Ban Văn hóa - Xã hội HĐND thành phố khảo sát cơ sở vật chất hệ thống Trường Tiểu Học, THCS&THPT Nguyễn Bỉnh Khiêm, quận Cầu Giấy

Sau hơn một thập kỷ triển khai mô hình trường chất lượng cao theo quy định của Luật Thủ đô năm 2012, Hà Nội đã đạt được nhiều kết quả quan trọng. Tuy nhiên, trước yêu cầu mới đặt ra từ Luật Thủ đô (sửa đổi) năm 2024 và thực tiễn chuyển mình mạnh mẽ của Thủ đô, mô hình giáo dục tiên phong này đang đòi hỏi một cú hích thể chế để phát triển thực chất, hiệu quả và bền vững hơn trong giai đoạn tới.

Những bước tiến đáng ghi nhận

Tính đến nay, toàn Thành phố đã có 22 trường mầm non, phổ thông được công nhận chất lượng cao, trong đó có 17 trường công lập và 5 trường ngoài công lập. Các trường này tập trung chủ yếu tại 7 quận nội thành, với cơ sở vật chất đồng bộ, hiện đại, phương pháp giáo dục tiên tiến và đội ngũ giáo viên có trình độ chuyên môn cao.

Theo Phó Trưởng ban Văn hóa – Xã hội HĐND thành phố Nguyễn Văn Thắng cho biết, các trường chất lượng cao đã có nhiều đổi mới về mô hình tổ chức lớp học, tăng cường cá nhân hóa giáo dục, phát triển năng lực học sinh thông qua các hoạt động trải nghiệm, tăng cường ứng dụng công nghệ trong dạy và học. Tỷ lệ học sinh giỏi cao, thành tích thi đua nổi bật ở các cấp là minh chứng rõ nét cho chất lượng giáo dục thực chất tại các cơ sở này.

Mặc dù là mô hình tiên phong, nhưng tốc độ triển khai trường chất lượng cao tại Hà Nội vẫn chưa đạt kỳ vọng. Theo Chương trình 04-CTr/TU của Thành ủy và Kế hoạch số 165/KH-UBND năm 2016, Hà Nội đặt mục tiêu đến năm 2020 sẽ có ít nhất 20 trường chất lượng cao mới được công nhận. Tuy nhiên, tính đến nay, mới có 12 trường đạt chuẩn, tương đương 60% kế hoạch.

Đáng chú ý, nhiều trường mầm non chất lượng cao không tuyển đủ chỉ tiêu đầu vào, ảnh hưởng đến nguồn thu học phí, kéo theo những hệ lụy về duy trì chất lượng chương trình, đầu tư cơ sở vật chất và chế độ giáo viên. Trong khi đó, nhiều trường có cơ sở vật chất xuống cấp, trang thiết bị giảng dạy lạc hậu, nhưng chưa được đầu tư kịp thời.

Một trong những nguyên nhân chính là thiếu cơ chế tài chính ổn định và phù hợp. Các trường công lập chất lượng cao chưa được bố trí nguồn vốn đầu tư ban đầu đủ mạnh, thiếu định mức kinh tế kỹ thuật, chưa có khung giá dịch vụ rõ ràng, chưa thể hiện được tính vượt trội tương xứng với học phí mà phụ huynh đang phải chi trả.

Thể chế hóa và tối ưu hóa nguồn lực - giải pháp mang tính chiến lược

Từ thực tế giám sát, Ban Văn hóa - Xã hội HĐND thành phố đã kiến nghị UBND thành phố khẩn trương nghiên cứu, trình HĐND thành phố ban hành nghị quyết thể chế hóa Luật Thủ đô (năm 2024) liên quan đến mô hình trường chất lượng cao. Trong đó cần cụ thể hóa các nội dung về: cơ chế tài chính, danh mục thiết bị tiêu chuẩn, quy trình công nhận, mức thu học phí phù hợp với chất lượng dịch vụ cung cấp...

Đặc biệt, Hà Nội cần hướng đến xây dựng mô hình cụm trường chất lượng cao từ mầm non đến THPT tại cùng một địa bàn, bảo đảm tính liên thông và tối ưu hóa nguồn lực đầu tư. Đây không chỉ là bài toán hiệu quả, mà còn là hướng đi chiến lược để tạo nên các “trung tâm giáo dục chất lượng cao” mang bản sắc riêng của Thủ đô.

Trưởng Ban Văn hóa – Xã hội HĐND thành phố Nguyễn Thanh Bình nhấn mạnh, cần đặt ra các tiêu chí vượt trội, tiệm cận tiêu chuẩn quốc tế để khẳng định giá trị mô hình. Đồng thời, cần có giải pháp cụ thể khuyến khích khối ngoài công lập cùng tham gia xây dựng trường chất lượng cao, để tạo sức cạnh tranh lành mạnh, minh bạch và đồng bộ.

Cùng với đó, Sở Giáo dục và Đào tạo cần chủ động tham mưu thành phố các chính sách đầu tư, xây dựng định mức đơn giá, đồng thời đề xuất tháo gỡ vướng mắc về đất đai, thuế và các thủ tục hành chính cho các trường chất lượng cao – cả công lập và tư thục.

Một vấn đề được HĐND thành phố đặc biệt lưu ý là các trường chất lượng cao cần công khai mức thu học phí và các khoản thu khác; đảm bảo mức phí đi đôi với chất lượng giáo dục thực tế. Phụ huynh không chỉ cần dịch vụ tốt mà còn cần sự minh bạch để yên tâm đồng hành cùng nhà trường.

Phát triển giáo dục chất lượng cao là yêu cầu tất yếu trong quá trình hội nhập và cạnh tranh toàn cầu. Hà Nội với vai trò là trung tâm giáo dục lớn nhất cả nước cần tạo cú hích thể chế để mô hình trường chất lượng cao không chỉ là hình thức, mà thực sự trở thành nền tảng nâng tầm trí tuệ và nhân cách của thế hệ tương lai.

Bảo Vy - Thanh Thủy