực hiện trên cơ sở các tiêu chí về tính xác thực, tính độc bản và độc đáo, tính toàn vẹn, cùng giá trị, ý nghĩa và sức ảnh hưởng của di sản.

Trong đó, di sản phải bảo đảm nội dung thông tin gốc, đầy đủ, được ghi lại có chủ đích trên vật mang tin gốc; có nguồn gốc, xuất xứ, thời điểm tạo lập, quá trình hình thành, lưu giữ và quyền sở hữu rõ ràng. Nội dung thông tin và hình thức thể hiện của vật mang tin phải có giá trị tiêu biểu, độc đáo, hiếm có đối với từng loại hình, từng giai đoạn lịch sử hoặc một nền văn hóa ở phạm vi quốc gia, khu vực hoặc thế giới.

Việc đánh giá cũng xem xét tính toàn vẹn của nội dung thông tin gốc và hiện trạng vật mang tin; đồng thời xác định giá trị lịch sử, văn hóa, khoa học, thẩm mỹ, khả năng lưu truyền qua các thế hệ, dấu ấn đối với các giai đoạn lịch sử gắn với địa điểm, sự kiện, con người và mức độ ảnh hưởng ở phạm vi quốc gia, khu vực hoặc thế giới.

Quy trình kiểm kê được triển khai từ việc xây dựng kế hoạch, thu thập tư liệu, tập huấn lực lượng tham gia, khảo sát thực địa, lập phiếu và hồ sơ kiểm kê đến xây dựng danh mục, tổ chức nghiệm thu, công bố kết quả và cập nhật vào cơ sở dữ liệu quốc gia về di sản văn hóa. Nội dung kiểm kê tập trung xác định tên gọi, nguồn gốc, chủ thể quản lý, hiện trạng, giá trị lịch sử, văn hóa, khoa học, thẩm mỹ của từng di sản, đồng thời đề xuất các giải pháp bảo vệ và phát huy giá trị phù hợp.

Theo lộ trình, công tác kiểm kê di sản tư liệu được triển khai từ tháng 6-2026 đến hết năm 2027.

Trong năm 2026, Thành phố thực hiện việc lập, phê duyệt kế hoạch kiểm kê; nghiên cứu, thu thập các tư liệu, thông tin liên quan đến đối tượng kiểm kê và tổ chức tập huấn cho lực lượng tham gia. Từ tháng 9/2026 đến hết quý II-2027 sẽ tiến hành khảo sát thực địa, thu thập tư liệu và lập phiếu kiểm kê.

Trong quý II và quý III năm 2027, Thành phố lập hồ sơ kiểm kê di sản tư liệu. Tiếp đó, trong quý III và quý IV năm 2027 sẽ hoàn thành việc xây dựng Danh mục kiểm kê di sản tư liệu; tổng hợp, phân loại, đánh giá kết quả kiểm kê sơ bộ, thông báo với cộng đồng địa phương và tổ chức hội nghị nghiệm thu kết quả tổng kiểm kê. Việc phê duyệt và công bố Danh mục kiểm kê di sản tư liệu trên địa bàn thành phố Hà Nội dự kiến được thực hiện trong quý IV-2027.

Nguyễn Như Quyền