850

Ông Nguyễn Đoàn luôn chủ động trong sưu tầm sử Làng.

Xuất thân trong một gia đình có truyền thống Đông y, ông Nguyễn Đoàn sớm theo nghề bốc thuốc như ông nội, rồi đi học lớp Lương y Quốc gia khóa đầu tiên tại Phú Thọ. Trở về quê hương, ông mở phòng chẩn trị y học cổ truyền, không chỉ khám chữa bệnh mà còn dành hơn hai thập kỷ đóng góp cho Hội Đông y huyện Ba Vì. Với những nỗ lực ấy, ông đã được Hội Đông y Trung ương, UBND TP Hà Nội và UBND tỉnh Hà Sơn Bình (cũ) trao tặng nhiều bằng khen, ghi nhận cho một đời tận tụy vì sức khỏe cộng đồng.

Nhưng ít ai biết rằng, đằng sau người lương y ấy là một tâm hồn đau đáu với sử làng. Trong những giờ nghỉ giữa các buổi bốc thuốc, ông lại mở sách, tra tư liệu, đi gặp các bậc cao niên trong làng để lắng nghe ký ức xưa cũ. Ông nói, chính những câu chuyện từ các cụ – về những ngôi đình bị thiêu rụi, những nghề truyền thống thất truyền, những danh nhân từng làm rạng danh vùng đất Cổ Đô – đã thôi thúc ông ghi chép, lưu lại để hậu thế không quên.

Gần 20 năm miệt mài, ông đã sưu tầm được hàng trăm trang tư liệu quý: từ các sách sử chính thống như Các triều đại phong kiến Việt Nam của Đỗ Đức Hùng, Đăng khoa lục thế kỷ XVIII, đến các tập Việt sử giai thoại của nhà sử học Nguyễn Khắc Thuần. Đặc biệt, ông còn lưu giữ và nghiên cứu bản dịch Gia phả Tiến sĩ Lục bộ Thượng thư Nguyễn Bá Lân – một báu vật viết về triều Lê - Trịnh được học giả Văn Tân chuyển sang Quốc ngữ từ năm 1983.

Không chỉ lưu trữ, ông còn kể lại sử làng bằng những video, bài viết sinh động đăng tải lên Facebook, Zalo. Từ các sự tích như chùa Khánh Ân, đền Cẩm Sơn, đền Thượng… đến câu chuyện về công chúa Thiếu Hoa – người dạy dân dệt lụa, hay bi kịch vụ cháy đình làng ngày 14/6/1954 khiến 31 người tử nạn – tất cả đều được ông lần mò tư liệu, kê khai nhân chứng, dựng lại bằng cả tâm huyết.

Ông viết về các danh nhân như Lưỡng quốc Thượng thư Nguyễn Sư Mạnh, Tiến sĩ Nguyễn Bá Lân, Đốc học Nguyễn Duy Thành, Đề đốc Trần Vàng – những tên tuổi gắn bó với dòng họ, với vùng đất này. Ông cũng ghi chép lại hình ảnh Bác Hồ về thăm Cổ Đô năm 1958, thăm hỏi nông dân, bắt sâu, kiểm tra đê điều sông Hồng – một dấu ấn không thể phai mờ trong lịch sử làng.

Không chỉ dừng ở tư liệu, ông Nguyễn Đoàn còn đi sâu vào hệ thống hóa: sưu tầm đầy đủ danh sách các bà mẹ Việt Nam anh hùng, các thương binh, liệt sĩ, các cán bộ lão thành cách mạng từ 1945 đến nay của làng. Tất cả được ông cẩn thận lưu giữ, chuẩn bị cho cuốn sách mang tên Làng Cổ Đô xưa và nay mà ông đang viết, hiện đã lên tới hơn 170 trang.

Đặc biệt, trong bối cảnh công nghệ ngày càng phát triển, người cao tuổi như ông lại không hề bị “tụt hậu”. Ông tự học cách quay, dựng video, chụp ảnh, tạo nội dung để đưa lên mạng xã hội. Không phải để "khoe", mà là để chia sẻ và tiếp nhận góp ý từ cộng đồng – những người con xa quê, những nhà nghiên cứu, hay đơn giản chỉ là người yêu mến quê hương.

Dù tuổi cao, ông vẫn tham gia mọi hoạt động chung tay xây dựng nông thôn mới: từ trồng cây xanh ở các khu công cộng, bảo vệ môi trường, đến các công việc thiện nguyện vì cộng đồng. Ông sống khiêm nhường, nhưng câu chuyện cuộc đời và đóng góp thầm lặng của ông chính là biểu tượng rõ ràng cho tinh thần “uống nước nhớ nguồn”, cho trách nhiệm gìn giữ ký ức làng quê giữa dòng chảy hiện đại.

Lương y Nguyễn Đoàn không chỉ là người chữa bệnh – ông đang “chữa lành” cả một vùng ký ức đang mai một. Ông chính là người gìn giữ linh hồn văn hóa Cổ Đô, là “nhà sử học không tên” mà quê hương cần có.

                        Hồng Đạt