Điểm cầu chính tại trụ sở Trung ương Hội Nông dân Việt Nam

Phát biểu khai mạc, đồng chí Lương Quốc Đoàn, Ủy viên Trung ương Đảng, Chủ tịch Trung ương Hội Nông dân Việt Nam nhấn mạnh, việc sửa đổi Luật đất đai ảnh hưởng nhiều đến đời sống và sản xuất của nông dân nên cần thiết phải có ý kiến của đông đảo giai cấp nông dân, trong đó phải nhắc đến vai trò của Hội Nông dân các cấp. Bởi thế, Hội nghị lần này là hoạt động thiết thực huy động trí tuệ tâm huyết của cán bộ, hội viên nông dân các cấp đồng thời là dịp sinh hoạt chính trị sâu rộng của các cấp Hội trong thực hiện đường lối của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước về đất đai.

Luật Đất đai (sửa đổi) là Luật rất quan trọng, có thể coi là đạo luật gốc, tác động đến tất cả mọi mặt của đời sống chính trị, kinh tế, xã hội, quốc phòng, an ninh của đất nước và đời sống nhân dân. Về cơ bản, Dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi) đã đảm bảo tính kế thừa Luật Đất đai 2013, thể chế hóa được các quan điểm của Đảng theo tinh thần Nghị quyết Đại hội Đảng lần thứ XIII và các Nghị quyết Hội nghị lần thứ năm Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII, nhất là Nghị quyết số 18-NQ/TW về “Tiếp tục đổi mới, hoàn thiện thể chế, chính sách, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý và sử dụng đất, tạo động lực đưa nước ta trở thành nước phát triển có thu nhập cao”; cũng như các giải pháp liên quan đến đất đai để phát triển nông nghiệp, nông dân, nông thôn theo tinh thần Nghị quyết số 19-NQ/TW, phát triển và nâng cao hiệu quả kinh tế tập thể theo tinh thần Nghị quyết số 20-NQ/TW; khắc phục những hạn chế đã được chỉ ra trong quá trình tổng kết Nghị quyết số 19-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XI và thực tiễn thi hành Luật đất đai năm 2013 trong thời gian qua.

Chủ tịch Trung ương Hội Nông dân Việt Nam thắng thắn chỉ rõ, bên cạnh những mặt tích cực, việc thực hiện chính sách, pháp luật về đất đai trong những năm qua cũng cho thấy một bộ phận nông dân bị tác động ảnh hưởng rất lớn và thường chịu thiệt thòi do việc thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư chưa thỏa đáng làm phát sinh tình trạng khiếu nại, khiếu kiện; đồng thời một bộ phận nông dân sau khi bị thu hồi đất, không còn sinh kế trong khi các chính sách, quy định của pháp luật về hỗ trợ đào tạo, chuyển đổi nghề và tìm kiếm việc làm chưa thực sự hiệu quả, chưa đáp ứng được yêu cầu, dẫn đến những hệ lụy cho xã hội (như thiếu việc làm, mất an ninh trật tự, tệ nạn xã hội...); đặc biệt là vẫn còn một bộ phận nông dân là đồng bào dân tộc thiểu số không có đất hoặc thiếu đất sản xuất.

Đặc biệt, Chủ tịch Trung ương Hội Nông dân Việt Nam Lương Quốc Đoàn cho biết, các ý kiến phát biểu trong Hội nghị hôm nay sẽ cung cấp thông tin, luận cứ, đưa ra những kiến nghị, đề xuất để Cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp thu chỉnh sửa, góp phần hoàn thiện đưa chính sách, pháp luật đất đai thực sự đi vào đời sống xã hội sau khi ban hành, nhất là các vấn đề liên quan đến: Vai trò, trách nhiệm của các tổ chức chính trị - xã hội (trong đó có Hội Nông dân các cấp) trong quản lý và sử dụng đất đai; Việc lấy ý kiến Nhân dân về quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất; Về mở rộng hạn mức, đối tượng nhận chuyển quyền sử dụng đất trồng lúa, tập trung, tích tụ đất nông nghiệp; Về thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư...

Tại hội nghị, các đại biểu đóng góp nhiều ý kiến về các nội dung: quy hoạch, kế hoạch sử dụng, thu hồi đất; bồi thường, hỗ trợ tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất... nhằm giải quyết tốt các vấn đề đặt ra từ thực tiễn địa phương; tháo gỡ những vướng mắc về đất đai, nhằm góp phần giảm khiếu kiện liên quan đến đất đai, giảm nguy cơ tham nhũng trong lĩnh vực đất đai… Đặc biệt, các đại biểu tập trung góp ý về quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất nông nghiệp; chính sách đất đai đối với đồng bào dân tộc thiểu số; tích tụ và tập trung đất nông nghiệp; thu hồi đất và chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư.

Đồng chí Phạm Hải Hoa, Thành uỷ viên, Chủ tịch Hội Nông dân thành phố phát biểu tham luận tại hội nghị

Phát biểu tham luận tại hội nghị, đồng chí Phạm Hải Hoa, Thành uỷ viên, Chủ tịch Hội Nông dân thành phố đề xuất, điều chỉnh, bổ sung được tổng hợp từ Hội nghị  lấy ý kiến của cán bộ, hội viên nông dân về dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi) và báo cáo tổng hợp lấy ý kiến cán bộ, hội viên nông dân của 18 Hội Nông dân các huyện, thị xã. Trọng tâm, trọng điểm, tập trung vào 9 nội dung, vấn đề cần tham gia đóng góp ý kiến, bổ sung, chỉnh sửa Luật, trong đó tập trung vào vấn đề về mở rộng hạn mức nhận chuyển nhượng quyền sử dụng đất nông nghiệp của hộ gia đình, cá nhân; về mở rộng đối tượng nhận chuyển nhượng quyền sử dụng đất trồng lúa; Bồi thường, hỗ trợ tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất…

Theo ý kiến của Hội Nông dân Thành phố, việc thu hồi đất là vấn đề liên quan đến nhiều tổ chức, lực lượng và quyền lợi, sinh kế của nhiều người dân. Đây là một lĩnh vực hết sức nhạy cảm có nhiều khiếu kiện. Do vậy, nên có quy định cho những trường hợp cụ thể để giải quyết mối quan hệ giữa Nhà nước, chủ đầu tư và người sử dụng đất; đồng thời, giúp các địa phương có sự chủ động hơn trong việc thu hồi đất phục vụ phát triển kinh tế xã hội, trên cơ sở đặc điểm tình hình cụ thể của mỗi địa phương.

Do vậy, dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi) cần chú trọng hơn đến việc bồi thường đất và tái định cư cho người dân về hoàn cảnh và cuộc sống của từng cá nhân cũng như hộ gia đình. Từ đó, lấy ý kiến của Nhân dân để làm tiền đề cho mối quan hệ giữa Nhân dân và Nhà nước.

Về việc xây dựng các phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, Nghị quyết 18-NQ/TWđã nêu lên chủ trương phải phê duyệt toàn bộ phương án trước xong rồi mới tiến hành thu hồi đất. Tuy nhiên, hiện tại chưa có tiêu chí cụ thể nào về việc cấp tái định cư như chưa quy định phải hoàn thành khu tái định cư bao nhiêu ngày trước khi tiến hành thu hồi đất. Nếu không hoàn thành thì phải có phương án bồi thường thay thế. Ngoài ra cần quy định thời gian người dân sinh sống trong khu tái định cư tối đa bao lâu để tránh tình trạng "ở tạm thành ở thật".

Chính sách đất đai, phân cấp thẩm quyền cụ thể là cấp huyện về việc đầu tư cho thuê thầu đất nông nghiệp cần có thời hạn từ 30 năm trở lên để các nhà đầu tư thuê đất nông nghiệp công nghệ cao gắn với việc chính sách về đất đai trong xây dựng cơ sở vật chất để đáp ứng phù hợp trong lĩnh vực đầu tư. Lãnh đạo Hội Nông dân huyện Phú Xuyên nêu ý kiến, cần có chính sách ưu đãi khi đầu tư tích tụ ruộng đất trong sản xuất nông nghiệp nói chung, nông nghiệp công nghệ cao nói riêng.

Phát biểu tại hội nghị, Phó Thủ tướng Chính phủ Trần Hồng Hà nhấn mạnh tầm quan trọng của đất đai và cho rằng việc lấy ý kiến dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi) là nhằm phát huy quyền làm chủ, huy động trí tuệ, tâm huyết của lực lượng nông dân cả nước, thể hiện ý chí, nguyện vọng và tạo sự đồng thuận của các tầng lớp nhân dân trong góp phần hoàn thiện dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi). Trong đó, người nông dân hiện nay chiếm trên 60% dân số, tham gia trực tiếp vào lĩnh vực nông nghiệp khoảng 15 triệu người. Chính vì vây, việc lấy ý kiến của cán bộ, hội viên hết sức quan trọng, tác động rất lớn trong quá trình xây dựng chính sách.

Phó Thủ tướng Chính phủ đề nghị, sau khi kết thúc hội nghị, Trung ương Hội Nông dân cần tập hợp, tổng hợp đầy đủ, chính xác các ý kiến của các hội viên, tổ chức hội gửi về cơ quan soạn thảo để kịp thời tiếp thu, điều chỉnh cho phù hợp.

Văn Thanh