Quang cảnh tọa đàm

Phát biểu đề dẫn tại toạ đàm, Phó Bí thư Quận uỷ, Chủ tịch UBND quận Tây Hồ Nguyễn Đình Khuyến cho biết: Đền Đồng Cổ (phường Bưởi, quận Tây Hồ) được xây dựng vào thời Lý (năm 1028), là nơi thờ thần Đồng Cổ có công phò giúp vua Lý Thái Tông và gắn liền với Hội thề trung hiếu. Hội thề bắt đầu từ đời vua Lý Thái Tông và được duy trì ở thời Trần, Lê. Ngày nay, Hội thề trung hiếu đền Đồng Cổ được tổ chức vào dịp Lễ hội truyền thống làng Đông Xã (từ mùng 3 đến 4 tháng 4 âm lịch). Lễ hội Đồng Cổ gắn với tục thờ trống đồng - biểu hiện sức mạnh vật chất tinh thần cổ truyền của dân tộc, thể hiện tâm thức về nguồn, vọng ngưỡng lòng trung thành, yêu nước của người Việt Nam.

Đền Đồng Cổ gắn liền với Hội thề Trung hiếu là nét văn hoá độc đáo và đặc sắc của Thăng Long - Hà Nội ngàn năm văn hiến. Chỉ ở đền Đồng Cổ, phường Bưởi, quận Tây Hồ mới có Hội thề Trung hiếu - một lễ hội độc đáo, mang giá trị nhân văn sâu sắc, thể hiện rõ tính cách con người Việt Nam, truyền thống Việt Nam.

Tại tọa đàm, các đại biểu cùng trao đổi, làm rõ giá trị của di sản Hội thề Trung hiếu đền Đồng Cổ, định hướng cho công tác bảo vệ, phát huy giá trị di sản trong bối cảnh lễ hội truyền thống thuộc khu vực nội thành chịu nhiều tác động từ quá trình đô thị hóa. Theo đó, đã có nhiều giải pháp được đưa ra tại tọa đàm, thu hút sự đồng thuận cao, như: Cần sớm xây dựng hồ sơ đề nghị ghi danh di sản vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia; xây dựng kịch bản lễ hội chi tiết, xác thực theo truyền thống; kết nối điểm đến di sản với các di sản trong khu vực nhằm kích cầu du lịch văn hóa; tăng cường giáo dục truyền thống cho các thế hệ, trong đó có lớp trẻ tại các hoạt động ngoại khóa trong nhà nước…

Trao đổi tại tọa đàm, GS.TS Nguyễn Quang Ngọc, Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam cho biết: Hội thề đền Đồng Cổ thực sự là một hội thề non nước, một đại lễ hội của kinh thành Thăng Long, không chỉ đời Lý và các đời Trần, Lê, mà cho đến ngày nay, vẫn được duy trì, tiếp nối. Nét đặc sắc của Hội thề đền Đồng Cổ chính là sự hòa hợp, kết quyện giữa nghi thức cung đình và dân gian, mượn oai thần linh để tạo nên sự thăng hoa, hết mình của toàn thể cộng đồng, vì sự trường tồn của triều đình, đất nước.

Theo UBND quận Tây Hồ, để hướng tới kỷ niệm 995 năm Lễ hội đền Đồng Cổ, quận xây dựng kế hoạch kỷ niệm với nhiều hoạt động ý nghĩa, phong phú nhằm góp phần tuyên truyền, quảng bá về giá trị của di sản và ý nghĩa của "Hội thề Trung hiếu đền Đồng Cổ", nâng cao ý thức của người dân, khách du lịch trong việc bảo vệ di sản để giữ gìn truyền thống văn hóa, lịch sử ngàn năm. Đặc biệt, quận Tây Hồ đã xây dựng hồ sơ trình Bộ Văn hóa Thể thao và Du lịch đưa "Hội thề Trung hiếu đền Đồng Cổ phường Bưởi" vào danh mục Di sản văn hóa phi vật thể cấp Quốc gia.

Làm rõ giá trị của di sản Hội thề Trung hiếu đền Đồng Cổ TS Lê Thị Minh Lý, Phó Chủ tịch Hội Di sản văn hóa Việt Nam, hồ sơ cần tập trung nêu rõ 6 giá trị, 3 giải pháp. Giá trị đầu tiên cần nhấn mạnh, là trong gần 500 di sản văn hoá phi vật thể, Hội thề Trung hiếu đền Đồng Cổ là hội đầu tiên có chủ thể, thời gian sử liệu ra đời rõ ràng. Điều đó chứng tỏ, Hội thề Trung hiếu đền Đồng Cổ là sự sáng tạo đã tồn tại, lưu truyền gần 1.000 năm của một vị vua, trở thành tập quán truyền thống, sống trong đời sống đương đại.

Phó Chủ tịch Hội Di sản văn hóa Việt Nam nhấn mạnh, Sở Văn hóa Thể thao và Du lịch Hà Nội, UBND quận Tây Hồ cần làm hồ sơ một cách "bình thường" để di sản được sống trong đời sống đương đại. Bởi, di sản văn hoá phi vật thể không thể quay ngược trở lại, thực hiện như trong quá khứ. Cùng với đó, hồ sơ cần nhấn mạnh giá trị về sự trao truyền Hội thề qua các thế hệ, di sản đã được "sống" trong cộng đồng ra sao để có định hướng trong bảo tồn, phát huy giá trị… Các chuyên gia khuyến nghị, di sản văn hoá phi vật thể "Hội thề Trung hiếu đền Đồng Cổ" cần phải tạo ra giá trị mới; xác định rõ giá trị về không gian kiến trúc, di sản tư liệu (văn bia, chữ cổ, hiện vật).

Giải pháp để phát huy các giá trị được đưa ra gồm: Kết nối đền Đồng Cổ với di tích khác trên địa bàn quận Tây Hồ nói riêng và Thủ đô Hà Nội nói chung; tăng cường giáo dục di sản văn hoá phi vật thể "Hội thề Trung hiếu đền Đồng Cổ"; chính quyền cần có kế hoạch chỉnh trang, mở rộng không gian di sản đền Đồng Cổ, điều chỉnh là những điểm chưa hợp lý…

Phát biểu kết luận tọa đàm, Giám đốc Sở Văn hóa - Thể thao Hà Nội Đỗ Đình Hồng khẳng định, tọa đàm đã góp phần gợi mở, định hướng cho công tác bảo tồn, phát huy giá trị di sản Hội thề trung hiếu đền Đồng Cổ. Thời gian tới, Sở sẽ nhanh chóng bắt tay vào việc xây dựng, củng cố hồ sơ đề nghị ghi danh hội thề này vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể cấp quốc gia, xây dựng kịch bản lễ hội bài bản, chi tiết, sát thực với lịch sử, kết nối di tích và lễ hội đền Đồng Cổ với hệ thống di sản văn hóa trên địa bàn quận Tây Hồ cũng như thành phố Hà Nội để phát triển thành sản phẩm du lịch văn hóa đặc thù, đồng thời đẩy mạnh công tác giáo dục di sản đến với cộng đồng và người dân Thủ đô.

Thùy Dương